Βία, φτώχεια και συνωμοσιολογία

Με την Deutsche Welle τα έβαλε εκ νέου χθες η Μόσχα, κατηγορώντας τον γερμανικό ραδιοτηλεοπτικό σταθμό πως παρενέβη στα εσωτερικά της Ρωσίας, καλώντας τους Ρώσους να συμμετάσχουν στις πρόσφατες διαδηλώσεις διαμαρτυρίας για τον αποκλεισμό από τις τοπικές δημοτικές εκλογές της Μόσχας των ανεξάρτητων υποψηφίων. Αντίστοιχες καταγγελίες είχε κάνει το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών και τη Δευτέρα, βάζοντας στο στόχαστρο, πέραν της Deutsche Welle, και γερμανούς διπλωμάτες καθώς και την αμερικανική πρεσβεία στη Μόσχα. Οπως σημειώνουν οι «Financial Times», μπορεί ο Βλαντίμιρ Πούτιν να σιωπά προς το παρόν, αλλά η απάντηση της ρωσικής κυβέρνησης στην (συνεχιζόμενη) αναταραχή ακολουθεί ένα δοκιμασμένο μοτίβο: παρουσιάζει όσους συμμετέχουν στις διαδηλώσεις σαν ταραξίες που επιδιώκουν την αποσταθεροποίηση της χώρας και κατηγορεί τις δυτικές χώρες ότι υποδαυλίζουν τη λαϊκή αμφισβήτηση.

Πρώτη φορά από το 2012, όταν χιλιάδες Μοσχοβίτες βγήκαν στους δρόμους προκειμένου να διαμαρτυρηθούν για την επιστροφή του Πούτιν στην προεδρία, βιώνει η ρωσική πρωτεύουσα μία τόσο βίαιη καταστολή διαδηλώσεων όσο αυτή που παρακολούθησε ο κόσμος ολόκληρος το τελευταίο 15ήμερο. Σχεδόν 2.400 άνθρωποι έχουν συλληφθεί – ανάμεσά τους 80 ανήλικοι και 14 δημοσιογράφοι. Βίντεο που δείχνουν άνδρες των τοπικών ΜΑΤ να ξυλοκοπούν διαδηλωτές έχουν γίνει viral στα σόσιαλ μίντια, κάνοντας τους αστυνομικούς να καλύψουν τα πρόσωπά τους και να αφαιρέσουν τα διακριτικά με την ταυτότητά τους στη διαδήλωση του τελευταίου Σαββάτου. Κλούβες της αστυνομίας γεμάτες νέους Ρώσους και σειρές αστυνομικών με τα κλομπ στα χέρια έχουν δείξει την ωμή βία που διαθέτει ο Πούτιν και την προθυμία του να τη χρησιμοποιήσει.

Ακτιβιστές. Οι ακτιβιστές που παραμένουν ελεύθεροι, ωστόσο, δείχνουν ανυποχώρητοι. Ο Λιούμποφ Σόμπολ, ένας σύμμαχος του κρατούμενου ακόμα Αλεξέι Ναβάλνι (πληθώρα τραπεζικών λογαριασμών του οποίου πάγωσαν χθες οι ρωσικές αρχές), ηγείται του καλέσματος σε νέα διαδήλωση διαμαρτυρίας αύριο. Η συνεχιζόμενη απείθεια των δεκάδων χιλιάδων Μοσχοβιτών που έχουν βγει στους δρόμους αυτό το καλοκαίρι αναδεικνύει την ένταση της δυσφορίας απέναντι σε ένα 20ετές καθεστώς που έχει αποτύχει, το μεγαλύτερο κομμάτι της τελευταίας πενταετίας, να προσφέρει οικονομική ανάπτυξη ή άνοδο του βιοτικού επιπέδου.

Μπορεί ο Βλαντίμιρ Πούτιν να θεωρείται στις ξένες πρωτεύουσες ως ένας ισχυρός και μαχητικός γεωπολιτικός παράγοντας, εντός της Ρωσίας, ωστόσο, η δημοτικότητά του καταρρέει – έχει μειωθεί κατά το ένα τρίτο την τελευταία διετία – έπειτα από χρόνια οικονομικής δυσπραγίας που έχουν αφήσει τον μέσο Ρώσο να νιώθει φτωχότερος και λιγότερο αισιόδοξος για το μέλλον. Τα πραγματικά εισοδήματα έχουν καταγράψει πτώση τα πέντε από τα τελευταία έξι χρόνια, και είναι περίπου 10% χαμηλότερα σε σύγκριση με το 2013.

Αυτή η εγχώρια κατήφεια έχει διαβρώσει την εμπιστοσύνη σε αυτό που ήταν άλλοτε μία σιωπηρή όσο και ισχυρή συμφωνία ανάμεσα στον Πούτιν και τον ρωσικό λαό, ανταλλάσσοντας τις πολιτικές και κοινωνικές ελευθερίες με την άνοδο της ευμάρειας και την εθνική υπερηφάνεια. Μία αύξηση του φόρου προστιθέμενης αξίας τον Ιανουάριο μείωσε ακόμα περισσότερο την αγοραστική δύναμη, και μία αλλαγή στο συνταξιοδοτικό σημαίνει πως οι Ρώσοι πρέπει πλέον να εργάζονται πέντε χρόνια περισσότερο πριν πάρουν σύνταξη, στα 65 χρόνια οι άνδρες και στα 60 οι γυναίκες. Τα προσωπικά δάνεια σημείωσαν πέρυσι αύξηση της τάξης του 46%. Πέρα από τον οικονομικό ζόφο, η επιπλέον δημοτικότητα που είχε εξασφαλίσει το Κρεμλίνο μετά την προσάρτηση της Κριμαίας έχει πια εξανεμιστεί, καθώς η διαμάχη στην ανατολική Ουκρανία συνεχίζεται και οι υποσχέσεις στρατιωτικής επιτυχίας στη Συρία έχουν ησύχως ξεχαστεί, καθώς ο ρωσικός στρατός βαλτώνει ολοένα και περισσότερο στον εμφύλιο πόλεμο της χώρας και ο αριθμός των νεκρών στις τάξεις του εξακολουθεί να αυξάνεται. Από το κοκτέιλ οικονομικού θριάμβου, θριαμβολογικής στρατιωτικής επέκτασης και εθνικιστικής ρητορικής με το οποίο σαγήνευε ο Πούτιν τα πλήθη από το 2000 και εξής, έχει απομείνει στο καθεστώς μόνο το ρόπαλο.