Στην Τουρκία το μπαλάκι των συνομιλιών

Ενα σαφές μήνυμα επαναδραστηριοποίησης των συνομιλιών για επίλυση του Κυπριακού έστειλαν κατά τη συνάντησή τους στις 9 Αυγούστου ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Αναστασιάδης και ο τουρκοκύπριος ηγέτης Μουσταφά Ακιντζί, έστω και εν μέσω έντονης προκλητικότητας εκ μέρους της Τουρκίας, η οποία δείχνει διά των ενεργειών της πρόθυμη να υπονομεύσει και όχι να βοηθήσει τις διαπραγματεύσεις. Και ενώ αναμένονται τα επόμενα βήματα με την άφιξη της ειδικής απεσταλμένης του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ Τζέιν Χολ Λουτ, με στόχο να φτάσουμε στην τριμερή με συμμετοχή των Ηνωμένων Εθνών, μετά τη Γενική Συνέλευση του Οργανισμού, προς το τέλος Σεπτεμβρίου, στην πραγματικότητα τα «κλειδιά» των διαπραγματεύσεων και της εξέλιξης των συνομιλιών παραμένουν στην κατοχή της Τουρκίας. Στην Κύπρο δρομολογείται και η υλοποίηση του Εθνικού Συμβουλίου την ερχόμενη εβδομάδα, προκειμένου ο Αναστασιάδης να ενημερώσει για τις εξελίξεις, κατά τη συνάντησή του με τον Ακιντζί, τους πολιτικούς αρχηγούς, ενώ αναμένεται και η ημερομηνία άφιξης της Λουτ στην Κύπρο, που αποτελεί και τον πρώτο σταθμό στα βήματα που πρόκειται να γίνουν.

Ωστόσο κυβερνητικές πηγές στη Λευκωσία υπογραμμίζουν ότι η «μπάλα» αυτή τη στιγμή είναι στο γήπεδο της Τουρκίας, με δεδομένο ότι οι ενέργειες της Αγκυρας έχουν ήδη μετατοπίσει ντε φάκτο την ατζέντα των συζητήσεων στα θέματα του φυσικού αερίου. Την ίδια στιγμή η Τουρκία δεν έχει καταστήσει σαφές εάν προτίθεται να συζητήσει τα θέματα της ασφάλειας και των εγγυήσεων, τα οποία και θα κρίνουν αν θα γίνει διάσκεψη για το Κυπριακό. Σε αυτό το πλαίσιο κυβερνητικές πηγές τονίζουν ότι ο Αναστασιάδης δεν προτίθεται να μπει σε οποιαδήποτε συζήτηση για το φυσικό αέριο κατά τη διαπραγμάτευση για το Κυπριακό.

Η κυπριακή κυβέρνηση εκτιμά ότι από την πλευρά της θα είναι σε θέση να κάνει εκτίμηση για το αν και κατά πόσο είναι διατεθειμένη η Τουρκία να μπει σε συνομιλίες επί της ουσίας από τη στιγμή που θα ξεκινήσει η προσπάθεια της Λουτ για συνομολόγηση των όρων αναφοράς. Οπως τονίζουν κυβερνητικές πηγές, ο Αναστασιάδης έχει εισηγηθεί και τη συμπερίληψη στους όρους αναφοράς και των συγκλίσεων που επιτεύχθηκαν κατά τις συνομιλίες στο Κραν Μοντανά.

Βήμα βήμα. Με δεδομένο δε ότι ο Γκουτέρες, πέρα από τη δήλωση καλών προθέσεων των δύο ηγετών, δεν έχει κάτι άλλο στη διάθεσή του, η διαδικασία θα γίνει βήμα βήμα. Και εδώ επίσης απαιτείται η σαφής πρόθεση συμμετοχής της Τουρκίας, της οποίας ο ρόλος είναι καθοριστικός για την πραγματοποίηση πενταμερούς. Να σημειωθεί ότι ίσως η Αγκυρα να προχωρήσει σε επίδειξη καλής διάθεσης με στόχο να θέσει το θέμα των υδρογονανθράκων ευθέως. Θα εμφανίσει ως πρόβλημα το ενεργειακό ερευνητικό πρόβλημα της Κυπριακής Δημοκρατίας απαιτώντας ως μοναδική διέξοδο την υλοποίηση της πρότασης Ακιντζί, με τη σύσταση μιας κοινής επιτροπής διαχείρισης. Ερωτηματικά υπάρχουν για τη στάση της ελληνοκυπριακής πλευράς, η οποία απαιτεί την αναστολή των τουρκικών προκλήσεων στην κυπριακή ΑΟΖ, δείχνοντας ως υπεύθυνη για το αδιέξοδο την Αγκυρα, με την εξίσωση που σχηματίζεται να χαρακτηρίζεται εξαιρετικά δύσκολη. Αυτό που αναμένεται μέχρι την τριμερή είναι να διατηρηθεί ζωντανή η πρόθεση διαπραγματεύσεων και αυτή θα είναι η βούληση του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες, με στόχο να πραγματοποιηθεί η νέα προσπάθεια να καθίσουν για ακόμα μία φορά στο τραπέζι των συνομιλιών όλοι οι παίκτες του Κυπριακού, σε συνέχεια της διαδικασίας του Κραν Μοντανά το 2017.

Σε ετοιμότητα. Ο κύπριος κυβερνητικός εκπρόσωπος Πρόδρομος Προδρόμου, σε δήλωσή του με αφορμή τον Αττίλα ΙΙ στις 14 Αυγούστου, τονίζει την ετοιμότητα της ελληνοκυπριακής πλευράς, η οποία θα ανταποκριθεί πλήρως στην προπαρασκευαστική διαδικασία που έχει προτείνει ο γενικός γραμματέας των ΗΕ, ενώ ταυτόχρονα αναμένει ότι θα συμβάλει και η Τουρκία, τερματίζοντας τις παράνομες δραστηριότητες και την τακτική της δημιουργίας έντασης και αποσταθεροποίησης στην περιοχή, αλλά και ότι θα συγκατανεύσει σε ουσιαστικές διαπραγματεύσεις τις οποίες καθυστερεί ή και αρνείται εδώ και δύο χρόνια.

Το ζήτημα της Καρπασίας. Εν τω μεταξύ, η Τουρκία επιχειρεί για ακόμα μία φορά να κλείσει τις υποθέσεις που αφορούν τα περιουσιακά δικαιώματα των εγκλωβισμένων της Καρπασίας, τα οποία βρίσκονται προς εξέταση ενώπιον της Επιτροπής Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης, με το επιχείρημα ότι πρόκειται για ανθρώπους που διαμένουν στις ελεύθερες περιοχές.

Σε σχετική επιστολή της υποστηρίζει ότι η «επιτροπή ακίνητης περιουσίας» που συνέστησε στα Κατεχόμενα είναι το μέσο επίλυσης και ζητά τον τερματισμό της εξέτασης του θέματος, ισχυριζόμενη ότι έχει συμμορφωθεί πλήρως με την απόφαση του ΕΔΑΔ.

Για την Τουρκία το θέμα πρέπει να θεωρηθεί λήξαν, καθώς, όπως σημειώνει μεταξύ άλλων στην επιστολή της, «η “επιτροπή ακίνητης περιουσίας” παρέχει αποζημίωση σε ελληνοκύπριους κάτοικους Καρπασίας που έχουν εγκαταλείψει επί μονίμου βάσεως την περιοχή, καθώς και για τους κληρονόμους τους στην περίπτωση που οι υπό αναφορά περιουσίες θεωρούνται εγκαταλελειμμένες». Με δεδομένο δε ότι η Τουρκία πλέον αλλάζει τακτική και ενώ στο παρελθόν δεν παρίστατο στις συνεδριάσεις της Επιτροπής Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης, οι εξελίξεις αναμένονται με ενδιαφέρον.