Η σημειολογία μιας μετακόμισης

Είναι, παγίως, από εκείνα τα πράγματα που λέγονται στην πολιτική αλλά ποτέ δεν γίνονται. Κανένας πρωθυπουργός, από τον πρώτο που εμπνεύστηκε την ιδέα έως τον τελευταίο που την επανέλαβε σχεδόν αταβιστικά, δεν έφτιαξε αυτή που υποτίθεται πως θα ήταν η κυβέρνηση των ονείρων του τουλάχιστον ως προς τον αριθμό των μελών της. Κανένας δεν πέτυχε τον διακηρυγμένο στόχο τού «μικρού και ευέλικτου σχήματος», αυτό το σύμβολο όχι μόνο της πιο αποτελεσματικής αλλά και της φθηνότερης πολιτικής.

Δεν τον πέτυχε ούτε ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Η κυβέρνησή του μετράει 51 μέλη, πολλά από τα οποία είναι υφυπουργοί. Πώς συνεδριάζουν καμιά πενηνταριά άνθρωποι μαζί χωρίς να μετατραπούν σχεδόν όλοι τους σε απλούς θεατές; Πώς παράγεται έργο στις ταχύτητες και τους ρυθμούς που θέλει ο νέος Πρωθυπουργός χωρίς να ανακοπούν οι ταχύτητες αυτές από την τροχοπέδη των μεγάλων σχημάτων;

Εικόνα από το μέλλον

Αν η πλατφόρμα «Ολοι Μαζί» που τρέχει ο Ακης Σκέρτσος είναι ένα είδος άυλης επιμελητείας, ο ψηφιακός τόρνος του συντονισμού, η χθεσινή συνεδρίαση στο Μαξίμου για το Μεταναστευτικό θα μπορούσε να είναι η εικόνα από το κυβερνητικό μας μέλλον. Η σύνθεση δεν ήταν αμιγώς υπουργική – ήταν εκεί, μεταξύ άλλων, ο επίτροπος Αβραμόπουλος και ο πρωθυπουργικός σύμβουλος Δημήτρης Μητρόπουλος. Από την προσοχή των παρατηρητών πάντως δεν διέλαθε το γεγονός πως στον ίδιο χώρο θα φιλοξενούνται στο εξής οι συνεδριάσεις του Υπουργικού Συμβουλίου. Οχι στη σύνθεση που κάνει ακόμη και το οβάλ τραπέζι της Βουλής να μοιάζει στενάχωρο, αλλά σε ολιγομελείς και ευμετάβλητες συνθέσεις που θα ικανοποιούν τον βασικό στόχο μιας συνεδρίασης: να μη μοιάζει στους περισσότερους από τους παριστάμενους με χαμένο χρόνο.

Χάπενιγκ

Το στοίχημα δεν στερείται ουσίας. Αρκεί να θυμηθεί κανείς τις πολυπληθείς συνεδριάσεις του Υπουργικού Συμβουλίου στη Βουλή για να αντιληφθεί πως ακόμη και μια συνεδρίαση σε τέτοιο επίπεδο μπορεί να μοιάζει με ανώφελη σπατάλη χρόνου, με ένα photo opportunity μηδενικής αποτελεσματικότητας. Είναι κάτι που αποδεικνύεται και από το γεγονός πως οι συνεδριάσεις του Υπουργικού Συμβουλίου στο Κοινοβούλιο ήταν δυσανάλογα σπάνιες σε σχέση με τον υψηλό σκοπό που θεωρητικά υπηρετούσαν. Εμοιαζαν περισσότερο με κυβερνητικό event και λιγότερο, αν όχι καθόλου, με επιχειρήσεις συντονισμού της κυβερνητικής δράσης.

Ενδεχομένως να μην μπορούσαν να είναι κάτι περισσότερο από πολιτικό χάπενινγκ. Οι λίγοι τα λένε καλύτερα από τους πολλούς. Κι έπειτα, το σφικτό αυτό σχήμα φαίνεται να ανταποκρίνεται στο μοντέλο του πρωθυπουργοκεντρικού ελέγχου που έχει εγκαινιάσει ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Μένει να φανεί εάν αυτός ο πρωθυπουργοκεντρικός έλεγχος, και μάλιστα δι’ αντιπροσώπων που δεν είναι πολιτικοί, θα πέσει βαρύς στους υπουργούς. Αν το σχήμα δεν θα είναι απλώς σφικτό, αλλά ασφυκτικό.

ΖΕΝ

Η ιδέα δεν είναι καινούργια. Αν το σύστημα Μητσοτάκη ήρθε το 2019 ως διόρθωση της τσιπρικής χαλαρότητας απέναντι στους υπουργούς του, ένα σύστημα Παπανδρέου είχε έρθει το 2009 ως διόρθωση της καραμανλικής αδράνειας απέναντι στους δικούς του. Το σύστημα του κυβερνητικού συντονισμού και της υπουργικής λογοδοσίας δεν λειτούργησε τότε, μολονότι τον ρόλο του υπερεπόπτη είχε αναλάβει ένας πολιτικός με την ιδιοσυγκρασία του Θόδωρου Πάγκαλου. Θα πετύχει ο Σκέρτσος εκεί όπου απέτυχε ο Πάγκαλος; Πολλά θα εξαρτηθούν από το περιβάλλον. Το περιβάλλον τότε δεν ήταν απλώς «ώρα ΠΑΣΟΚ». Ηταν ζεν παπανδρεϊκό…