Οταν «Ο βασιλιάς των λιονταριών» έγραψε ιστορία

Μέσα της δεκαετίας του 1990. Τι χρυσή περίοδος για το σινεμά! Ηταν τότε που το μέτρημα των εισιτηρίων στις αίθουσες χανόταν στην κυριολεξία! Τότε που το Internet δεν είχε κάνει ακόμα τη σαρωτική πειρατική εισβολή του, τότε που ακόμα και το DVD βρισκόταν στα σπάργανα (ποιος θυμάται τη VHS). Ο κόσμος έκανε ουρές έξω από τα ταμεία των αιθουσών και ταινίες όπως «Ο βασιλιάς των λιονταριών» θριάμβευαν. 1994. Τι ωραία χρονιά πράγματι για το σινεμά έτσι όπως το ξέραμε. Στη μεγάλη οθόνη. Ετσι όπως πρέπει να είναι. Στον φυσικό του χώρο.

Και ναι, η ζούγκλα του «Βασιλιά των λιονταριών», που στις μέρες μας ζωντανεύει ξανά στις αίθουσες, αυτή τη φορά σε μια εντυπωσιακή CGI και live action κινηματογραφική μείξη που σκηνοθέτησε ο Τζον Φαβρό (ο κατάλληλος άνθρωπος αν κρίνει κανείς από την επιτυχία του «Βιβλίου της ζούγκλας»), είχε γίνει ο παράδεισος της παιδικής ηλικίας, το απόλυτο must κινούμενο σχέδιο όλων των εποχών. Αλλά και ένα από τα πιο επιτυχημένα, με συνολικά έξοδα περισσότερα από 987 εκατομμύρια δολάρια.

«Φόρεστ Γκαμπ». Μόνο που «Ο βασιλιάς των λιονταριών» δεν ήταν η μόνη ταινία του 1994 που έμελλε να γράψει Ιστορία. Η χρονιά ήταν πράγματι ένα καλλιτεχνικό και εισπρακτικό φαινόμενο για την έβδομη τέχνη. Για την ακρίβεια, είναι πολλές οι ταινίες εκείνης της χρονιάς που ακόμα συζητιούνται, ακόμα ελκύουν, ακόμα συγκινούν όποτε και όπου προβάλλονται. Γιατί η ίδια χρονιά ήταν επίσης εκείνη που σηματοδότησε την «επέλαση» του Τομ Χανκς στον ρόλο του «Φόρεστ Γκαμπ», εκείνης της αργόστροφης ιδιοφυΐας μέσω της οποίας το κοινό του κινηματογράφου πήρε μια light, fast food γεύση της αμερικανικής Ιστορίας στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα. Μια ταινία που χάρισε στον ηθοποιό το δεύτερο Οσκαρ του και μάλιστα σε συνεχή χρονιά (είχε προηγηθεί η βράβευσή του για τη «Φιλαδέλφεια»). Εξι Οσκαρ με 13 συνολικά υποψηφιότητες κέρδισε η ταινία του Ρόμπερτ Ζεμέκις, συμπεριλαμβανομένων των βραβείων σκηνοθεσίας, καλύτερης ταινίας και σεναρίου.

Η λίστα των κινηματογραφικών εξόδων συνεχίζεται με Γούντι Αλεν – πώς θα μπορούσε εξάλλου να λείπει αφού κάθε χρόνο παρουσιάζει από μία τουλάχιστον ταινία; (Η τελευταία του, «A rainy day in New York», ανοίγει στις 22 Αυγούστου). Οι «Σφαίρες πάνω από το Μπρόντγουεϊ» ήταν η ταινία του για το 1994 και μάλιστα επρόκειτο να γίνει μία από τις πιο εμπορικές του γενικώς – και όχι μόνο στη χώρα μας. Ο Τζον Κιούζακ, ένας ανήσυχος νεαρός συγγραφέας – alter ego του ιδίου του Αλεν φυσικά – ανακαλύπτει ότι η ζωή είναι πολύ πιο σημαντική από την τέχνη και την ίδια ώρα ο σκηνοθέτης (που δεν παίζει) αποτίνει φόρο τιμής σε μια εποχή που αγαπά: τον Μεσοπόλεμο με τους γκάνγκστερ και τα καμπαρέ και τις κυρίες με τα δικτυωτά καλσόν και τις ντίβες του θεάματος, στην ακμή τους ή παρακμασμένες, όπως η Ελεν Σινκλέρ της Νταϊάν Γουίστ, μια ηρωίδα που χάρισε στη σπουδαία ηθοποιό το δεύτερό της Οσκαρ β’ ρόλου, και πάλι για συμμετοχή της σε ταινία του Γούντι Αλεν (είχε προηγηθεί η βράβευσή της για την ταινία «Η Χάνα και οι αδελφές της»). Οι «Σφαίρες» απέσπασαν συνολικά επτά υποψηφιότητες στα Οσκαρ.

«PULP FICTION». «Και ο Χρυσός Φοίνικας πηγαίνει στο “Pulp Fiction”». Η ήρεμη φωνή του Κλιντ Ιστγουντ ακολουθήθηκε από ένα χειροκρότημα που δεν έλεγε να σταματήσει μέσα στην αίθουσα Λιμιέρ των Καννών. Μάιος του 1994, και η δεύτερη – ίσως και καλύτερη όλων – μεγάλου μήκους ταινία του Κουέντιν Ταραντίνο ήταν από την αρχή ο πιο hot τίτλος του φεστιβάλ. Ο Ιστγουντ στην καρέκλα του προέδρου της κριτικής επιτροπής, αντιπρόεδρος η Κατρίν Ντενέβ. Αργότερα ο Ιστγουντ θα εξομολογούνταν ότι δεν συμφωνούσε με τη βράβευση της ταινίας με τον Χρυσό Φοίνικα, όμως το κύμα υπέρ του «Pulp Fiction» από τα υπόλοιπα μέλη της επιτροπής ήταν τόσο ισχυρό που αναγκάστηκε να υποχωρήσει. Αυτή η ντελιριακή συρραφή παράξενων, νοσηρών και διασκεδαστικών ιστοριών έρωτα, πάθους και εγκλήματος, με φόντο τον υπόκοσμο του Λος Αντζελες στα μέσα της δεκαετίας του 1990, ήταν ένας πρωτόγνωρος πειραματισμός πάνω σε πολλά κινηματογραφικά στυλ, με κοινό παρονομαστή τους την πλάκα και τη βία. Και απέδειξε ότι ο Ταραντίνο είχε έρθει για να μείνει. Ενα Οσκαρ σεναρίου στον ίδιο και τον Ρότζερ Εϊβερι ήταν το λιγότερο που θα μπορούσε να δώσει η Αμερικανική Ακαδημία Κινηματογράφου σε μια ταινία που μιμήθηκαν δεκάδες κινηματογραφιστές, χωρίς κανείς να την πλησιάσει.

«ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΓΑΜΟΙ ΚΑΙ ΜΙΑ ΚΗΔΕΙΑ». Φανατικός άγγλος εργένης πέφτει τελικά θύμα της γοητείας που ασκεί πάνω του μια γλυκύτατη Αμερικανίδα. Αυτή είναι η σύνοψη του «Τέσσερις γάμοι και μια κηδεία». Ενα εγγλέζικο φιλμάκι της σειράς, που κατόρθωσε όχι μόνο να σκλαβώσει εκατομμύρια παγκοσμίως, αλλά να κερδίσει και μία υποψηφιότητα για το Οσκαρ καλύτερης ταινίας (και μία για το σενάριο του Ρίτσαρντ Κέρτις). Σε μια εποχή που το Χόλιγουντ ανακάλυπτε τη βία του Ταραντίνο, να κάτι ρετρό και light σαν τις κομεντί με τον Κάρι Γκραντ που κάποτε διέπρεπαν. Εδώ, ένας άλλος Γκραντ, ο Χιου Γκραντ, παίρνει τη σκυτάλη και γίνεται (για λίγο) το κρυφό / φανερό αντικείμενο πόθου χιλιάδων θαυμαστριών του. Μαζί του η Αντι ΜακΝτάουελ, της οποίας ωστόσο η καριέρα παρουσίασε κάμψη.

Μια έκπληξη στα ταμεία τη χρονιά εκείνη ήταν επίσης το «Τελευταία έξοδος: Ρίτα Χέιγουορθ» του Φρανκ Ντάραμποτ, μακράν το πιο… ελκυστικό «δράμα φυλακής» στην ιστορία του σινεμά! Ο Τιμ Ρόμπινς φυλακίζεται για έναν φόνο που δεν διέπραξε και για να επιβιώσει αποφασίζει να παραμείνει ο… ίδιος. Ετσι, κάνει τη δική του επανάσταση, χωρίς νταηλίκι, φαλτσέτες και ξύλο, παρά με την καλοσύνη, τον διάλογο και την τέχνη. Ομως στο μυαλό του υπάρχει πάντα το σχέδιο της απόδρασης. Κι αυτή η απόδραση δεν ξεχνιέται με τίποτε στην ταινία του Φρανκ Ντάραμποντ, που επίσης ακούστηκε στα Οσκαρ διεκδικώντας επτά βραβεία, χωρίς ωστόσο να κερδίσει κανένα.

«ΨΕΥΤΗΣ ΗΛΙΟΣ». Και για να ξεφύγουμε λίγο από το Χόλιγουντ, το 1994 δεν ήταν μόνο μια μεγάλη χρονιά για τον αμερικανικό κινηματογράφο. Ηταν και για τον μη αμερικανικό. O Πολωνός Κριστόφ Κισλόφσκι παρουσίασε το «Τρία χρώματα, η κόκκινη ταινία», την τελευταία μεγάλου μήκους ταινία μυθοπλασίας που γύρισε πριν πεθάνει δύο χρόνια αργότερα. Μάλιστα, υπήρξε υποψήφιος για το Οσκαρ σκηνοθεσίας. Και με τον «Ψεύτη ήλιο», μια ιστορία έρωτα και προδοσίας στη Ρωσία του σταλινισμού, ο Νικίτα Μιχάλκοφ έφτασε σε σκηνοθετική κορύφωση όχι τόσο ασκώντας κριτική σε μια ολόκληρη εποχή, όσο παρουσιάζοντας με ακρίβεια τις τραγικές συνέπειες. Ο «Ψεύτης ήλιος» τιμήθηκε με Οσκαρ ξενόγλωσσης ταινίας και παραμένει η πιο εμβληματική ταινία του Μιχάλκοφ, που ποτέ δεν μπόρεσε να την ξεπεράσει με κάτι καλύτερο.