Αδημοσίευτος Μάνος Ελευθερίου στη σκηνή

Η συγκυρία δεν είναι καθόλου τυχαία. Στις 22 Ιουλίου συμπληρώνεται ένας χρόνος από τον θάνατο του Μάνου Ελευθερίου. Επομένως, αναπόφευκτα, η παράσταση «Ξένες πόρτες» που παρουσιάζει ο Μάνος Καρατζογιάννης έως τις 15 Ιουλίου στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών δεν μπορεί παρά να πάρει τη μορφή ενός φόρου τιμής στη μνήμη του ποιητή. Η Νένα Μεντή φέρνει στη ζωή ένα αδημοσίευτο κείμενο του Ελευθερίου, βαθιά προσωπικό και χαρακτηριστικό του πνεύματός του.

«Λίγες μέρες μετά τον θάνατο του Μάνου Ελευθερίου η Νένα Μεντή θυμήθηκε ένα χειρόγραφο που της είχε εμπιστευτεί ο ίδιος περίπου πέντε χρόνια πριν φύγει από τη ζωή. Ηταν απομαγνητοφωνημένες από τον ίδιο αναμνήσεις της γιαγιάς του Ευαγγελίας τα πρώτα κυρίως χρόνια της ζωής της. Ενα πεινασμένο, διψασμένο μα ιδιαίτερο ορφανό κορίτσι στην κλειστή κοινωνία της Σύρου στις αρχές του αιώνα, που μιλούσε για τα βάσανά του», επισημαίνει ο Μάνος Καρατζογιάννης μιλώντας στο «Νσυν» και συνεχίζει: «Ηταν ανάγκη μας να κάνουμε κάτι για τον Μάνο. Κάτι που πιστεύουμε πως θα το ‘θελε. Και τον θυμόμαστε. Και τον σκεφτόμαστε. Και τον τραγουδάμε: Του κάτω κόσμου τα πουλιά και τα παγώνια / Με φως και νύχτα σου κεντούν μια φορεσιά / Ανθρωποι τρίζουν κι ακονίζουν τα σαγόνια /Πηδούν και τρέχουν και σε φτάνουν στα μισά /Πηδούν και τρέχουν και σε φτάνουν στα μισά».

Στην τρίτη του πια δουλειά, ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Θεάτρου Σταθμός, που επίσης την περίοδο αυτή κάνει τη σκηνοθεσία και στην περιοδεύουσα παράσταση «Μαρία Πενταγιώτισσα», σε έργο του Μάνου Ελευθερίου, αναδεικνύει τη σπαρακτική διήγηση του συγγραφέα με τα βασικά μοτίβα της σκέψης του. «Περνάνε αναμφίβολα, η σκληρότητα της επαρχίας, η μελαγχολία του θανάτου, η κοινωνική αδικία, η αγάπη για τους θεατρίνους και τη Σύρα, την ιδιαίτερη πατρίδα του, είναι κάποια από τα μοτίβα που επανέρχονται στη σπαραχτική αυτή διήγηση σπάνιας προφορικότητας της γιαγιάς του Μάνου Ελευθερίου, η οποία άλλωστε φαίνεται να επηρέασε βαθιά τα εγγόνια της. Μια και η ίδια παρά το γεγονός ότι δεν είχε πάει σχολείο ζωγράφιζε, τραγουδούσε κι έγραφε στίχους», τονίζει ο σκηνοθέτης.

Πέρα από το ίδιο το κείμενο, του οποίου τη δραματουργική επεξεργασία έκαναν οι Θανάσης Νιάρχος και Χριστιάνα Μαντζουράνη, την παράσταση διατρέχουν χαρακτηριστικές μελωδίες και ποιήματα που έχουν συνδεθεί με τον Ελευθερίου. «Ακούγεται η “Πόρτα της Πηνελόπης” που έγραψε για τη γιαγιά του. Με τη φωνή του. Ακούγονται επίσης ενορχηστρωμένα υπέροχα από τον επίσης συνεργάτη του Γιώργο Ανδρέου μουσικό μέρος από τις “Ξένες Πόρτες”, τη “Μαρκίζα”, τον “Χάρο βγήκε παγανιά”, “Του κάτω κόσμου τα πουλιά” και βέβαια η “Φραγκοσυριανή”… Για το τέλος της παράστασης ο Γιώργος Ανδρέου έγραψε ένα τραγούδι που ακούγεται από τη φωνή της Νένας Μεντή σε ανέκδοτους στίχους του Ελευθερίου», καταλήγει ο Καρατζογιάννης.

INFO{CR}«Ξένες πόρτες» έως 15 Ιουλίου, στις 21.00, {LF}στην Πειραιώς 206 (Χώρος Ε)