ΗχοΔύναμα

Χάιντν: Συμφωνία αρ. 101. Μπραμς: Τέταρτη Συμφωνία. Συμφωνική Ορχήστρα της Βαυαρικής Ραδιοφωνίας, Οτο Κλέμπερερ, BR Klassik
Ενα χαρακτηριστικό που διακρίνει μόνον τους πραγματικά μεγάλους μαέστρους είναι ότι όπου κι αν πάνε, όποια ορχήστρα κι αν διευθύνουν, πάντοτε «φέρνουν» μαζί τον δικό τους ήχο. Ειδικά όταν βρίσκονται στο πόντιουμ συνόλων με προσωπικότητα και χαρακτήρα, τότε μπορεί κανείς αμέσως να διαπιστώσει ποιος είναι τελικά ο πραγματικός κυρίαρχος σε μία ερμηνεία. Μια μεγάλη ορχήστρα που διατηρεί τους δικούς της τρόπους και ουσιαστικά περνά πάνω από τον μαέστρο, ή εκείνος που την τιθασεύει και τους αξιοποιεί προς όφελος της δικής του ερμηνείας; Ο Οτο Κλέμπερερ ήταν αναμφίβολα ένας από αυτούς τους λίγους πολύ μεγάλους που μπορούσε να το κάνει. Οι ηχογραφήσεις του σε αυτόν τον δίσκο με την Ορχήστρα της Βαυαρικής Ραδιοφωνίας το πιστοποιούν στον απόλυτο βαθμό.
Ειδικά στον Χάιντν ο Κλέμπερερ είχε πάντοτε μία εξαιρετικά προσωπική και ίσως κάπως ιδιάζουσα πλην καθηλωτική αντίληψη τόσο του ήχου όσο και της δομής των ύστερων συμφωνικών έργων του συνθέτη. Οι ηχογραφήσεις του με τη Φιλαρμόνια του Λονδίνου παραμένουν, μισό αιώνα μετά, με δύο λέξεις, μοναδικές και αξεπέραστες. Ομως εδώ, τον ακούμε ζωντανά από το Μόναχο στα μέσα της δεκαετίας του ‘50. Αλλο περιβάλλον, εντελώς διαφορετική ορχήστρα με τον δικό της γνώριμο ήχο, που στα χέρια του Κλέμπερερ μεταπλάθεται και γίνεται τώρα ένα εργαλείο εντελώς δικό του. Οι λίγες συναυλίες του από τη Χέρκουλες Ζαλ με την απαράμιλλη ακουστική, είναι ντοκουμέντα μεγάλης σημασίας και φορείς σπάνιας μουσικής πληρότητας. Φυσικά, όλα αυτά ισχύουν στον υπερθετικό βαθμό και για την ανάγνωσή του στην Τέταρτη Συμφωνία του Μπραμς, έργο με το οποίο ο Κλέμπερερ πορεύθηκε στενά για δεκαετίες τόσο στην Ευρώπη όσο και στα επιτυχή μα όχι τόσο ευχάριστα για τον ίδιο χρόνια του στην Αμερική. Μακάρι η Βαυαρική Ραδιοφωνία, που έχει κάνει εδώ για μία ακόμη φορά εξαιρετική δουλειά, να μην την αφήσει στη μέση, καθώς υπάρχουν ακόμα λίγες τέτοιες ηχογραφήσεις που αξίζει πραγματικά να βρουν τη θέση τους στον κατάλογο.

Μάλερ: Τέταρτη Συμφωνία, Συμφωνική Ορχήστρα του Λονδίνου, Σουζάν Ντανκό, σοπράνο, Γιόζεφ Κριπς, Cameo Classics
Αν και ο Κλέμπερερ έγραψε σπουδαίες σελίδες στη Βιέννη όπου άφησε έντονο το σημάδι του, τα μεγάλα κέντρα του υπήρξαν περισσότερο το μεσοπολεμικό Βερολίνο και το μεταπολεμικό Λονδίνο, καθώς και, ως ένα βαθμό, το Αμστερνταμ. Ο Γιόζεφ Κριπς πάλι, περίπου σύγχρονός του σε μία εποχή που έβριθε γιγάντων του πόντιουμ, υπήρξε ο κατ’ εξοχήν γνήσιος εκφραστής του βιεννέζικου μουσικού πνεύματος – όχι στην πιο ελαφριά εκδοχή του, στην οικογένεια Στράους, αλλά στην απόλυτα μεστή που επίκεντρό της ήταν οι ογκόλιθοι της κλασικής περιόδου, ο Χάιντν, ο Μότσαρτ και ο Σούμπερτ. Εξίσου όμως και στην άλλη μεγάλη περίοδο που χτίστηκε ουσιαστικά γύρω από τον Μάλερ. Την ίδια στιγμή, η Τέταρτη Συμφωνία του Μάλερ είναι ασφαλώς το πιο βιεννέζικο και «μοτσάρτιο» από τα έργα του, σίγουρα το πιο ταιριαστό στον Κριπς. Παρ’ όλα αυτά, η σπάνια αυτή ερμηνεία του έρχεται από το Λονδίνο, όπου ο Κριπς έκανε μία σειρά από ηχογραφήσεις σταθμούς με τη Συμφωνική – ανάμεσά τους και οι πλήρεις Συμφωνίες του Μπετόβεν.
Αυτή η Τέταρτη του Μάλερ δεν είναι το πιο κλασικό ερμηνευτικό δείγμα ούτε του έργου, ούτε όμως και του μαέστρου. Είναι όμως μια στιγμή μαγευτική που ασφαλώς πρέπει να ακούσουν όλοι όσοι ενδιαφέρονται είτε για τον συνθέτη, είτε για το μαέστρο, είτε, πολύ περισσότερο, και για τους δύο. Μέσα στη φαινομενική απλότητά του, ειδικά για έργο του Μάλερ, η Τέταρτη Συμφωνία κρύβει πολλές παγίδες που ο Κριπς ξέρει πολύ καλά και πού βρίσκονται και πώς θα τις αποφύγει. Παίρνει πολύ σοβαρά τις οδηγίες του Μάλερ χωρίς βιασύνη, ενώ η Συμφωνική Ορχήστρα του Λονδίνου, ένα πολύ σπουδαίο σύνολο που πέρασε από μεγάλες ταλαιπωρίες, του δίνει τον καλύτερο εαυτό της, ιδίως δε σε μία περίοδο που τα έγχορδά της έχουν μια εντελώς δική τους, μοναδική ταυτότητα στον ήχο και στην ικανότητα της μελωδικής φράσης. Η Σουζάν Ντανκό, στο τέταρτο μέρος πολύ απλά δεν έχει ανταγωνισμό, κάτι που είναι δύσκολο να το πει κανείς για ένα τραγούδι του Μάλερ – γιατί ουσιαστικά περί αυτού πρόκειται – στο οποίο πολύ μεγάλες σοπράνο έγραψαν ιστορία.