Ο νέος Ποινικός {LF}Κώδικας και {LF}η δωροδοκία υπαλλήλου

Εχουμε τονίσει πολλές φορές, ότι ο νέος Ποινικός Κώδικας είναι αναγκαίο να προσεγγιστεί με νηφαλιότητα. Και κυρίως όχι κάτω από το πρίσμα ενός επιστημονικού «μανιχαϊσμού» (δηλαδή είτε ότι ο νέος Ποινικός Κώδικας είναι συνολικά αρνητικός είτε ότι ο νέος Ποινικός Κώδικας είναι συνολικά θετικός)!

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο στη γνωστή υπόθεση των «μαύρων ταμείων» της Siemens αποκαλύφθηκαν διάφανα οι αρνητικές παρενέργειες μιας συγκεκριμένης ρύθμισης του νέου Κώδικα, την οποία δεν μπορώ να κατανοήσω ούτε από κοινωνιολογική άποψη.

Τι εννοώ; Σύμφωνα με το άρθρο 236 του καινούργιου Ποινικού Κώδικα ο επιχειρηματίας που δωροδοκεί έναν υπάλληλο για να προωθήσει πιο εύκολα τα προϊόντα του σε έναν συγκεκριμένο επιχειρηματικό τομέα, θα τιμωρείται εφεξής μόνο με την ποινή ενός πλημμελήματος (εάν αποδειχθεί η ενοχή του).

Αντίθετα, ο υπάλληλος ο οποίος δωροδοκείται από τον παραπάνω επιχειρηματία θα τιμωρείται με την ποινή ενός κακουργήματος!

Ετσι η εισαγγελέας στην παραπάνω δίκη πρότεινε την οριστική παύση της ποινικής δίωξης των στελεχών της Siemens τα οποία κατηγορούνταν, ότι είχαν δωροδοκήσει υπαλλήλους για να προωθήσουν «τις δουλειές» της προκείμενης εταιρείας στην Ελλάδα («ΤΑ ΝΕΑ» 18/7/2019). Για ποιον λόγο;

Γιατί είχε συμπληρωθεί ο χρόνος παραγραφής του αδικήματος (αφού όπως ήδη αναφέραμε η ενεργητική δωροδοκία υπαλλήλου με τον νέο ΠΚ έχει καταστεί ένα απλό πλημμέλημα)!

Μάλιστα στην αιτιολογική έκθεση αναφέρεται και το εξής ενδιαφέρον μέγεθος: Δηλαδή ότι ο επιχειρηματίας που δωροδοκεί αντιμετωπίζεται ηπιότερα (σε σχέση με τον υπάλληλο που λαμβάνει το δώρο ή τη «μίζα»), επειδή ο υπάλληλος «είναι επιφορτισμένος με την προάσπιση της ακεραιότητας ή της αμεροληψίας κατά την εκτέλεση της δημόσιας υπηρεσίας…».

Κάτω από αυτό το πρίσμα θεωρώ, ότι η ανωτέρω συνολική ρύθμιση είναι σίγουρα εσφαλμένη και επιστημονικά και κοινωνιολογικά. Επιστημονικά, γιατί η δωροδοκία και η δωροληψία εκκολάπτουν μαζί μια ενιαία εγκληματική ενότητα και δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι η δωροδοκία θεωρούνταν ως μια μορφή «αναγκαίας συμμετοχής» στην αξιόποινη πράξη της δωροληψίας.

Επομένως δεν μπορεί να κατανοήσει κανείς, γιατί ο επιχειρηματίας που δωροδοκεί θα εισπράττει μια «ποινή – χάδι», ενώ ο υπάλληλος θα αντιμετωπίζεται πιο αυστηρά!

Τέλος, από κοινωνιολογική άποψη, είναι απαραίτητο να θεωρήσουμε ότι προσβάλλει ανυπόφορα τις θεμελιώδεις αξίες μιας κοινωνίας η διεφθαρμένη συμπεριφορά ενός διευθύνοντος συμβούλου μιας πολυεθνικής που δωροδοκεί για να επεκτείνει απλώς την επιχειρηματική ισχύ της εταιρείας του («Πιέρ Λασκούμ, Διαφθορά»)!

Το συμπέρασμα; Η δωροδοκία υπαλλήλου πρέπει να καταστεί και πάλι κακούργημα, ώστε να μη δίνεται η εντύπωση ότι η ποινική νομοθεσία προστατεύει τα συμφέροντα των οικονομικά ισχυρών!

Ο Γρηγόρης Καλφέλης είναι καθηγητής της Νομικής Σχολής στο ΑΠΘ