Hφαιστειολόγοι {LF}εναντίον αρχαιολόγων!

Πρόκειται για μία από τις πιο φιλόδοξες αρχαιολογικές αποστολές που έχει ποτέ οργανωθεί. «Το Μεγάλο Πρόγραμμα της Πομπηίας» υπόσχεται μνημειώδεις ανακαλύψεις για τη ζωή στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, συμπεριλαμβανομένων των γενετικών προφίλ των κατοίκων της πόλης, τις διατροφικές τους προτιμήσεις, τα επαγγέλματά τους και την υγεία τους.

Ομως, καθώς αφαιρούνται τα στρώματα ηφαιστειακής πέτρας για να αποκαλυφθούν τα μυστικά που κρύβονται από κάτω, κάποιοι δεν πανηγυρίζουν. Οι ηφαιστειολόγοι υποστηρίζουν ότι η ανασκαφή καθιστά αρκετά πιθανό τον κίνδυνο να καταστραφούν στοιχεία σχετικά με την έκρηξη του ηφαιστείου το 79 μ.Χ., τα οποία θα μπορούσαν να αποδειχθούν εξαιρετικά σημαντικά για την προστασία των 600.000 ανθρώπων που ζουν στη σκιά του Βεζούβιου σήμερα.

Υστερα από χρόνια εντάσεων που υποβόσκουν, ένα ρήγμα εμφανίστηκε ανάμεσα στις δύο επιστημονικές κοινότητες με τους ηφαιστειολόγους να δημοσιεύουν ανοικτή επιστολή στο περιοδικό «Nature», με την οποία κατακρίνουν την καταστροφή των ηφαιστειακών αποθεμάτων.

«Φαίνεται να μην αντιλαμβάνονται ότι ο ενθουσιασμός για την αρχαιολογία διαπράττει ενέργειες βανδαλισμού εις βάρος της ηφαιστειολογίας», δηλώνει ο Ρομπέρτο Σκαντόνε, καθηγητής ηφαιστειολογίας του Πανεπιστημίου Ρώμη 3. «Αφήνοντας κάποια από τα αποθέματα στη φυσική τους θέση είναι πολύτιμο όχι μόνο για τους επιστήμονες αλλά και για τους επισκέπτες, που θα είναι ικανοί να δουν από πρώτο χέρι πώς το ηφαίστειο κατέστρεψε την πόλη».

Οι αρχαιολόγοι από την πλευρά τους υποστηρίζουν ότι συνεργάζονται με τους ηφαιστειολόγους του Πανεπιστημίου της Νάπολι και σημειώνουν ότι υπάρχουν πολύ περισσότερα ηφαιστειακά πετρώματα εκτός της ζώνης του αρχαιολογικού ενδιαφέροντος.

«Το Μεγάλο Πρόγραμμα της Πομπηίας», που ξεκίνησε το 2012, είναι μια προσπάθεια της ιταλικής κυβέρνησης και της Ευρωπαϊκής Ενωσης, κόστους 105 εκατομμυρίων ευρώ, να συντηρηθεί ο τόπος αυτός, καθώς πλέον βρίσκεται σε κατάσταση ανάγκης, αλλά και να γίνουν νέες επιστημονικές και ιστορικές ανακαλύψεις. Στο πλαίσιο αυτά γίνονται νέες ανασκαφές που καλύπτουν το 1/3 του προστατευόμενου από την ΟΥΝΕΣΚΟ μνημείου παγκόσμιας κληρονομιάς.

Το γενετικό προφίλ των θυμάτων του Βεζούβιου δίνει νέα στοιχεία σχετικά με την εθνική πολυποικιλότητα της ρωμαϊκής Πομπηίας. Ελήφθησαν 2.000 δείγματα από απομεινάρια φαγητού, ενώ ιατρική εξέταση των λειψάνων θα δώσει σαφή εικόνα για την υγειονομική κατάσταση της κοινότητας.

Ωστόσο, ο Κρίστοφερ Κίλμπερν, γεωλόγος του Πανεπιστημιακού Κολεγίου του Λονδίνου, θεωρεί ότι ο λόγος που η Πομπηία έχει γίνει μια πόλη συνώνυμο της καταστροφής έχει υποβαθμιστεί. «Υπάρχει η λυπηρή αίσθηση ότι η ηφαιστειολογία δεν λαμβάνεται σοβαρά υπόψη. Πηγαίνεις στην Πομπηία και στην πραγματικότητα δεν υπάρχει καμία αναφορά στο ηφαίστειο». Σύμφωνα με τον Κίλμπερν, επιστήμονες έχουν παρεμποδιστεί και δεν τους επιτρέπεται να έχουν πρόσβαση σε συγκεκριμένες περιοχές για λόγους ασφαλείας ή υγειονομικής προστασίας. Την ίδια στιγμή όμως «όταν ανακαλύπτεται κάτι ενδιαφέρον, όλα τα τηλεοπτικά συνεργεία και τα ΜΜΕ βρίσκονται εκεί. Φαίνεται τελικά ότι δεν ήταν επικίνδυνα για αυτούς αλλά μόνος για τους επαγγελματίες ηφαιστειολόγους». Κατά τον Κίλμπερν, ήταν σημαντικό να διατηρηθούν τα πετρώματα σε κατοικημένες περιοχές προκειμένου να ανακατασκευαστεί το βίαιο πέρασμα της πυροκλαστικής ροής και της ηφαιστειακής μάζας που πέρασε μέσα από την Πομπηία.

«Σήμερα ελπίζουμε να αξιοποιήσουμε την αρχαιολογία ώστε να αντιληφθούμε με κάθε λεπτομέρεια το πώς η πραγματική πυροκλαστική ροή κύλισε ανάμεσα στα πραγματικά κτίσματα, προκειμένου να βελτιώσουμε μεθόδους προστασίας των μελλοντικών πληθυσμών που θα ζουν όχι μόνο στον Βεζούβιο αλλά και σε παρόμοια ηφαίστεια σε ολόκληρο τον πλανήτη» προσθέτει ο Κίλμπερν.

Ο Γκάρι Ντέβορ, αρχαιολόγος και πρώην λέκτορας του Πανεπιστημίου του Στανφορντ, επιχειρεί να γεφυρώσει το χάσμα δίνοντας εν μέρει δίκιο στους ηφαιστειολόγους αλλά και προσθέτοντας ότι υπάρχουν σημεία στην Πομπηία, χαμηλού αρχαιολογικού ενδιαφέροντος, που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν από αυτούς. «Ελπίζω οι δύο πλευρές να σεβαστούν η μία την αξία της άλλης. Η Πομπηία είναι αρκετά μεγάλη».