Σκέψεις για πιο ευέλικτο Σύμφωνο Σταθερότητας

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει το ενδεχόμενο να αλλάξει το Σύμφωνο Σταθερότητας ώστε να μειωθούν οι στόχοι για το χρέος που δεσμεύουν σήμερα τις κυβερνήσεις, προκειμένου αυτές να έχουν μεγαλύτερα περιθώρια για ελιγμούς όταν αντιμετωπίζει προβλήματα η οικονομία, σύμφωνα με τους «Financial Times».

Για να γίνει βέβαια αυτό, θα πρέπει να συμφωνήσει πρώτη από όλους η Γερμανία, η οποία έχει κρατήσει μέχρι σήμερα πολύ αυστηρή στάση για το συγκεκριμένο θέμα.

Η προσπάθεια αυτή συνεπάγεται μεγάλες πολιτικές προκλήσεις, ιδιαίτερα για τη νέα πρόεδρο της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λέινεν.

Η – γερμανίδα – νέα πρόεδρος της Κομισιόν είχε αναφέρει σε ευρωβουλευτές τον περασμένο μήνα ότι θα κάνει χρήση κάθε ευελιξίας που προβλέπουν οι κανονισμοί για να υπάρξει μεγαλύτερη ανάπτυξη και επενδύσεις.

Οι προβλέψεις του Συμφώνου Σταθερότητας έχουν αποτελέσει συχνά αντικείμενο έντονων συγκρούσεων μέσα στους κόλπους της ευρωζώνης, καθώς πολλές κυβερνήσεις διαμαρτύρονται ότι είναι πολύ δύσκολο να επιτευχθούν οι στόχοι. Επίσης σε πολλές περιπτώσεις δεν έχουν υποστεί καμία κύρωση χώρες που παραβαίνουν τα συγκεκριμένα όρια που προβλέπουν ότι το έλλειμμα δεν πρέπει να ξεπερνά το 3% του ΑΕΠ μιας χώρας.

Το όλο θέμα αποτελεί βασικό σημείο τριβής μεταξύ των κυβερνήσεων του Βορρά και του Νότου, καθώς οι πρώτες – με επικεφαλής τη Γερμανία και συμμάχους την Ολλανδία και άλλες χώρες – επιθυμούν αυστηρή τήρηση των κανονισμών.

Ο Νότος, με επικεφαλής αυτό το διάστημα την Ιταλία, ζητεί περισσότερη ευελιξία στην εφαρμογή των κανόνων. Η Ελλάδα πάντως δεν προβλέπεται ότι θα επηρεαστεί άμεσα λόγω των συγκεκριμένων δεσμεύσεων που έχει αναλάβει απέναντι τους δανειστές μέχρι το 2060, ιδιαίτερα όσον αφορά το χρέος.

Ανεπίσημο έγγραφο που επικαλούνται οι «Financial Times», το οποίο κυκλοφόρησε μεταξύ αξιωματούχων της ΕΕ οι οποίοι εξετάζουν το συγκεκριμένο θέμα, κάνει μεταξύ άλλων λόγο για «σημαντική απλοποίηση» των κανονισμών του Συμφώνου Σταθερότητας, όπως αναφέρει η βρετανική εφημερίδα.

Το ανεπίσημο αυτό νέο σχέδιο έχει τον κωδικό SGP 2,1 από τα αρχικά στα αγγλικά του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης (Stability and Growth Pact). Ο αριθμός στο τέλος παραπέμπει σε πιθανή νέα έκδοση του συμφώνου.

Το πιο πρόσφατο παράδειγμα χώρας που ήλθε σε σύγκρουση με την Κομισιόν για το θέμα των προβλέψεων του Συμφώνου Σταθερότητας ήταν η Ιταλία. Στα τέλη του 2018 η κυβέρνηση της Ρώμης ήλθε σε μεγάλη κόντρα με τις Βρυξέλλες που κλήθηκαν να εγκρίνουν τότε τον προϋπολογισμό του 2019.

Η Κομισιόν είχε κρίνει τότε ότι το προσχέδιο του ιταλικού προϋπολογισμού για το 2019 αύξανε το διαρθρωτικό έλλειμμα κατά 1% του ΑΕΠ ενώ θα έπρεπε να το μειώνει κατά 0,6%, όπως προβλέπει η νομοθεσία της ΕΕ. Επίσης η Κομισιόν έκρινε τότε ότι η Ιταλία δεν ελάμβανε μέτρα για να μειώσει το τεράστιο χρέος της, γεγονός που αποτελεί σημαντική παράβαση των ευρωπαϊκών κανόνων όπως αναφέρθηκε στη σχετική ανακοίνωση. Το χρέος της Ιταλίας ανέρχεται στο 131% ως ποσοστό επί του ΑΕΠ και είναι το δεύτερο υψηλότερο της ευρωζώνης έπειτα από αυτό της Ελλάδας. Με βάση τους κανονισμούς της ΕΕ θα πρέπει να μειώνεται κάθε χρόνο ώστε να φτάσει το 60% ως ποσοστό επί του ΑΕΠ.

Η ιταλική κυβέρνηση μάλιστα δεν ήθελε να υποχωρήσει σε ένα από τα πιο σημαντικά σημεία του προϋπολογισμού που περιελάμβαναν μεταξύ άλλων πρόβλεψη για έλλειμμα 2,4% ως ποσοστό επί του ΑΕΠ. Αυτό είναι και το βασικό σημείο τριβής με τις Βρυξέλλες, οι οποίες ήθελαν χαμηλότερο έλλειμμα με βάση το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης.

Τότε μάλιστα είχε αρχίσει να γίνεται συζήτηση για τιμωρία της Ιταλίας που μπορεί να οδηγήσει ακόμα και στην επιβολή προστίμων. Στη συνέχεια οι δύο πλευρές τα βρήκαν με κάποιες αμοιβαίες υποχωρήσεις, αλλά όχι πριν να προκληθεί αναστάτωση στις αγορές.