Κλιματική αλλαγή: {LF}οι κυβερνήσεις να εντείνουν τις προσπάθειες

Από την κλιματική αλλαγή έως την παιδική εργασία, η ευθύνη για την επίλυση σοβαρών κοινωνικών προβλημάτων μετατοπίζεται ολοένα και περισσότερο προς τον πολίτη. Οι άνθρωποι νιώθουν ότι προκειμένου να σώσουν τον κόσμο πρέπει να είναι «καλοί». Αυτό όμως είναι κακό – διότι παραλύει την αλλαγή. Οι παγκόσμιες προκλήσεις πρέπει να αντιμετωπίζονται από θεσμούς.

Οι προσωπικές θυσίες και μόνο δεν μπορεί να είναι η λύση για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής. Δεν υπάρχει άλλος τομέας όπου να θεωρείται τόσο υπεύθυνος ο πολίτης για όσα πάνε στραβά. Και είναι αλήθεια: οι άνθρωποι οδηγούν υπερβολικά πολύ, καταναλώνουν υπερβολικά πολύ κρέας και ταξιδεύουν με το αεροπλάνο υπερβολικά πολύ.

Η επίτευξη μηδενικών εκπομπών, ωστόσο, απαιτεί πολύ θεμελιώδεις, δομικές αλλαγές, μία νέα βιομηχανική επανάσταση. Και το να αναζητούμε λύσεις για την κλιματική αλλαγή στις ατομικές ευθύνες και ενέργειες απειλεί να δημιουργήσει εμπόδια σε αυτό. Υπονοεί πως το μόνο που έχουμε να κάνουμε είναι να συνέλθουμε τα επόμενα 30 χρόνια και να εξοικονομήσουμε ενέργεια, να περπατήσουμε, να ξεχάσουμε τις διακοπές στο εξωτερικό και απλώς «να κάνουμε χωρίς». Αυτές όμως οι αξιώσεις για ατομική δράση παραλύουν τους ανθρώπους, εμποδίζοντας έτσι τη μεγάλης κλίμακας αλλαγή που έχουμε επειγόντως ανάγκη. Δεν χρειαζόμαστε απλώς το 5-10% του πληθυσμού που είναι πρόθυμο και ικανό να αφιερώσει χρόνο, χρήμα και προσπάθεια. Χρειαζόμαστε τους πάντες ώστε να αντιστρέψουμε την τάση προς τη βιωσιμότητα παγκοσμίως.

Κάποιοι υποστηρίζουν πως αυτή είναι μία φτηνή και βολική δικαιολογία ώστε να μετατοπιστεί η ευθύνη από τον πολίτη στους πολιτικούς. Δεν είναι όμως ούτε φτηνή ούτε βολική. Ο καθένας από εμάς παραμένει ατομικά υπεύθυνος: να παραμείνει ενημερωμένος, να αξιώσει κάτι διαφορετικό. Αυτό που χρειαζόμαστε είναι να απαιτήσουν οι πολίτες από τους πολιτικούς και τους θεσμούς τους περισσότερη κατεπείγουσα δράση. Οπως ακριβώς δεν θα εκλεγόταν ποτέ ένα κόμμα που θα δεσμευόταν να αυξήσει την ανεργία, έτσι ακριβώς δεν θα έπρεπε να επιτρέπεται σε κανένα πολιτικό κόμμα να αποφύγει μία ξεκάθαρη στρατηγική εναντίον των κλιματικών κινδύνων.

Σε μία κοινωνία όπου τα περιβαλλοντικά και κοινωνικά επιβλαβή αγαθά και υπηρεσίες είναι συχνά αδιαχώριστα από τα φιλικά προς το περιβάλλον ή δίκαια προϊόντα, είναι αφελές να πιστεύει κανείς ότι το να καλείται ο πολίτης να σώσει τον κόσμο μέσω καταναλωτικών επιλογών θα έχει αποτέλεσμα. Και ούτε είναι πάντα αυτό ηθικό: είναι δίκαιο να ζητούμε από έναν ινδό αγρότη να νοιαστεί για την προστασία του κλίματος; Ή από μία μόνη μητέρα τριών παιδιών, στο Λονδίνο ή το Βερολίνο, που αγωνίζεται να τα βγάλει πέρα;

Ο Αντερς Λέβερμαν είναι καθηγητής στο Ινστιτούτο Ερευνών του Πότσνταμ για τις Κλιματικές Επιπτώσεις