Κεντρομόλος και φυγόκεντρος

Πώς βλέπει κανείς το πολιτικό παιχνίδι στο Κέντρο; Υπάρχουν πολλές απαντήσεις – που δεν έχουν να κάνουν με τη θέση καθενός στην κερκίδα. Ούτε και στον αγωνιστικό χώρο. Ολοι, ωστόσο, κινούνται με τη βεβαιότητα ότι όποιος κυριαρχεί στον χώρο του Κέντρου έχει ακλόνητο προβάδισμα. Η κάλπη δεν εξαιρείται. Αλλά στην πολιτική το Κέντρο δεν έχει να κάνει με την οπτική γωνία. Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, για παράδειγμα, συνέδεε το ζήτημα περισσότερο με το μέτρο και όχι με την ιδεολογική ταυτότητα. Ο Ανδρέας Παπανδρέου, με τη δημιουργία μιας μεσαίας τάξης, πολιτικά και οικονομικά, που συνδεόταν με μια κινητοποίηση για κεκτημένα – συνεπώς, είχε λόγους να αναπτύξει αντιδεξιά αντανακλαστικά. Πολιτικά θα μπορούσε να συμβολίζει τον δικό του τρίτο δρόμο για την κοινωνική οργάνωση. Ο Κώστας Μητσοτάκης έδινε έμφαση στην οικονομική αυτονομία της, αναδεικνύοντας και την ιδιότητα των «νοικοκυραίων», οι οποίοι, φτωχότεροι ή πλουσιότεροι, επιλέγουν τον δρόμο της ασφαλούς ευημερίας. Ο Κώστας Καραμανλής επικεντρώθηκε στον «μεσαίο χώρο», μια κοινωνική κατηγορία που συνδέεται με τη μέση ελληνική οικογένεια και μπορεί πολιτικά να κινείται σε όλον τον πολιτικό άξονα – από δεξιά μέχρι αριστερά. Ο Αλέξης Τσίπρας ίσως είναι ο μόνος πρωθυπουργός της Μεταπολίτευσης που δεν εμφανίστηκε με κάποιο σχέδιο για όσους κινούνται στο Κέντρο, είτε οικονομικά είτε πολιτικά. Ισως δεν ενδιαφέρθηκε καν για την προσέγγισή τους, έχοντας τη βεβαιότητα ότι η κρίση διαμόρφωσε μια νέα κοινωνική πλειοψηφία, που – μαραζωμένη και εξοργισμένη – επιλέγει ριζοσπαστικές λύσεις, πρωτίστως για να εκτονωθεί. Η ερμηνεία προφανώς ήταν λανθασμένη: όσοι από τη μεσαία τάξη ψήφισαν ΣΥΡΙΖΑ το 2015 είχαν περισσότερο στο μυαλό τις υποσχέσεις για τον ΕΝΦΙΑ παρά την αντιμνημονιακή αγανάκτηση της πλατείας. Και όσοι συνέχισαν να ψηφίζουν το 2019 το έκαναν κυρίως στη βάση μιας αντιδεξιάς ταυτότητας και παράδοσης.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ήταν εμφανές από την πρώτη στιγμή ότι επένδυε στις δεξαμενές του Κέντρου, ίσως και λόγω οικογενειακών καταβολών. Και είναι ακόμη πιο καθαρό – μέσα από τις επιλογές συνεργατών και κυβερνητικών στελεχών – ότι σε αυτή την κατεύθυνση επιχειρεί να στρέψει και τον κυβερνητικό άξονα. Στην πραγματικότητα, οι δεσμεύσεις για «επιστροφή στην κανονικότητα» δεν έχουν να κάνουν με κάποιο μεγαλεπήβολο σχέδιο, αλλά με την ανάγκη της μεσαίας τάξης να αισθανθεί πως το τρένο ξαναμπήκε στις ράγες. Η πολιτική διεύρυνση προφανώς είναι ένας παράλληλος στόχος που υπηρετείται με πρόσωπα που μπορούν να εκπροσωπούν το πολιτικό Κέντρο και τον κεντροαριστερό χώρο. Ο Κώστας Μητσοτάκης είχε υποδείξει πριν από 27 χρόνια ως ένα τέτοιο πρόσωπο τον Αλέκο Παπαδόπουλο. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει ήδη να παρουσιάσει μια πλειάδα στελεχών, αρχής γενομένης από τον Μιχάλη Χρυσοχοΐδη και στελέχη που μετακόμισαν ακόμη και στο Μέγαρο Μαξίμου και έχουν συνδεθεί με το εκσυγχρονιστικό εγχείρημα του Κώστα Σημίτη.

Πίσω από την εικόνα, τους συμβολισμούς και τις προσθέσεις, το ζητούμενο είναι μια συνταγή μακροημέρευσης – που η μετριοπάθεια μπορεί να εγγυηθεί, εάν συμβαδίσει και με την αποτελεσματικότητα. Στη βάση αυτή, η ταραχή στο Μαξίμου από την «αστοχία» του Κώστα Αχ. Καραμανλή εξηγείται καθώς μπορούσε να χαλάσει τη συνταγή. Η μεσαία τάξη δεν θέλει τζαμπατζήδες στο μετρό, αλλά δεν βλέπει ως «αποβράσματα της κοινωνίας» όσους δεν πληρώνουν εισιτήριο. Η άμεση αναδίπλωση του υπουργού Υποδομών και Μεταφορών είναι εξίσου προφανές ότι ήταν μια επιβεβλημένη κίνηση, πριν η υπόθεση λάβει διαστάσεις. Η παραδοχή της αστοχίας, άλλωστε, είναι επίσης κίνηση που μπορούν να επιβραβεύσουν οι μετριοπαθείς. Το ότι η δήλωση του νεότερου Καραμανλή φάνηκε να συγκρούεται με σφοδρότητα με τη δική του αστική ευγένεια και ξύπνησε αντιδεξιά ανακλαστικά είναι ένα άλλο ζήτημα – που τη δεύτερη φορά μπορεί να εξελιχθεί σε δοκιμασία.