Τελικά τι θέλουμε ακριβώς να κάνει το κράτος;

Οι προγραμματικές δηλώσεις του νέου υφυπουργού Αθλητισμού Λευτέρη Αυγενάκη καθώς και μια μεγάλη συνέντευξη του νέου γενικού γραμματέα Αθλητισμού Γιώργου Μαυρωτά μοιάζουν να ξεκαθάρισαν το πλαίσιο εντός του οποίου θέλει να κινηθεί η κυβέρνηση σε ό,τι έχει να κάνει με τον αθλητισμό. Ειδικά ο Μαυρωτάς υποσχέθηκε κάτι που ακούγεται αρκετά ευρωπαϊκό και μοντέρνο, ότι δηλαδή «στον αθλητισμό πρέπει να υπάρχει λιγότερο κράτος». Νομίζω ότι η Ελλάδα είναι μια από τις ελάχιστες ευρωπαϊκές χώρες που κάτι τέτοιο αποτελεί αντικείμενο συζήτησης: παντού αυτό είναι αυτονόητο. Αλλά γιατί στην Ελλάδα αποτελεί αντικείμενο προβληματισμού το αν και το γιατί το κράτος πρέπει να παρεμβαίνει;

Φροντίζει

Οταν μιλάμε για τον αθλητισμό δεν μπορούμε να αφήνουμε κατά μέρους την επικοινωνιακή του δύναμη. Αν τα κράτη παρεμβαίνουν (εδώ και δεκαετίες) είναι συνήθως γιατί ο χώρος προσφέρει μια ευκαιρία για προβολή η οποία είναι πραγματικά δυσεύρετη. Αυτοί που παρακολουθούν τα αθλητικά πράγματα είναι σαφώς περισσότεροι από αυτούς που αθλούνται. Και το κράτος έχει πάντα στο επίκεντρο της προσοχής του και τους δυο: θα έλεγα μάλιστα ότι για αυτούς που παρακολουθούν θα πρέπει, παραδόξως, να νοιάζεται και πιο πολύ κι ας ορκίζονται υφυπουργοί και γραμματείς ότι οι άλλοι, οι αθλούμενοι δηλαδή, είναι αυτοί για τους οποίους πρέπει το κράτος να φροντίζει περισσότερο.

Υποδομές

Θα ήταν ιδανική η χώρα μας αν το κράτος ασχολούνταν μόνο με τους αθλούμενους. Θα είχαμε ένα κράτος που θα φρόντιζε να λειτουργούν ως χώροι μαζικής άθλησης τα πάρκα π.χ. Η προτεραιότητα του κάθε υφυπουργού θα ήταν η αξιοποίηση των πολλών κρατικών αθλητικών εγκαταστάσεων και ο αθλητισμός θα ήταν ένας τομέας της δημόσιας Υγείας. Η επιτυχία ενός υφυπουργού θα κρινόταν από το πόσους χώρους άθλησης θα παραδώσει και πόσο θα μεγαλώσει επί των ημερών του το ποσοστό των Ελλήνων που γυμνάζονται. Θα τον ένοιαζε επίσης τον εκάστοτε υφυπουργό η Ολυμπιακή προετοιμασία και η βοήθεια των αθλητών σε ό,τι έχει να κάνει με την κατάσταση των υποδομών: επιτυχημένος θα ήταν όποιος για αυτά θα φρόντιζε. Αλλά αρκούν αυτά στην Ελλάδα του σήμερα; Ούτε για αστείο! Η ανάγκη για τάξη και παρεμβάσεις είναι σήμερα μεγαλύτερη από ποτέ: κι όποιος αυτό δεν το καταλαβαίνει θα είναι ένας κακός υφυπουργός Αθλητισμού κι ένας κακός γενικός γραμματέας Αθλητισμού. Κι ελπίζω πραγματικά αυτό να μην ισχύει για τον Αυγενάκη και τον Μαυρωτά.

Προβολή

Λένε πολλοί ότι ένα μεγάλο πρόβλημα του επαγγελματικού αθλητισμού κυρίως (δηλαδή του ελληνικού ποδοσφαίρου και του ελληνικού μπάσκετ για να το συγκεκριμενοποιήσουμε) είναι η διαφθορά. Εγώ λέω ότι πολύ πριν φτάσουμε στην αντιμετώπιση της διαφθοράς, αν κράτος υπάρχει, πρέπει να ασχοληθεί σοβαρά με την προβολή της. Το να υπάρχει προσυνεννόηση (και ο απαραίτητος στοιχηματισμός) για ένα ματς είναι ποινικό αδίκημα: το να διαφημίζεται αυτή η προσυνεννόηση είναι κοινωνικό πρόβλημα. Το να προσπαθούν οι ΠΑΕ και οι ΚΑΕ να επηρεάζουν ομοσπονδίες από τη στιγμή που αυτές έχουν δύναμη, είναι μέρος του παιχνιδιού: το να διαφημίζεται ο έλεγχός τους είναι ανεπίτρεπτο. Το να πωλούνται ΠΑΕ και ΚΑΕ είναι σημείο των καιρών – επειδή μιλάμε για ανώνυμες εταιρείες (έστω κι ειδικού σκοπού) είναι κάτι που μπορεί να συμβεί: το να μην ελέγχονται όμως σοβαρά οι μεταβιβάσεις (και η μετοχική τους σύνθεση) είναι κόντρα στην ίδια τη λογική του ανταγωνισμού. Το να χρησιμοποιούν οι ομοσπονδίες τη δύναμη τους για να επιβάλουν ένα πλαίσιο κανόνων ώστε να διεξαχθούν τα πρωταθλήματα είναι αυτονόητο: το να χρησιμοποιούν όμως τη δύναμή τους εκδικητικά για να ταλαιπωρούν τους «εχθρούς» τους και να βοηθούν τους φίλους τους είναι ντροπή. Το να πανηγυρίζουν οι παράγοντες για τον έλεγχο που ασκούν στα πάντα, μέσω πρόθυμων «εργαλείων» τους δεν είναι «αθλητισμός»: είναι συμπεριφορά μαφιόζικη. Το να λέει ο επιτετραμμένος της FIFA στην Ελλάδα  Πετρ Φούσεκ ότι «στο ελληνικό πρωτάθλημα υπάρχουν νόμοι της μαφίας» – και να μη συγκινείται κανένας εισαγγελέας είναι λόγος κατάργησης του υφυπουργείου Αθλητισμού και ανάθεσης των ζητημάτων στο υπουργείο Προστασίας του Πολίτη.

Τι γίνεται

Λέει ο Μαυρωτάς: «Η άποψή μου είναι ότι όσο λιγότερο αναμειγνύεται το κράτος στα θέματα του επαγγελματικού αθλητισμού, τόσο καλύτερα. Δηλαδή ο ρόλος του κράτους είναι να βάζει τους κανόνες, να παίζει τον ρόλο του τοποτηρητή, να διασφαλίζει ότι υπάρχει μια δικαιοσύνη και μια αντικειμενικότητα και από εκεί και πέρα, όπως γίνεται σε όλες τις χώρες του κόσμου, μέσα σε ένα πλαίσιο fair play, να ανταγωνίζονται οι ομάδες». Πολύ σωστά. Τι γίνεται όμως όταν εδώ το fair play δεν υπάρχει; Τι γίνεται όταν για τον έλεγχο των ομοσπονδιών ξοδεύονται εκατομμύρια; Τι γίνεται όταν ΠΑΕ αλλάζουν χέρια και εμφανίζονται σε αυτές ιδιοκτήτες που δεν ξέρει κανείς με τι χρήματα απόκτησαν μετοχές; Τι γίνεται όταν ιδρύονται ΠΑΕ και οι μετοχές τους ανήκουν σε καθαρίστριες; Το κράτος θα παίζει τον ρόλο του τοποτηρητή; Κι αν τους κανόνες που βάζει τους πετάνε στον κάλαθο των άχρηστων τι θα κάνει; Γιατί σήμερα δεν μας λείπουν οι κανόνες – νομίζω ποτέ δεν έλειπαν. Λείπει ένα κράτος που να μπορεί να τους επιβάλει.

Σχέδιο

Η όποια παρέμβαση από μόνη της φυσικά δεν έχει κανένα νόημα αν δεν έχει να κάνει με ένα γενικότερο σχέδιο σεβασμού των κανόνων. Παρεμβάσεις έκαναν επί των ημερών τους πολλές και οι δυο προηγούμενοι υφυπουργοί Αθλητισμού: και ο Σταύρος Κοντονής και ο Γιώργος Βασιλειάδης, όχι απλά δεν σεβάστηκαν το περίφημο αυτοδιοίκητο των ομοσπονδιών (ειδικά της ποδοσφαιρικής ομοσπονδίας) αλλά το γελοιοποίησαν κιόλας. Αν τελικά έκαναν μια τρύπα στο νερό είναι γιατί δεν το έκαναν από σεβασμό στο πλαίσιο αλλά για να δείξουν ότι έχουν λόγο στη νομή των τίτλων. Η παρέμβασή τους (με δυο μάλιστα νόμους) έδειχνε ότι αυτό που τους απασχολούσε δεν ήταν πώς θα μπει μια κάποια τάξη, αλλά πως κάποιοι θα είναι ευχαριστημένοι με τις πράξεις τους. Το αποτέλεσμα ήταν μια σειρά από ανακολουθίες που διέλυσαν ό,τι είχε απομείνει όρθιο και επέτρεψαν σε διάφορους που ο χώρος είχε διώξει να επιστρέψουν για να κάνουν και «εξυγίανση». Το λέω για να γίνει κατανοητό ότι δεν είναι η παρέμβαση του κράτους το ζητούμενο: το ζητούμενο είναι το σχέδιο, το να ξέρεις δηλαδή τι ακριβώς θες. Αν θες να φτιάξεις γήπεδα, να βοηθήσεις τη μαζική άθληση και να βγάλεις φωτογραφίες δίπλα σε Ολυμπιονίκες δεν είναι απίθανο να πιάσεις τους στόχους σου, αλλά στον αθλητισμό θα προσφέρεις ελάχιστα. Και θα είναι κρίμα…