Το επίσημο ένδυμα του καλοκαιριού

Λίγες φωτογραφίες έχουν στοιχειώσει τη συλλογική μνήμη της γενιάς του ’60 όσο η εικόνα της Ταλίτα Γκετί ακουμπισμένη στον τοίχο μιας ταράτσας στο Μαρακές. Και εξακολουθεί να παραμένει μία συμπυκνωμένη αφήγηση για την πολυτέλεια της απελευθέρωσης η οποία προσφέρεται στη διάρκεια των καλοκαιρινών μηνών. Ο εξωτισμός του έχει περάσει στις απέναντι ακτές της Μεσογείου ως καθιερωμένη ενδυμασία του θέρους. Και κάνει καριέρα στα ελληνικά νησιά, δίπλα σε γαλαζοπράσινα νερά και σε instagram εικόνες τραβηγμένες σε ασβεστωμένα σοκάκια.

Η Ταλίτα Γκετί υπήρξε πρωταγωνίστρια της μποέμ ζωής. Στο Μαρακές βρήκε τρόπους να φέρει σε συνάντηση την τοπική παράδοση με τον διεθνή εκλεκτικισμό και να προαναγγείλει το έθνικ στυλ. Που από τότε ρίχνει τα χρώματα και τα σχέδιά του πάνω σε μαυρισμένα σώματα, απλωμένα ηδονικά κάτω από τον ήλιο των διακοπών. Σήμερα, το χίπι ύφος της κοσμοπολίτικης ερμηνείας του ταιριάζει στα εύκολα κομμάτια της καλοκαιρινής γκαρνταρόμπας, όπως αυτά που συνοδεύουν το μαγιό σε μέρη που ο ρυθμός των διακοπών προσδιορίζεται χύμα πάνω στο κύμα. Το δηλώνει η γαλλίδα σχεδιάστρια Ιζαμπέλ Μαράν δείχνοντας την αδυναμία της στα έθνικ πανωφόρια που κάθε σεζόν επαναφέρει στη συλλογή της.

Το παραδοσιακό πανωφόρι που οι άνδρες του αραβικού κόσμου φορούσαν για να δηλώσουν βαθμούς ιεραρχίας στην απόρθητη από γυναίκες κοινωνία τους, οι γυναίκες  από τη Δύση το φόρεσαν πάνω από τα μοντέρνα ρούχα τους διατρέχοντας τις δεκαετίες του ’50 έως τις μέρες μας.   Αρχικά η Νταϊάνα Βρίλαντ, ως διευθύντρια του «Harper’s Bazaar» στα 50s συντόνισε τη «στυλιστική υιοθεσία» του με άρθρα της στο αμερικανικό περιοδικό.

Το καφτάνι εμφανίστηκε στην Περσία του 6ου π.Χ. αιώνα. Το κομμάτι με τα φαρδιά μανίκια, μακρύ σε μήκος και με βαθύ κόψιμο στον λαιμό ήταν αυτό που χαρακτήριζε έως τον 12ο αιώνα την ανδρική ενδυμασία στην αραβική όχθη της μεσογειακής λεκάνης. Στη διάρκεια του 19ου αιώνα η πολυτελής, εξαιρετικά δουλεμένη υφαντουργικά εκδοχή του ήταν το δώρο που προοριζόταν για τους ανώτερους λειτουργούς και αξιωματούχους. Το θεωρούσαν άλλωστε «ένδυμα τιμής».

Η μανία για το καφτάνι ξέσπασε το 1967. Ηταν τότε που οι Βeatles πέρασαν τη φάση εσωτερικής αναζήτησης και αφέθηκαν στην καθοδήγηση του ινδού γιόγκι Μαχαρίσι Μαχές, παρασύροντας τη συμπατριώτισσά τους μοντέλο Τζιν Σρίμπτον και την ηθοποιό Μία Φάροου να διερευνήσουν τη χίπι διάσταση της ζωής. Ακολούθησαν οι Τζόαν Μπαέζ και Τζόνι Μίτσελ φορώντας αυτό το ρούχο-σύμβολο της άδολης ανθρώπινης συνύπαρξης στις συναυλίες τους για να μιλήσουν κατά του πολέμου στο Βιετνάμ. Αριστοκράτισσες από την Ιταλία, όπως η Μαρέλα Ανιέλι, υιοθέτησαν επίσης το ρούχο της ελευθερίας τη δεκαετία του ’70. Ο Ιβ Σεν Λοράν και ο Εμίλιο Πούτσι έδιναν πολλά ερεθίσματα στα φορέματα καφτάνια από μεταξωτό και βελούδο. Ο Γιάννης Τσεκλένης επίσης δημιούργησε τα δικά του ψυχεδελικά ή αρχαιοελληνικά  print και τα καφτάνια του άρχισαν το ίδιο διάστημα να ταξιδεύουν στο εξωτερικό.

Και στο δικό μας παρόν, τα καφτάνια επέστρεψαν ως ελληνική πρόταση «έξυπνης μόδας» για να πουλήσουν σε «φιλελληνικά» μάτια και πορτοφόλια την προσπάθεια μιας ομάδας σύγχρονων ντιζάινερ αλλά και επαγγελματιών από τους χώρους της γραφιστικής  και του μάρκετινγκ να περιτυλίξουν σε ένα άνετο ρούχο σύμβολα αρχαίου πολιτισμού, μοτίβα λαογραφίας και χειροτεχνία. Τα καφτάνια συνεχίζουν και στις πασαρέλες των ιταλών, γάλλων, αμερικανών σχεδιαστών να προσφέρουν αφορμές αξιοποίησης (και εκμετάλλευσης) της παγκόσμιας αγοράς. Οι γυναίκες του αραβικού κόσμου, καθώς και περιοχών της Αφρικής και της Ασίας, αλλά και όσες λόγω θρησκευτικών πεποιθήσεων ακολουθούν αυστηρό κώδικα ενδυμασίας αναζητούν τα ίχνη της σύγχρονης μόδας αποτυπωμένα με κάποιον τρόπο πάνω σε ένα μακρύ ένδυμα που δεν σφίγγει προκλητικά γύρω από το σώμα. Το έδειξε ο Πιερ Πάολο Πιτσιόλι με μοναστική λιτότητα στον Valentino, με στυλιστική αναίδεια ο Αλεσάντρο Μικέλε στον Gucci, με πολύτιμα υφάσματα οι αδελφές Ολσεν στη συλλογή τους The Row. Η καθολική αποδοχή του από τους παραθεριστές σε όλα τα πλάτη και τα μήκη της υφηλίου τού εξασφαλίζουν τη διάρκεια ενός ενδύματος που έγινε ντεμοντέ και υπεράνω μόδας.