Αφιέρωμα στους «ήρωες» της κλασικής

Ποιοι ήταν ήρωες, ποιοι είναι σήμερα και ποιες οι ηρωικές μορφές που θα συναντήσουμε στο μέλλον; Το ερώτημα που διατύπωσε χθες στη συνέντευξη Τύπου ο Στέφανος Τσιαλής απαντά στην επιλογή του τίτλου «Ηρωες» της φετινής καλλιτεχνικής περιόδου (2019-2020) της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών, έναν χρόνο πριν από το 2021 και τη μεγάλη επέτειο διακοσίων χρόνων από την κήρυξη της Ελληνικής Επανάστασης.

Οι ήρωες πρωτοπόροι, ανατροπείς, τόνισε ο διευθυντής της ΚΟΑ, είναι οι περισσότεροι μεγάλοι συνθέτες της λόγιας ευρωπαϊκής και παγκόσμιας μουσικής, που σήμερα θεωρούνται κλασικοί, αλλά στην εποχή τους σόκαραν ή έκαναν τομές μέσα από τη γραφή τους. Συνθέτες οι οποίοι τόλμησαν να ακολουθήσουν τον δρόμο που θεωρούσαν ότι είναι σωστός, συχνά μέσα από πολύ ισχυρές συγκρούσεις με το καλλιτεχνικό, αλλά και το πολιτικό, κατεστημένο της εποχής τους. «Ο Μπαχ που συγκρουόταν συνεχώς με το “ανίδεο” Δημοτικό Συμβούλιο της Λειψίας, τα μέλη του οποίου τον θεωρούσαν κοινωνικά και καλλιτεχνικά κατώτερο. Εκείνος ωστόσο έγραψε αριστουργήματα όπως το Ορατόριο των Χριστουγέννων που, μετά την πρώτη του εκτέλεση, περίμενε πάνω από έναν αιώνα για να ξαναέρθει στο φως και το οποίο εμείς θα ερμηνεύσουμε στη Χριστουγεννιάτικη Συναυλία μας στις 21 Δεκεμβρίου, λίγες ημέρες πριν από το καθιερωμένο – πια – πρωτοχρονιάτικο γκαλά στις 30-12-2019, στο οποίο θα παρουσιαστούν ορχηστρικά αποσπάσματα, άριες και ντουέτα από διάσημες όπερες των Βέρντι, Τσιλέα, Πουτσίνι και άλλων – σε συμπαραγωγή με τον ΟΜΜΑ.

Ηρωας ήταν ο Βάγκνερ, ο οποίος πολέμησε στα οδοφράγματα της Δρέσδης το 1849, εξορίστηκε για πολιτικούς λόγους και παρέδωσε συνθέσεις που έρχονταν σε ευθεία σύγκρουση με όλες τις συμβάσεις της εποχής του. H ιστορία τον δικαίωσε, αφού άφησε πίσω του όπερες όπως το μουσικό δράμα “Τριστάνος και Ιζόλδη”, του οποίου η βαθιά φιλοσοφική Β’ Πράξη – που θα παρουσιαστεί σε συναυλιακή μορφή στις 21-2-2020».

250 ΧΡΟΝΙΑ ΜΠΕΤΟΒΕΝ. Αλλη μια σημαντική επέτειος είναι η συμπλήρωση το 2020 των 250 χρόνων από τη γέννηση του Μπετόβεν. Η ΚΟΑ θα παρουσιάσει το σύνολο των συμφωνιών του σπουδαίου συνθέτη, κοντσέρτα, αλλά και την εισαγωγή από «Τα ερείπια των Αθηνών». Ο Στέφανος Τσιαλής επισήμανε ότι «η πορεία του είναι ηρωική γιατί ήταν ρηξικέλευθος και ανατρεπτικός συνθέτης, εμπνευσμένος από την ανάδειξη της αστικής τάξης και των μεγάλων επαναστάσεων που ξεκίνησαν στα τέλη του 18ου αιώνα. Ηταν λοιπόν ένας φάρος – πρωτίστως για τους συνθέτες του 19ου αιώνα που τον διαδέχθηκαν. Μιλάμε για την εποχή του ρομαντισμού, του ελεύθερου καλλιτέχνη που ανεξαρτητοποιείται από τις συμβάσεις και τις παραγγελίες ευγενών και κληρικών».

ΜΕΓΑΛΑ ΟΝΟΜΑΤΑ. Ηρωική πράξη όμως είναι και η αφοσίωση στη μουσική. Ολοι αυτοί που δημιούργησαν τον δικό τους σύγχρονο μύθο, όπως ο κορυφαίος αρχιμουσικός Κριστόφ Εσενμπαχ που θα συμπράξει με την ΚΟΑ για πρώτη φορά διευθύνοντας την Πρώτη Συμφωνία του Μάλερ και το Τέταρτο Κοντσέρτο για Πιάνο του Μπετόβεν, ο Βλαντίμιρ Ασκενάζι που επιστρέφει στην Αθήνα διευθύνοντας τη Συμφωνία του Νέου Κόσμου και το Πρώτο Κοντσέρτο για Πιάνο του Μπετόβεν στις 28-3-2020. Στη λίστα των σημαντικών αρχιμουσικών που θα διευθύνουν την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών τη νέα καλλιτεχνική περίοδο υπάρχουν τα ονόματα των Φρανκ Μπέερμαν, Ματίας Φορέμνι, Μισέλ Τιλκέν, Ούρος Λάγιοβιτς, Τζιανκάρλο Αντρέτα, Κρίστοφ Πόπεν, Μάρκους Μπος, Μίλτου Λογιάδη, Γιώργου Πέτρου, Τάσου Συμεωνίδη, Εκτορα Ταρτανή, Κωνσταντίνου Δημηνάκη, Γιώργου Μπαλατσινού. «Επαναστατικό, με την έννοια ότι ανοίγει δρόμους, ανθρωπιστικό και πολλά ακόμα είναι το πρόγραμμα “Προσφορά Μουσικής και Μουσική Προσφορά”, που συνεχίζεται για τέταρτη χρονιά υπό τον παγκοσμίως κορυφαίο βιολονίστα και μαέστρο Λεωνίδα Καβάκο, με τον οποίο μας συνδέουν παλαιοί και νέοι δεσμοί. Πρόγραμμα μεγάλης βαρύτητας τόσο σε πολιτιστικό – πολιτικό όσο και σε καλλιτεχνικό επίπεδο» σημείωσε ο Στέφανος Τσιαλής.

Ποια είναι τα δυνατά χαρτιά του φετινού καλλιτεχνικού προγράμματος, κ. Τσιαλή;

Η «Συμφωνία των Χιλίων», που από μόνη της είναι καλλιτεχνικό γεγονός μεγάλων διαστάσεων. Και το γεγονός ότι σε αυτήν αλλά και στις αρχές της επόμενης καλλιτεχνικής περιόδου θα παρουσιάσουμε όλες τις συμφωνίες και τα κοντσέρτα του Μπετόβεν. Για μία ακόμα χρονιά, το φιλανθρωπικό πρόγραμμα «Προσφορά Μουσικής και Μουσική Προσφορά» που συνεχίζεται, φέρνοντας στους λιγότερο ευνοημένους τα μεγάλα έργα της λόγιας ευρωπαϊκής συμφωνικής παράδοσης υπό την αιγίδα του κορυφαίου μας συμπατριώτη Λεωνίδα Καβάκου. Αλλά και η αφιλοκερδής παρουσία στο πόντιουμ της ΚΟΑ του θρυλικού πιανίστα και μαέστρου Κριστόφ Εσενμπαχ.

Πιστεύετε ότι η αλλαγή της ηγεσίας στο ΥΠΠΟ θα επηρεάσει το πρόγραμμα της ΚΟΑ και ενδεχομένως τη δική σας θέση;

Είμαι αισιόδοξος διότι η ΚΟΑ βρίσκεται σε ανοδική πορεία και κάνει ηρωική προσπάθεια με πενιχρά μέσα. Προσδοκώ την έμπρακτη οικονομική στήριξη της υπουργού, ώστε να συνεχίσουμε και να διευρύνουμε τόσο την παρουσίαση των μεγάλων ελληνικών και παγκόσμιων έργων της λόγιας παράδοσης όσο και το εκπαιδευτικό – κοινωνικό μας έργο. Το θέμα δεν μπορεί να είναι προσωπικό, όταν μιλάμε για την αρχαιότερη ορχήστρα της χώρας. Εμένα, τουλάχιστον, το μόνο που με ενδιαφέρει είναι το καλό του φορέα.