Η νίκη του Βαρθολομαίου

Μια παγωμένη ημέρα του περασμένου Φεβρουαρίου, μια μικρή ομάδα ουκρανών μοναχών έφτασε στον Αγιο Παντελεήμονα, το μοναστήρι του Aγίου Ορους που αγαπούν ιδιαίτερα οι ρώσοι και οι ουκρανοί προσκυνητές. Οταν ζήτησαν όμως να περάσουν, o ηγούμενος τους είπε ότι είναι ανεπιθύμητοι.

Την ιστορία αποκαλύπτουν οι «Financial Times» σε ένα εκτενές ρεπορτάζ που δημοσιεύουν στο τελευταίο τεύχος του περιοδικού τους με τίτλο «Ο Πούτιν και οι Πατριάρχες». Η απαγόρευση εισόδου στους ουκρανούς μοναχούς, γράφουν, οφειλόταν στο σχίσμα που είχε σημειωθεί τέσσερις μήνες νωρίτερα ανάμεσα στη Ρωσική Εκκλησία και το Οικουμενικό Πατριαρχείο της Κωνσταντινούπολης με αφορμή τον Τόμο, την αυτοκεφαλία δηλαδή, που αποφάσισε να απονείμει ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος στην Ουκρανική Εκκλησία.

Η σκηνή αυτή δεν θα επαναληφθεί ασφαλώς τον ερχόμενο Οκτώβριο, όταν ο Βαρθολομαίος θα επισκεφθεί μετά βαΐων και κλάδων το Αγιον Ορος. Αντίθετα, η υποδοχή που θα του επιφυλαχθεί θα είναι θερμή. Λεπτομέρεια, ή όχι και τόσο: η Μονή Βατοπεδίου, την οποία ο Οικουμενικός Πατριάρχης θα επισκεφθεί για πρώτη φορά με αυτή την ιδιότητα, όχι μόνο επέτρεψε τον Φεβρουάριο την είσοδο των μοναχών, αλλά ο ηγούμενος Εφραίμ (τον θυμάστε;) τους επέτρεψε να φιλήσουν και τα ιερά κειμήλια του μοναστηριού. Επτά ρωσόφωνοι μοναχοί, μάλιστα, αποχώρησαν σε ένδειξη διαμαρτυρίας.

Η επίσκεψη αυτή μπορεί έτσι να εκληφθεί και ως μια συμβολική ένδειξη της νίκης που κατήγαγε ο Οικουμενικός Πατριάρχης στην πολυετή μάχη του με τον ισχυρό άνδρα της Ρωσίας. Ο Βλαντίμιρ Πούτιν χρησιμοποίησε τη θρησκεία σε μια προσπάθεια να οξύνει τις διαφορές ανάμεσα στη Ρωσία και την «ανήθικη Δύση» και να επεκτείνει τη γεωπολιτική του επιρροή. Αλλά ο Βαρθολομαίος τού έβαλε φρένο. Είναι χαρακτηριστικό πως όταν ενέκρινε την αυτονομία της Ουκρανικής Εκκλησίας, κάτι που συνέβη για πρώτη φορά από το 1686, ο ρώσος πρόεδρος συγκάλεσε μέσα στη νύχτα το Συμβούλιο Ασφαλείας για να εξετάσει την απάντηση.

Πού πάτησε ο Πατριάρχης; Στην προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία το 2014. Στο ίδιο γεγονός δηλαδή που οδήγησε στην αναστολή της συμμετοχής της Ρωσίας στο G7. Είναι κάτι που ο πρόεδρος Τραμπ κάνει πως δεν καταλαβαίνει. «Αυτός που δεν ήθελε τη Ρωσία μέσα ήταν ο πρόεδρος Ομπάμα επειδή η χώρα αυτή του την έφερε» είπε πρόσφατα στον Λευκό Οίκο. Φυσικά ο λόγος είναι άλλος: ότι όλοι οι πολιτισμένοι ηγέτες της Δύσης, όπως και ο Ομπάμα, υπερασπίζονται τη διεθνή νομιμότητα και επιβάλλουν κυρώσεις σε όποιον την καταπατά.

«Ο διάβολος εργάζεται σκληρά για να μας διχάσει, και εργάζεται ιδιαίτερα σκληρά εναντίον μας εδώ, στο Αγιον Ορος», είπε στη βρετανική εφημερίδα ο πατέρας Μάθιου, ένας αμερικανός μοναχός στο Βατοπέδι. Δεν διευκρίνισε τι μορφή έχει ο διάβολος, αφήνοντας τη φαντασία του καθενός μας να οργιάσει. Σε λίγο καιρό πάντως θα έχει την ευκαιρία να ρωτήσει τον Βαρθολομαίο.