Μπρος – πίσω κάνει ο Τραμπ {CR}στις κυρώσεις {CR}με το βλέμμα {CR}στη Μόσχα

«Ο ρόλος της Τουρκίας είναι πολύ ευρύτερος από τα F-35 ή τα S-400». Τάδε έφη Γενς Στόλτενμπεργκ, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, ακολουθώντας τις δηλώσεις του αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, που ανακοίνωσε ότι η Αγκυρα δεν μπορεί να έχει ταυτόχρονα και S-400 και F-35, συμπληρώνοντας ωστόσο ότι αυτό «δεν είναι πραγματικά δίκαιο». Η προσπάθεια Τραμπ να αποφύγει τις κυρώσεις είναι εμφανής και στις δηλώσεις του καθώς χθες αρχικά δήλωσε ότι οι ΗΠΑ, δεν εξετάζουν κυρώσεις εναντίον της Αγκυρας για να ανασκευάσει στη συνέχεια λέγοντας ότι σε κάθε περίπτωση είναι δύσκολη κατάσταση. Αυτά, παρά το ότι Στέιτ Ντιπάρτμεντ και Πεντάγωνο υποστήριζαν τις προηγούμενες ημέρες ότι στις ΗΠΑ υπάρχουν νόμοι και εφαρμόζονται, με διαρροές να αναφέρουν ότι οι επιλογές για τα μέτρα εναντίον της Τουρκίας είναι ήδη έτοιμες και στη διάθεση του προέδρου.

Τραμπ και αμερικανικό «κράτος» – Στέιτ Ντιπάρτμεντ, Πεντάγωνο, Κογκρέσο – εμφανίζουν διάσταση απόψεων για το αν πρέπει να υπάρξουν κυρώσεις πέρα από τα F-35 εναντίον της Τουρκίας και της «επικίνδυνης» προσέγγισής της με τη Ρωσία. Το ερώτημα που τίθεται ωστόσο είναι κατά πόσο υπάρχει διάσταση απόψεων επί της ουσίας και κατά πόσο αυτή η διγλωσσία εξυπηρετεί έναν αμφίδρομο εκβιασμό που συντηρούν εδώ και καιρό Ουάσιγκτον – Αγκυρα, δοκιμάζοντας τα όρια των διεθνών ισορροπιών.

Οι ΗΠΑ την παρούσα περίοδο δείχνουν μια «προτίμηση» στρατηγικής συνεργασίας με την Ελλάδα και την Κύπρο, ως αντίβαρο της Τουρκίας στην περιοχή, αλλά και πάλι δεν παραιτούνται από τη διεκδίκηση της Αγκυρας. Ο στόχος της Δύσης, όμως, είναι κυρίως να μην κερδίσει την Τουρκία η Ρωσία. Η Μόσχα πάλι, με αφορμή τις εξελίξεις στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις, επιχειρεί να μπει πιο δυναμικά στο παιχνίδι της διεκδίκησης της Αγκυρας και μετά τη συμφωνία για  τους S-400 προτείνει στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και τα Su-35, με τον τούρκο πρόεδρο να επιφυλάσσεται να το σκεφτεί και να απαντήσει…

Παράλληλα με τα όσα συμβαίνουν στο τρίγωνο ΗΠΑ – Ρωσίας – Τουρκίας, στην Ανατολική Μεσόγειο οι εξελίξεις συνθέτουν την εικόνα ενός περιφερειακού ψυχρού πολέμου σε εξέλιξη, με μήλον της Εριδος την κυπριακή ΑΟΖ αλλά και το Αιγαίο. Η κλιμάκωση της έντασης που επιχειρείται, με την Τουρκία να θέλει να εξασφαλίσει σημαντικό ρόλο στο ενεργειακό παιχνίδι, με δεδομένες τις πρόσφατες ανακαλύψεις στο Οικόπεδο 10 της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης της Κυπριακής Δημοκρατίας, αναβαθμίζοντας την περιοχή σε γεωπολιτική σκακιέρα, φέρνει Αθήνα και Λευκωσία απέναντι στην Αγκυρα.

Ο «ψυχρός πόλεμος» της Ανατολικής Μεσογείου δεν αφήνει εκτός διαμάχης το ΝΑΤΟ, αφού τόσο η Ελλάδα όσο και η Τουρκία είναι μέλη της Συμμαχίας και οι ΗΠΑ έχουν επαναλάβει πολλές φορές ότι κανείς δεν θα ήθελε να δει μια ενδεχόμενη σύγκρουση ανάμεσα σε συμμάχους.

Αντίστοιχος είναι και ο πονοκέφαλος των Βρυξελλών, καθώς η εισβολή των τουρκικών γεωτρύπανων στην ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας προκάλεσε την αντίδραση Λευκωσίας και Αθήνας, που μίλησαν για παραβίαση των ευρωπαϊκών συνόρων, καθώς η Κύπρος είναι μέλος της ΕΕ, και κάλεσαν τους 28 να πάρουν θέση. Ωστόσο και εδώ τα μεγέθη παίζουν ρόλο και όσο και αν η Τουρκία είναι εξαρτημένη οικονομικά από τη Δύση, λόγω επενδύσεων και εξαγωγών, την ίδια στιγμή ευρωπαϊκές χώρες έχουν τεράστια συμφέροντα και συμβόλαια με την Αγκυρα, τα οποία δεν θα ήθελαν να δουν να διαταράσσονται. Ως εκ τούτου είδαμε τις ευρωπαϊκές κυρώσεις να χαρακτηρίζονται τουλάχιστον «χλιαρές».

Η Τουρκία αντέδρασε στις αποφάσεις της ΕΕ, με τον τούρκο υπουργό Εξωτερικών να δηλώνει ότι τα μέτρα δεν χρειάζεται να ληφθούν σοβαρά υπόψη και ανακοινώνοντας την αποστολή τέταρτου ερευνητικού σκάφους στην περιοχή – πέραν των «Πορθητή», «Γιαβούζ» και «Μπαρμπαρός» -, του σεισμογραφικού «Ορούτς Ρέις».

Αντίστοιχα, η Αγκυρα έχει προειδοποιήσει εμμέσως πλην σαφώς και την Ελλάδα ότι δεν παραιτείται των συμφερόντων της στο Αιγαίο, με τουρκικές διπλωματικές πηγές να υποστηρίζουν ότι η Αθήνα θα πρέπει να καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για «λύση» στο θέμα της υφαλοκρηπίδας και των δικαιωμάτων στην Ανατολική Μεσόγειο, με «όλους τους εμπλεκομένους» στην περιοχή και αφετηρία φυσικά τις διεκδικήσεις της Τουρκίας…

Η Λευκωσία βλέπει τη λύση των προβλημάτων και το άνοιγμα δρόμου συνεργασίας με την Τουρκία να περνούν μέσα από τη λύση του Κυπριακού, ενώ περιμένει από τον Μουσταφά Ακιντζί να τοποθετηθεί κατά πόσο είναι έτοιμος για μια συνάντηση με τον κύπριο Πρόεδρο Νίκο Αναστασιάδη, είτε κατ’ ιδίαν είτε παρουσία της ειδικής συμβούλου του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ Τζέιν Χολ Λουτ, για να συζητήσουν την πρόταση του τουρκοκύπριου ηγέτη για άτυπη πενταμερή συνάντηση. Η ελληνοκυπριακή πλευρά δε διαμηνύει ότι μετά την αποδοχή με δημόσια τοποθέτηση της πρότασης Ακιντζί από τον Αναστασιάδη η επόμενη κίνηση ανήκει στην τουρκοκυπριακή πλευρά. Η Αθήνα μετά και την επίσκεψη του Νίκου Δένδια στην Ουάσιγκτον δηλώνει αισιόδοξη όσον αφορά τη στάση των ΗΠΑ απέναντι στην Ελλάδα σε σχέση με την Αγκυρα.

Το παιχνίδι της Ανατολικής Μεσογείου δεν έχει κριθεί ακόμα, ούτε η Τουρκία έχει διαλέξει πλευρά. Ως εκ τούτου, Ελλάδα και Κύπρος κερδίζουν χρόνο και αυτό που μπορούν να περιμένουν είναι οι νέες ισορροπίες να θίγουν όσο το δυνατό λιγότερο τα συμφέροντά τους.