Πού είναι εκείνα τα παιδιά;

Τέσσερα χρόνια μετά, το καλοκαίρι του 2019 είναι παντελώς διαφορετικό από εκείνο του 2015. Φέρνοντας στον νου τα πρόσωπα, τις πολιτικές δυνάμεις, τη Βουλή, τα επίδικα, η χώρα είναι αλλού, αν και για τους πιο ψύχραιμους ακόμη έχει τον βραχνά της επιτήρησης και τη θηλιά των υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων ως στόχο ή ως θέμα νέας διαπραγμάτευσης. Οι πιο σκληροί ή ρεαλιστές λένε πως τα Μνημόνια είναι εδώ. Κι όμως. Κοιτώντας πίσω, η χώρα είναι αλλού. Ακόμη και ο άξονας της πολιτικής συζήτησης είναι εντελώς διαφορετικός από εκείνον του Αυγούστου του 2015.

Για παράδειγμα, και για να θυμηθούμε λίγο, στις 20 Αυγούστου του 2015 ο Αλέξης Τσίπρας προκηρύσσει αιφνιδιαστικά εκλογές. Εχει προηγηθεί η συνθηκολόγηση – διεθνώς ονομάστηκε kolotoumba – με τους σκληρούς εταίρους και το τρίτο Μνημόνιο. Ο ΣΥΡΙΖΑ είναι ακόμη τότε κυβέρνηση, στο εσωτερικό του αλλά και στο υπουργικό σχήμα εκπροσωπείται η Αριστερή Πλατφόρμα με βασικό πρωταγωνιστή τον ηγέτη του ρεύματος και τότε υπουργό Παναγιώτη Λαφαζάνη, η Ζωή Κωνσταντοπούλου είναι ακόμη πρόεδρος της Βουλής, από τις 6 Ιουλίου ο υπουργός Οικονομικών Γιάνης Βαρουφάκης έχει αντικατασταθεί από τον Ευκλείδη Τσακαλώτο, η ΝΔ οδεύει στο μακρύ καλοκαίρι μετά το δημοψήφισμα με αρχηγό της τον Βαγγέλη Μεϊμαράκη, το ναζιστικό μόρφωμα της ΧΑ στρογγυλοκάθεται ακόμη στα έδρανα του Κοινοβουλίου, ο Σόιμπλε ακόμη κάνει κουμάντο, ενώ τα capital controls από τις 28 Ιουνίου του 2015 δημιουργούν όρους ασφυξίας και επισφάλειας στον κόσμο που παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα τη διαπραγμάτευση – τουλάχιστον μέχρι τη συνομολόγηση του νέου προγράμματος. Αν δούμε σήμερα το καλοκαίρι του 2015 με πολιτικούς όρους, θα λέγαμε πως είναι η συγκυρία που τελειώνει η διαιρετική τομή Μνημόνιο – αντιμνημόνιο αφού σχηματικά και πλην ΚΚΕ όλες οι πολιτικές παρατάξεις έχουν φέρει το δικό τους πρόγραμμα «δημοσιονομικής πειθαρχίας».

Το δόγμα ΤΙΝΑ

Η έξω Αριστερά θεωρεί – ακόμη και στις σημερινές τις εκτιμήσεις – πως ο Αύγουστος του 2015 είναι η στιγμή ενσωμάτωσης του δόγματος ΤΙΝΑ (There Is No Alternative). Ο Γιάνης Βαρουφάκης πως ανέκοψε την Ανοιξη των Αθηνών – ο ίδιος αποκαλύπτει και περιγράφει στο πολυσυζητημένο του «Ενήλικοι στο δωμάτιο» (που σήμερα γυρίστηκε ταινία από τον Κώστα Γαβρά) πως είχε προαποφασιστεί η συνθηκολόγηση από τον Τσίπρα, ενώ παράλληλα με τη διαπραγμάτευση που ο τότε υπουργός Οικονομικών κατήγαγε, υπήρχε και μια σκιώδης – με πρωταγωνιστή, όπως λέει, τον Γιώργο Χουλιαράκη – που κατέληξε σε Μνημόνιο. Σήμερα όλα είναι διαφορετικά. Οπως είπαμε, το Μνημόνιο – αντιμνημόνιο δεν καθορίζει το κεντρικό διακύβευμα. Εχει προηγηθεί μια διακυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, με εφαρμογή Μνημονίου, ενώ περίπου έναν μήνα πια έχουμε και πολιτική αλλαγή. Η ΝΔ υπό τον Κυριάκο Μητσοτάκη έχει φτιάξει άνετα κυβέρνηση. Ο ΣΥΡΙΖΑ έχει περάσει στα έδρανα της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Η ΧΑ έχει βγει – ευτυχώς – εκτός Βουλής, ενώ η δίκη της κορυφώνεται. Μια σειρά κομμάτων επίσης έχουν μείνει εκτός και έχουν ταυτοτικό ζήτημα. Οι ΑΝΕΛ που συγκυβέρνησαν με τον ΣΥΡΙΖΑ μέχρι τη Συμφωνία των Πρεσπών ουσιαστικά δεν υπάρχουν. Το Ποτάμι που έβαλε πλάτη στην ψήφιση του τρίτου προγράμματος επίσης προετοιμάζεται για το συνέδριό του τον Οκτώβριο, αν και δεν είναι λίγοι αυτοί που λένε πως υπάρχουν διεργασίες για νέο φορέα στο Κέντρο του πολιτικού συστήματος. Η Ενωση Κεντρώων που, παρότι κατάφερε να βάλει κοινοβουλευτικό κοστούμι στις εκλογές του Σεπτεμβρίου του 2015, σήμερα δεν είναι πια στα έδρανα, ενώ ακόμη και ο Βασίλης Λεβέντης το σκέφτεται σοβαρά να μην είναι πια πρόεδρός της. Η Λαϊκή Ενότητα που αποτέλεσε το μετωπικό σχήμα των στελεχών που έφυγαν το καλοκαίρι του 2015, με αρχηγό τον Παναγιώτη Λαφαζάνη, σημείωσε διαδοχικά Βατερλώ σε ευρωεκλογές και εθνικές κάλπες τον Μάιο και τον Ιούλιο του 2019 με εξαιρετικά χαμηλά ποσοστά.

Ο Παναγιώτης Λαφαζάνης, δε, και άλλα στελέχη βαρύνονται με αδικήματα για τη δράση τους κατά των πλειστηριασμών και του κινήματος των οποίων ηγήθηκαν. Η πρώην πρόεδρος της Βουλής Ζωή Κωνσταντοπούλου επίσης δεν κατάφερε να ξαναμπεί στη Βουλή με το κόμμα της – Πλεύση Ελευθερίας -, παρά την έντονη δράση της. Το δε ΚΚΕ μοιάζει ακόμη σταθερό εκλογικά και πολιτικά, αν και γίνεται μια κριτική γιατί δεν κατάφερε σε σχεδόν δέκα χρόνια κρίσης να εισπράξει πολιτικά οφέλη λόγω της συνεπούς στάσης του. Το Κίνημα Αλλαγής, που το 2015 δεν είχε αυτήν τη μορφή, μοιάζει παγιδευμένο στα πρόσφατα ποσοστά του, αφού ούτε μπροστά μπορεί να κινηθεί ούτε να ηγεμονεύσει στον κεντροαριστερό χώρο. Ας μην ξεχνάμε εξάλλου πως ο ΣΥΡΙΖΑ απέσπασε ένα διόλου ευκαταφρόνητο ποσοστό, αν και οι διεργασίες και στον ίδιο για τη νέα του φάση μοιάζουν να σκοντάφτουν πάνω σε πολλά ναρκοπέδια και πρότερα λάθη ή κυβερνητικές αμαρτίες που δυσχεραίνουν το άνοιγμα. Η χώρα, δε, σε φάση αναζήτησης του στοιχήματος της κανονικότητας – κεντρικό ζήτημα για τη νέα κυβέρνηση. Μια κανονικότητα όχι εύκολη ως επίδικο, υλικά και επί της ουσίας αφού πάμε για τα δέκα χρόνια κρίσης και μεταβολής του κοινωνικού ιστού, όπου η Ελλάδα ως χώρα είναι εντελώς διαφορετική από εκείνη του 2009. Νέα φρούτα προέκυψαν επίσης, σε σχέση με το 2015, στη Βουλή, όπως η Ελληνική Λύση που συνδυάζει την παραδοξολογία με τη soft Ακροδεξιά. Αλλά και στο τερέν της Ευρώπης μια σειρά προσώπων που πρωταγωνίστησαν το 2015, σήμερα δεν είναι εδώ. Ντεϊσελμπλούμ, Σόιμπλε, Γιούνκερ είναι μόνο τρία εξ αυτών.

Το κακό έντομο

Τώρα ο Χρήστος Σταϊκούρας είναι αυτός που θα κληθεί να διαπραγματευθεί – τα πρωτογενή πλεονάσματα και τις εκ νέου φοροελαφρύνσεις – εκ μέρους της χώρας. Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης μιλάει πια με τους ομολόγους του και στο κομμάτι της υψηλής διαπραγμάτευσης για μια σειρά από ζητήματα (π.χ. το Μεταναστευτικό ή τα εθνικά θέματα). Ο Νίκος Δένδιας είναι στη θέση του Νίκου Κοτζιά – αν και εδώ προς το παρόν πάμε με το νέο ύφος και περιεχόμενο συμμαχιών γεωστρατηγικά. Ο Μαργαρίτης Σχοινάς, που τότε ήταν πλάι στον Γιούνκερ, τώρα θα είναι επίτροπος ύστερα από πρόταση του Μητσοτάκη. Βέβαια στη νέα Βουλή υπάρχει πια ένας παλιός γνώριμος. Οχι τόσο ευχάριστος για τον Αλέξη Τσίπρα. Ο Γιάνης Βαρουφάκης και το ΜέΡΑ25 με τους εννιά βουλευτές του είναι στη νέα σύνθεση της εθνικής αντιπροσωπείας, θυμίζοντας έμπρακτα το καλοκαίρι του 2015, το Οχι που έγινε Ναι, τον ΣΥΡΙΖΑ που άλλαξε και σήμερα επιθυμεί να εκφράσει κάτι ευρύτερο από εκείνο το καλοκαίρι. Για πολλούς ο Βαρουφάκης θα αποτελεί το κακό έντομο που θα τσιμπάει τη σημερινή αξιωματική αντιπολίτευση, θυμίζοντας τον πρότερο εαυτό της. Σε μια χώρα πάντως όπου όλα έχουν αλλάξει και όλα τα ίδια έχουν μείνει, παραφράζοντας το γνωστό τραγούδι.