Αυτοδύναμες «Ικέτιδες»

Μαυροντυμένες. Τα μακριά τους φορέματα σκονισμένα. Στα χέρια τους οι στρατιωτικές στολές και τα άρβυλα των νεκρών γιων τους: της αφρόκρεμας του Αργους, των στρατηγών που έπεσαν έξω από τα τείχη της Θήβας. Φτάνουν αποκαμωμένες πίσω από τη σκηνή του θεάτρου της Αρχαίας Επιδαύρου. Κάθονται για λίγες στιγμές στις καρέκλες που κουβαλούν μαζί τους για να ξαποστάσουν. Κι όταν φτάνουν στον προορισμό τους, την Ελευσίνα – όπως ορίζεται στην ορχήστρα από τους καμένους κορμούς δένδρων και τη μεταλλική λεκάνη εξαγνισμού που δεσπόζει πάνω στη θυμέλη – αφήνουν την αγανάκτηση και τον πόνο να τις κατακλύσει.

Πετούν τις καρέκλες τους γύρω. Αφήνονται σε έναν δυνατό κοπετό κι ακόμη κι αν δεν ήξερε κάποιος από τους 11.000 (συνολικά στις δύο παραστάσεις Παρασκευής και Σαββάτου, παρά το εκλογικό Σαββατοκύριακο) θεατές που βρέθηκαν στο κοίλο, θα μπορούσε να υποθέσει την ταυτότητά τους: Είναι οι Ικέτιδες (Αννα Γιαγκιώζη, Ανδρη Θεοδότου, Κόρα Καρβούνη, Τζίνη Παπαδοπούλου, Μαρία Σαββίδου, Κωνσταντίνα Τάκαλου, Τάνια Τρύπη, Νιόβη Χαραλάμπους) που έδωσαν και το όνομά τους στην τραγωδία του Ευριπίδη, την οποία παρουσίασε το Εθνικό Θέατρο σε συμπαραγωγή με τον Θεατρικό Οργανισμό Κύπρου, πενήντα τρία χρόνια μετά το μοναδικό της ανέβασμα από το Εθνικό Θέατρο και 39 από την πρώτη παράσταση του ΘΟΚ στο αργολικό θέατρο και στη (με τα ως τώρα δεδομένα) τελευταία σκηνοθεσία του Στάθη Λιβαθινού από τη θέση του καλλιτεχνικού διευθυντή της πρώτης σκηνής της χώρας.

Ανάμεσά τους διακρίνεται, πιο καταβεβλημένος όλων, ένας άνδρας τόσο κουλουριασμένος από την ντροπή και την απόγνωση, του οποίου η παρουσία γίνεται αισθητή μόνο όταν σέρνεται στο έδαφος και κουδουνίζουν οι στρατιωτικές ταυτότητες των νεκρών στρατηγών που κρέμονται από τον λαιμό του. Είναι ο Αδραστος (Χρήστος Σουγάρης), ο ηττημένος από τους Θηβαίους, βασιλιάς του Αργους, που έχει έρθει στο ιερό της Δήμητρας στην Ελευσίνα να ικετεύσει τη μητέρα του ηγέτη της Αθήνας, Θησέα, την Αίθρα, να μεσολαβήσει ώστε να επιστραφούν στο Αργος οι άταφοι στρατηγοί.

ΛΟΓΟΣ ΚΑΙ ΚΙΝΗΣΗ. Σε απόλυτη αντίθεση με τις χτυπημένες από τη μοίρα μανάδες, η Αίθρα (Κάτια Δανδουλάκη) εμφανίζεται στα λευκά με τη βασιλική πορφύρα να αναδύεται διακριτικά και ξαφνιάζεται από την ικεσία του Χορού που ικετεύει με τα λόγια του, αλλά με τις κινήσεις του διεκδικεί όσα ζητεί, κάτι που αφήνει να διαφανεί η στόφα της αριστοκρατικής τους καταγωγής που τους επιβάλλει τη διατήρηση της αξιοπρέπειας ακόμη και στη στάση της ικεσίας.

Τη στιγμή εκείνη θα εμφανιστεί ο Θησέας (Ακης Σακελλαρίου). Τιμητής των λαθών του πρεσβύτερου Αίγισθου, επηρμένος και ειρωνικός, ντυμένος στα λευκά, αν και παραπέμπει ουκ ολίγες στιγμές σε καρικατούρα, σχεδόν «κατασπαράσσει» τον ικέτη γέροντα με τις καταιγιστικές του ερωτήσεις και με στόχο να αναδείξει τα λάθη που τον οδήγησαν τώρα να ικετεύει. Ο γέροντας, αφού υπομείνει και κάνει την αυτοκριτική του, στο τέλος ξαναβρίσκει την αξιοπρέπειά του κι αποφασίζει να εγκαταλείψει την προσπάθεια όταν οι μανάδες επιμένουν και ζητούν βοήθεια από τη συγγένισσά τους Αίθρα και τον γιο της. Αποφασισμένες κόβουν με τα χέρια τους τον δρόμο στον Θησέα και σε συνδυασμό με τη συγκίνηση, αλλά και τον χλιαρά και χαμηλόφωνα αποδοσμένο μονόλογο της μητέρας του, ο αθηναίος βασιλιάς αλλάζει στάση κι αποφασίζει να ανταποκριθεί στο αίτημα. Επιχειρεί πρώτα με διαπραγματεύσεις να βρει λύση, αλλά μετά την αντιπαράθεση με τον Θηβαίο κήρυκα (Χάρης Χαραλάμπους) σχετικά με το αν είναι ή όχι υπερτιμημένο το δημοκρατικό πολίτευμα και την αδιαλλαξία του απεσταλμένου, ο Θησέας ντυμένος στρατηγός πλέον αποφασίζει να ηγηθεί της εκστρατείας για τη διεκδίκηση των άταφων νεκρών. Πράξη που στέφεται με επιτυχία όπως μεταφέρει με ιδιαίτερα παραστατικό τρόπο χάρη και στον ρέοντα λόγο της μετάφρασης του Γιώργου Κοροπούλη ο αιχμάλωτος που απέδρασε αγγελιοφόρος (Ανδρέας Τσέλεπος), πρώην υπηρέτης του νεκρού από κεραυνό του Διός, Καπανέα.

ΤΟ ΑΠΟΚΟΡΥΦΩΜΑ. Ο κεντρικός άξονας του έργου, ο θρήνος των Ικετίδων φτάνει στο αποκορύφωμά του όταν ο ίδιος ο Θησέας, κουρασμένος από τη μάχη, σε μια ακόμη επιτυχημένη μεταστροφή της εσωτερικής και κατά συνέπεια της εξωτερικής του εικόνας από τον Ακη Σακελλαρίου, μεταφέρει τους νεκρούς για ταφή κι εκείνες διατρανώνουν πως «δεν είναι ούτε νεκρές, ούτε ζωντανές μα χώρια από όλους» ενώ φορούν τις στολές των νεκρών παιδιών τους. Κι ενώ περιμένουν τις ταφικές πυρές η Ευάδνη (Κατερίνα Λούρα), σύζυγος του Καπανέα, αποφασίζει στολισμένη σαν νύφη και παραδομένη σε μια παραζάλη που την κάνει να μοιάζει με ξωτικό να πέσει στη φωτιά ακολουθώντας τον άνδρα της στον Αδη παρασύροντας τον πατέρα της Ιφι (Θόδωρος Κατσαφάδος) στην απόγνωση (και σε μια στιβαρή ερμηνεία). Κι ενώ αποφασίζει να πεθάνει από ασιτία αφήνοντας τον τόπο στους νέους, αυτοί αποκαλύπτεται πως έχουν καταλάβει μια ολόκληρη κερκίδα στο κοίλο: δεν είναι μόνο οι επτά γιοι που θα πάρουν εκδίκηση για τους νεκρούς γονιούς τους, αλλά ένα τρυφερό σύνολο πολλών παιδιών από τη δημοτική χορωδία Ναυπλίου και του πολιτιστικού συλλόγου Λυγουριού «Ο Καββαδίας» σε ένα από τα λιγοστά σκηνοθετικά ευρήματα μιας αρκετά συμβατικής παράστασης. Παρουσία που συνδυάστηκε με τη διαρκώς παρούσα κι ενδιαφέρουσα μουσική του Αγγελου Τριανταφύλλου που αποδιδόταν από τέσσερις μουσικούς επί της ορχήστρας.

Το ιδιαιτέρως φορτισμένο κλίμα στο φινάλε διασκεδάζει η από μηχανής θεά Αθηνά (Αγλαΐα Παππά), η οποία προϊδεάζει για την εμφάνισή της μετατρέποντας σε μαριονέτα τον Θησέα μέχρι την εντυπωσιακή αποκάλυψή της με την ασημένια της πανοπλία. Με μια αδιόρατη δόση ειρωνείας και χιούμορ που αποδόθηκε εξαιρετικά θέτει τους όρους που θα πρέπει να ισχύσουν ανάμεσα σε Αθήνα και Αργος, ενώ αποχωρεί, χαλαρή, με το σακάκι στον ώμο.

INFO{CR}H παράσταση θα περιοδεύσει σε Ελλάδα και Κύπρο. Στις 5 Σεπτεμβρίου στο Ηρώδειο