Γιατί είναι ιδιαίτερη αυτή η Βουλή

Κάποτε η Μάργκαρετ Θάτσερ πιεζόταν από μερικούς απλούς βουλευτές της, μερικούς backbenchers όπως αποκαλούνται στο Ηνωμένο Βασίλειο, να πει στον πρίγκιπα της Ουαλίας να κλείσει το στόμα του. Και πράγματι η Σιδηρά Κυρία έκανε ένα ντιλ με τον Κάρολο κι εκείνος σταμάτησε να παρεμβαίνει δημοσίως. Το περιστατικό περιγράφει γλαφυρά ένας βιογράφος της βρετανικής βασιλικής οικογένειας. Αν έχει ενδιαφέρον εκτός του εθνικού του πλαισίου, είναι γιατί υπογραμμίζει τον ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει το βρετανικό Κοινοβούλιο – «η μητέρα όλων των Κοινοβουλίων», όπως είναι το παρατσούκλι του. Αλλά κι επειδή ο νέος πρόεδρος του ελληνικού Κοινοβουλίου Κώστας Τασούλας θα ήθελε μια Βουλή με backbenchers. Με απλούς βουλευτές, δηλαδή, διατεθειμένους να τον βοηθήσουν να πετύχει αυτό που διακήρυξε ως στόχο του στην πρώτη του ομιλία ως θεσμικού παράγοντα, την αναβάθμιση του γοήτρου της Βουλής. Με ποιους τρόπους θα μπορούσε, άραγε, να το κατορθώσει;

Οι συνθήκες θεωρητικά τον ευνοούν. Στη νέα σύνθεση του Σώματος περιλαμβάνονται 61 γυναίκες. Μόνο το Κοινοβούλιο που είχε προκύψει από τις εκλογές του Ιανουαρίου του 2015 είχε περισσότερες γυναίκες στα έδρανά του. Από τους 300 οι 112 εξελέγησαν βουλευτές για πρώτη φορά. Ο αριθμός μεταφράζεται σε ποσοστό ανανέωσης 43%. Η νέα Βουλή θα λειτουργήσει κανονικά το καλοκαίρι, θα είναι επομένως ανοιχτή η Ολομέλεια κι όχι τα θερινά τμήματα – με εξαίρεση το δεκαήμερο από 10 μέχρι 20 Αυγούστου. Πρώτη φορά από το 1974 είναι εξακομματική. Είναι επίσης η πρώτη που εξελέγη τη μεταμνημονιακή εποχή. Και δεν κάθονται στα έδρανά της ναζιστές. Με δυο λόγια, η Βουλή της ΙΗ΄ περιόδου της Τρίτης Ελληνικής Δημοκρατίας έχει τα φόντα να μη θυμίζει σε τίποτα τα Κοινοβούλια που προηγήθηκαν, τα οποία καθρέπτισαν τα χρόνια της ελληνικής κρίσης. Εκείνα που από το 2012 κι έπειτα πολλοί εκπρόσωποι του έθνους αντιμετώπιζαν περίπου σαν σκηνή Δελφιναρίου. Αυτά όπου κάθε κρίσιμη συζήτηση και ψηφοφορία στην Ολομέλεια έμοιαζε με περφόρμανς.

ΟΙ ΑΜΕΣΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ. Μια από τις πρώτες ενέργειες που σκέφτεται ο νέος τρίτος τη τάξει πολιτειακός άρχοντας της χώρας, σύμφωνα με συνομιλητές του, είναι να ενισχύσει τον ρόλο της μειοψηφίας στο Κοινοβούλιο. Η πιο χαρακτηριστική προς αυτήν την κατεύθυνση κίνηση που επιθυμεί να προωθήσει είναι η αλλαγή του άρθρου 68 παράγραφος 2 του Συντάγματος κατά τη διάρκεια της συνταγματικής αναθεώρησης, που αναμένεται να ξεκινήσει το Σεπτέμβριο. Το εν λόγω άρθρο κρίθηκε αναθεωρητέο από την προτείνουσα Βουλή με 247 ψήφους, επομένως μπορεί να αλλάξει το περιεχόμενό του με απλή πλειοψηφία 151 στην παρούσα αναθεωρητική. Σκοπός του, λοιπόν, είναι να αλλάξει ώστε να δίνει τη δυνατότητα στην αξιωματική αντιπολίτευση να προτείνει τη σύσταση δύο εξεταστικών επιτροπών μέσα στην τετραετία.

Ψηλά στη λίστα των προτεραιοτήτων του βρίσκεται και ο σαφής διαχωρισμός της νομοθετικής από την εκτελεστική εξουσία. Η αυτονομία της Βουλής από το κυβερνητικό σφιχταγκάλιασμα. Η νέα κυβέρνηση, σε επίπεδο συμβολισμών τουλάχιστον, φαίνεται διατεθειμένη να τον συνδράμει σε αυτό, μιας και ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει αποφασίσει πως οι συνεδριάσεις του Υπουργικού Συμβουλίου θα γίνονται στο Μαξίμου κι όχι στο κτίριο της Βουλής. Αν το κατορθώσει, θα είναι μια αξιοσημείωτη αλλαγή από την προτέρα κατάσταση. Ο προκάτοχός του, Νίκος Βούτσης, είχε εξάλλου κατηγορηθεί αρκετές φορές από την αντιπολίτευση, μείζονα και ελάσσονα, πως – για να το πούμε κομψά – έδινε μεγαλύτερη βαρύτητα στην κομματική του ταυτότητα απ’ όση προσέδιδε στον ρόλο του ως προέδρου του Σώματος.

Ενα ακόμη πρόβλημα της προηγούμενης Βουλής ήταν πως η πλειοψηφία πολλές φορές αγνόησε τους κανόνες καλής νομοθέτησης. Εφερνε συχνά νομοσχέδια με τη διαδικασία του κατεπείγοντος, καθώς και μεγάλο αριθμό τροπολογιών, κατά κανόνα σε άσχετα με το θέμα των τροπολογιών νομοσχέδια. Για να είμαστε δίκαιοι, βέβαια, αυτές δεν ήταν πρακτικές που καθιέρωσε η πρώτη φορά Αριστερά. Ηταν μάλλον κοινοβουλευτικά ειωθότα της Μεταπολίτευσης που εντάθηκαν στα χρόνια της κρίσης. Ο Τασούλας έχει δεσμευθεί – δημοσίως – πως «οι κατεπείγουσες διαδικασίες δεν θα εκλείψουν, αλλά όταν είναι κατεπείγουσες θα είναι κατεπείγουσες, δεν θα γίνεται προσχηματικά. Δεν θα βαφτίζουμε κατεπείγουσες τις δικές μας καθυστερήσεις».

«Επιστροφή στην κανονικότητα». Οφείλει να παραδεχθεί κανείς πως η επιχείρηση «αναβάθμισης της συμβολικής αξίας του Κοινοβουλίου στα μάτια του ελληνικού λαού» – όπως είπε κατά τη συνάντησή του με τον απελθόντα πρόεδρο ο Τασούλας –  έχει πιθανότητες να στεφθεί με επιτυχία. Εφόσον, ας πούμε, εφαρμόζεται κατά γράμμα ο Κανονισμός της Βουλής. Εξού κι εκείνος, παρότι φαν του βρετανικού προτύπου, μιλά για μια βελτίωση του υπάρχοντος ελληνικού μοντέλου. Κι επικαλείται την ιστορία του, το γεγονός δηλαδή πως η Ελλάδα ήταν μια από τις πρώτες χώρες που απέκτησαν Κοινοβούλιο δυτικού τύπου, το 1844.

Η εκλογή του όπως και οι πρώτες εικόνες από τη νέα Βουλή έκαναν τα μίντια να μιλούν για «επιστροφή στην κανονικότητα». Ο Τασούλας, ωστόσο, επειδή είναι ιστοριοδίφης, ξέρει πως όταν εντός ελληνικών συνόρων χρησιμοποιούμε τον συγκεκριμένο όρο «κυριολεκτικά δεν ζητούμε επιστροφή στην κανονικότητα, αλλά προσπάθεια κατάκτησης της κανονικότητας». Αρα, είναι μάλλον προετοιμασμένος για τον βαθμό δυσκολίας που έχει τόσο ο κύριος στόχος του, όσο και οι μικρότεροι που τον συνθέτουν.