Tο τέλος μιας δυναστείας, αλλά όχι της Αλ Κάιντα

Χθες το πρωί ο κόσμος ξύπνησε με μία ασυνήθιστη, για τα τελευταία χρόνια, εμπειρία: ειδήσεις για την Αλ Κάιντα. Οπως μετέδωσε πρώτο το NBC και επιβεβαίωσε αργότερα αμερικανός αξιωματούχος, οι ΗΠΑ πιστεύουν πως ο Χάμζα μπιν Λάντεν είναι νεκρός.

Ο Χάμζα μπιν Λάντεν ήταν γιος του Οσάμα μπιν Λάντεν, του ιδρυτή και ηγέτη της Αλ Κάιντα μέχρι τον θάνατό του σε μια έφοδο των αμερικανικών ειδικών δυνάμεων στο βόρειο Πακιστάν το 2011. Ο Χάμζα προαλειφόταν για μελλοντικός ηγέτης της οργάνωσης και κατά πάσα πιθανότητα σκοτώθηκε σε επίθεση αμερικανικού drone στην ίδια περιοχή, πιθανώς κάπου στην απόκρημνη παραμεθόριο μεταξύ Πακιστάν και Αφγανιστάν πριν από δύο ή και πλέον χρόνια.  Οι αναλυτές είναι διχασμένοι όσον αφορά τη σημασία του Χάμζα στους κόλπους της Αλ Κάιντα η οποία, τα τελευταία οκτώ χρόνια, έχει επικεφαλής τον αιγύπτιο Αϊμάν αλ-Ζαουάχρι, στενό συνεργάτη του Οσάμα.

Ο 30χρονος Χάμζα είχε πολύ περιορισμένη εμπειρία ως διοργανωτής, προπαγανδιστής, σχεδιαστής στρατηγικής και μαχητής – όλοι ρόλοι που ένας επικεφαλής της Αλ Κάιντα πρέπει να καλύψει. Ως γαλαζοαίματος της τζιχάντ, ωστόσο, ο «γιος του λέοντα», θα είχε την αξιοπιστία και τη δύναμη να εμπνεύσει που άλλοι ενδεχομένως να στερούνται. Ο 65χρονος αλ-Ζαουάχρι είναι κάθε άλλο παρά χαρισματική προσωπικότητα και έχει δυσκολευτεί να προσαρμοστεί στα νέα στυλ επικοινωνίας στα οποία πρωτοπόρησε ο μεγάλος αντίπαλος της Αλ Κάιντα, η οργάνωση Ισλαμικό Κράτος.

Ενας λόγος για τον οποίο έχουμε ακούσει τόσο λίγα για την Αλ Κάιντα τα τελευταία χρόνια είναι πως το ISIS κατανάλωσε όλη την προσοχή μας. Ενας άλλος είναι ότι ο αλ-Ζαουάχρι έχει επιλέξει εσκεμμένα να μην επιτεθεί στη Δύση και τα δυτικά συμφέροντα ανά τον κόσμο, επικεντρωνόμενος αντ’ αυτού στην οικοδόμηση μιας ισχυρής παρουσίας μέσω συνδεόμενων οργανώσεων στη Συρία, την Υεμένη, το Αφγανιστάν και το Σάχελ.

Ο θάνατος του Χάμζα είναι πρωτίστως ένα συμβολικό επίτευγμα, αλλά χωρίς κανένα προφανές νεαρό πρόσωπο που θα μπορούσε να παίξει έναν ανάλογα ενωτικό ρόλο, είναι πιθανό η κεντρική ηγεσία της Αλ Κάιντα απλώς να εξαφανιστεί μέσα σε μερικά χρόνια. Οι θυγατρικές της όμως αναμένεται να ακμάσουν, και η ιδεολογία της δεν δείχνει σημάδια υποχώρησης, με το ISIS βασικό φορέα διασποράς της.