Η αρχή της οδύσσειας των σκλάβων

Ηταν 20 Αυγούστου του 1619. Ακριβώς πριν από 400 χρόνια. Οταν καμιά εικοσαριά Ανγκολέζοι που είχαν απαχθεί από τους Πορτογάλους έφθασαν στη βρετανική αποικία της Βιρτζίνια και αγοράστηκαν ως σκλάβοι από άγγλους αποίκους του Νέου Κόσμου. Αυτή η άφιξη των πρώτων υπόδουλων Αφρικανών στην αμερικανική ήπειρο σήμανε την αρχή δυόμισι αιώνων σκλαβιάς στη Βόρεια Αμερική.

Η αποικία της Βιρτζίνια που ιδρύθηκε στην Τζέιμσταουν το 1607 αριθμούσε 700 άτομα το 1619. Οι πρώτοι υπόδουλοι Αφρικανοί που έφθασαν εκεί αποβιβάστηκαν στο Πόιντ Κόμφορτ, μια περιοχή γνωστή σήμερα ως Χάμπτον Ρόουντ. Τα περισσότερα από τα ονόματά τους, όπως και ο ακριβής πληθυσμός της περιοχής, έχουν χαθεί στην Ιστορία – όμως γνωρίζουμε αρκετά για εκείνο το ταξίδι.

Οι πορτογαλικές αποικιακές δυνάμεις τούς απήγαγαν από τα βασίλεια του Κονγκό και του Ντόνγκο και τους εξανάγκασαν σε πορεία έως το λιμάνι της Λουάντας, πρωτεύουσας σήμερα της Ανγκόλας. Εκεί, τους επιβίβασαν στο δουλεμπορικό πλοίο «Σαν Χουάν Μποτίστα», που ξεκίνησε για τη Βερακρούς της Νέας Ισπανίας. Περίπου 150 από τους 350 αιχμαλώτους πέθαναν στη διάρκεια του ταξιδιού. Καθώς το πλοίο προσέγγιζε τον προορισμό του, δέχθηκε επίθεση από δύο πειρατικά – το «Λευκό Λιοντάρι» και τον «Θησαυροφύλακα». Τα πληρώματα των δύο πλοίων έκλεψαν το 60% των σκλάβων. Και ήταν το «Λευκό Λιοντάρι» εκείνο που έδεσε στην αποικία της Βιρτζίνια και αντάλλαξε κάποιους από τους αφρικανούς αιχμαλώτους με φαγητό στις 20 Αυγούστου του 1619.

Η άφιξη στο Πόιντ Κόμφορτ άνοιξε ένα νέο κεφάλαιο στην ιστορία του διατλαντικού δουλεμπορίου, το οποίο ξεκίνησε στις αρχές του 16ου αιώνα και διήρκεσε μέχρι τα μέσα του 19ου. Ξεριζώθηκαν περίπου 12 εκατομμύρια Αφρικανοί, εκ των οποίων περίπου πέντε εκατομμύρια πουλήθηκαν ως σκλάβοι στη Βραζιλία και άλλα τρία εκατομμύρια στην Καραϊβική. Αν και ο αριθμός των Αφρικανών που πουλήθηκαν σκλάβοι στην ηπειρωτική Βόρεια Αμερική ήταν σχετικά μικρός – περίπου 400.000 -, η εργασία τόσο η δική τους όσο και των απογόνων τους ήταν κρίσιμη για την οικονομία των βρετανικών αποικιών κατ’ αρχάς και αργότερα των Ηνωμένων Πολιτειών.

Δύο από τους Αφρικανούς που έφθασαν με το «Λευκό Λιοντάρι», ο Αντόνιο και η Ιζαμπέλ, έγιναν υπηρέτες του Ουίλιαμ Τάκερ, διοικητή του Πόιντ Κόμφορτ. Ο γιος τους Ουίλιαμ είναι, απ’ όσα ξέρουμε, το πρώτο παιδί με καταγωγή από την Αφρική που γεννήθηκε στην Αμερική και, σύμφωνα με τον νόμο που ίσχυε εκείνη την εποχή, γεννήθηκε ελεύθερος πολίτης. Τις επόμενες δεκαετίες, πάντως, η δουλεία κωδικοποιήθηκε.

Οι σκλάβοι αφρικανικής καταγωγής συχνά εξαναγκάζονταν να εργάζονται ακόμα και όταν τελείωνε το υποτιθέμενο «συμβόλαιο» που είχαν, και το 1640 δικαστήριο της Βιρτζίνια καταδίκασε τον εξεγερμένο υπηρέτη Τζον Παντς σε ισόβια σκλαβιά. Καθώς όλο και λιγότεροι λευκοί υπηρέτες κατέφθαναν από την Αγγλία, το φυλετικό σύστημα αναπτύχθηκε, και έτσι οι αφρικανοί υπηρέτες παρέμεναν δέσμιοι διά βίου. Το 1662 δικαστήριο της Βιρτζίνια αποφάσισε ότι τα παιδιά που γεννιούνται από μητέρες σκλάβες αποτελούσαν ιδιοκτησία του ιδιοκτήτη της μητέρας.

Καθώς καλλιέργειες όπως τα καπνά, το βαμβάκι και το ζαχαροκάλαμο έγιναν οι πυλώνες της αποικιακής οικονομίας, η σκλαβιά έγινε η μηχανή της. Αν και το δουλεμπόριο τέθηκε εκτός νόμου το 1807, η οικονομία των φυτειών και η δουλεία ανθούσαν στον Νότο. Σύμφωνα με την καταγραφή του 1860, υπήρχαν 3.953.760 σκλάβοι στις ΗΠΑ, δηλαδή το 13% του συνολικού πληθυσμού.