Ο ΣΥΡΙΖΑ ως πολιτικός Ιανός

Ριζοσπαστικό, μαζικό, αριστερό κόμμα ή… PASOKification;

Με τον Πολάκη ή με τον πολιτικό πολιτισμό και την κανονικότητα;

Αρχηγοκεντρικό κόμμα ή πλουραλιστικό λαϊκό μέτωπο;

Προγραμματική αντιπολίτευση με σοβαρότητα στη Βουλή ή επιστροφή στους δρόμους της οργής και στις πλατείες των αγανακτισμένων;

Είναι ορισμένα από τα διλήμματα που αντιμετωπίζει ο ΣΥΡΙΖΑ τις τελευταίες τέσσερις εβδομάδες, μετά την ήττα στις εκλογές η οποία για πολλούς στο κόμμα λειτούργησε λυτρωτικά, σε άλλους προκάλεσε «ψυχικά τραύματα» και άλλοι προσπαθούν να συνειδητοποιήσουν πώς έχασαν την εξουσία.

Η αλήθεια είναι ότι αυτή την ώρα καθίσταται δύσκολη η συγκρότηση μιας διαφορετικής φυσιογνωμίας του κόμματος, μέσω της αναζήτησης των αιτίων που οδήγησαν τον «άχαστο» Αλέξη Τσίπρα σε ήττα με 3-0 από τον Κυριάκο Μητσοτάκη.

Κι αυτό γιατί οι απόψεις διίστανται στο τι οδήγησε στην απώλεια της εξουσίας και κυρίως στο πώς ο ΣΥΡΙΖΑ θα επανακτήσει την πολιτική κυριαρχία. Το κόμμα μοιάζει αυτή την ώρα με Ιανό, δύο διαφορετικά πρόσωπα συγκρούονται: Οργανωτικά, ιδεολογικά, πολιτικά και προσωπικά. Γιατί εκτός από τις ενστάσεις και διαφορές που ακούγονται όλο και πιο φωναχτά για το ύφος και το μήνυμα που θέλει να εκπέμψει ο ΣΥΡΙΖΑ τα επόμενα χρόνια, υπάρχουν και οι προσωπικές στρατηγικές.

Από τη μια ο Αλέξης Τσίπρας και οι «προεδρικοί» που πλέον ξεκάθαρα προχωρούν στη μετάλλαξη του ΣΥΡΙΖΑ σε κόμμα της ευρύτερης σοσιαλδημοκρατίας. Κορυφαίος πρώην υπουργός έλεγε στα «ΝΕΑ»: «Ετοιμάζομαι για διπλό χτύπημα. Από τη μια ανοικτό προσκλητήριο σε όλα τα στελέχη του ευρύτερου προοδευτικού χώρου. Από την άλλη, παρασκηνιακές διαβουλεύσεις με στελέχη του Κινήματος Αλλαγής που δεν βλέπουν με καλό μάτι τη δεξιά ατζέντα ορισμένων στη Χαριλάου Τρικούπη».

Το ίδιο στέλεχος εκτιμά ότι μεγάλο μέρος του ΚΙΝΑΛ και του χώρου που άφησαν «ορφανό» το Ποτάμι και η ΔΗΜΑΡ μπορεί να πάει ΣΥΡΙΖΑ και σύντομα. Γι’ αυτό και ο Τσίπρας επιμένει στον μετασχηματισμό του κόμματος μέσω της διεύρυνσης αυτής. Γιατί πιστεύει ότι η επιστροφή στο Μέγαρο Μαξίμου μπορεί να γίνει συντομότερα απ’ ό,τι πιστεύουν ορισμένοι.

Παρά το γεγονός ότι ο πρώην πρωθυπουργός έχει διαμηνύσει ότι «ο ΣΥΡΙΖΑ δεν θα γίνει νέο ΠΑΣΟΚ», οι κινήσεις του δείχνουν ότι θέλει να κάνει αυτό που έκανε ο Ανδρέας Παπανδρέου μετά τη δημιουργία του ΠΑΣΟΚ. Δηλαδή να απορροφήσει όλα τα κεντρώα, κεντροαριστερά κόμμα και να φτιάξει μια μεγάλη παράταξη – αντίβαρο στη ΝΔ.

Αυτή η τάση σοσιαλδημοκρατικοποίησης, ωστόσο, ενός κόμματος που ξεκίνησε ως ανατρεπτικό, ριζοσπαστικό και βγαλμένο μέσα από την κοινωνία και τα κινήματα, προκαλεί αντιδράσεις από συγκεκριμένα στελέχη.

Ο… Ιανός εμφανίζεται ξεκάθαρα όταν στελέχη όπως ο Ν. Φίλης, ο Π. Σκουρλέτης, ο Ευκλείδης Τσακαλώτος θέτουν θέμα ιδεολογικής «καθαρότητας» ζητώντας επί της ουσίας ενίσχυση της αριστερής ταυτότητας κι όχι διεύρυνση με άδηλο αποτέλεσμα και «πασοκοποίηση» με κίνδυνο αποδοκιμασίας από τους πολίτες, και δη τους αριστερούς ψηφοφόρους.

Αλλωστε, ένα ποσοστό που απογοητεύτηκε από την κεντρώα στροφή του ΣΥΡΙΖΑ ψήφισε Γ. Βαρουφάκη και δεν αποκλείεται να το ξανακάνει με μεγαλύτερη ένταση αποδοκιμάζοντας την ενσωμάτωση στελεχών, τόσο από το ΠΑΣΟΚ όσο και από τους ΑΝΕΛ.

Οι «κομματικοί» και κυρίως η ομάδα των «53+», που αντιτίθενται στο σχέδιο των «προεδρικών» δεν θα σταματήσουν να μιλούν και να έχουν διακριτό ρόλο. Για τον κ. Τσίπρα και την ομάδα του, όμως, θεωρούνται «βαρίδια» του παρελθόντος που δεν πρέπει να εμποδίσουν τη μετεξέλιξη του ΣΥΡΙΖΑ σε μια μεγάλη παράταξη που θα έχει τουλάχιστον 170 χιλιάδες μέλη, όπως λένε χαρακτηριστικά.

Τα άλλα προβλήματα

Βεβαίως, δεν είναι μόνον η φυσιογνωμία του κόμματος που δείχνει τη διπροσωπία του ΣΥΡΙΖΑ. Για παράδειγμα, αρκετοί είναι αυτοί που δεν συμφωνούν με το ύφος του Παύλου Πολάκη και τον θεωρούν εκ των βασικών υπευθύνων της ήττας. Ομως, από την άλλη υποχωρούν στην εκπεφρασμένη θέληση του Αλέξη Τσίπρα να στηρίξει μέχρι τέλους τον πρώην υπουργό, ακόμη κι αν… η αψύτητά του ξεφεύγει πολλές φορές από τα όρια του πολιτικού πολιτισμού.

Επίσης, σε μείζον θέμα για το κόμμα θα εξελιχθεί η συζήτηση για το είδος της αντιπολίτευσης που θα κάνουν. Διότι δεν μπορεί από τη μια να θέλουν να δημιουργήσουν ένα σύγχρονο, ευρωπαϊκό, σοσιαλδημοκρατικό κόμμα κι από την άλλη να «σέρνονται» από αριστερίστικες απόψεις που λένε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ πρέπει να ξαναβγεί στους δρόμους. Ή όπως τονίζει κάποιο στέλεχος χαρακτηριστικά: «Να ανάψει ο ΣΥΡΙΖΑ το φιτίλι απέναντι στη Δεξιά και… γαία πυρί μιχθήτω».

Αυτή η διχοστασία στην Κουμουνδούρου, πάντως, αναμένεται να συζητηθεί από Σεπτέμβρη, όταν θα ληφθούν οι οριστικές αποφάσεις για το «ποιους θα πάει και ποιους θα αφήσει».

Και τότε, όπως λένε καλά γνωρίζοντες, «τον τελευταίο λόγο θα τον έχει ο Τσίπρας, κι ας μιλάνε όλοι οι άλλοι».