Οταν έκλαψε ο ΣΥΡΙΖΑ

^«Ημασταν κι εμείς προετοιμασμένοι, αλλά ήταν και οι άλλοι. Στην αρχή δεν το καταλάβαμε, αλλά όταν μας κατάλαβαν εκείνοι, τότε είπαμε κι εμείς ότι καλύτερα να προετοιμαστούμε για τα χειρότερα. Αλλά το είπαν κι αυτοί, οπότε είπαμε κι εμείς να κάνουμε το Οχι Ναι». Ο μονόλογος είναι φανταστικός. Αλλά τέσσερα χρόνια μετά το σύντομο καλοκαίρι της δημοψηφισματικής αναρχίας, έχει κανείς την αίσθηση ότι ο επίσημος ΣΥΡΙΖΑ δεν ξέφυγε ποτέ από τη ρητορική που δόξασε ο τηλεοπτικός αντιπρόεδρος του Εδεσσαϊκού. Το μοναδικό «υπερόπλο» που κατεβάζει ως επιχείρημα είναι ότι δεν κατανόησε εγκαίρως τους συσχετισμούς δυνάμεων μέσα στην Ευρωπαϊκή Ενωση. «Είχαμε αφέλεια πως η Ευρώπη θα σεβαστεί τη λαϊκή ετυμηγορία στην Ελλάδα αλλά αντιθέτως έφτιαχνε το σενάριο το τιμωρητικό, με την έξοδο από το ευρώ, για να μην ακολουθήσουν άλλες χώρες», ανέφερε πριν από ημέρες ο Πρωθυπουργός για το δημοψήφισμα της 5ης Ιουλίου 2015, που τη μνήμη τελέσαμε και χθες. Ηταν η ίδια αφέλεια που θα έκανε τις αγορές να χορεύουν με το νταούλι και – θου, κύριε Ντράγκι – θα ανάγκαζε τους εταίρους να παρακαλάνε για να μας δανείσουν. Η ίδια με την οποία η ελληνική κυβέρνηση θα έστελνε τον υπουργό Οικονομικών της τουρνέ στην Ευρωζώνη για να την «αλλάξει» διαφημίζοντας πασαλείμματα κεϋνσιανισμού και ιστορίες από το μυθικό παρελθόν του καπιταλισμού.

Αντί αυτών, τι κατάφερε; Να φέρει τη θλίψη στους ανθρώπους της. Η εικονοποιΐα που στήθηκε στα ερείπια του δημοψηφίσματος δεν απέφυγε το λυγμικό μπαρόκ και την περιφορά του θρήνου σε φίλια μέσα. «Τα τελευταία τρία χρόνια κάθε 5η Ιουλίου κλαίω από νεύρα, από οργή – ναι, κυριολεκτώ» δήλωνε πέρσι η Περιστέρα Μπαζιάνα βάζοντας λεζάντα στην επιχείρηση διάσωσης της μνήμης. «Ο Τσίπρας το πήγε ως το όριο της αντοχής που είχε η χώρα. Μέσα σ’ αυτή τη δίνη δεν άλλαξε τον χάρτη των αξιών του, δεν τάχθηκε υπέρ των ισχυρών, είναι πάντα με την πλευρά των ανθρώπων του μόχθου».

Κι όμως, το βράδυ της 26ης Ιουνίου, όταν ο Αλέξης Τσίπρας ανακοίνωσε τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος, φάνηκε ότι έπαιρναν εκδίκηση τα όνειρα της Αριστεράς για άμεση δημοκρατία. Ηταν σαν να μυρίζεις το αφιόνι με το οποίο παραληρούσαν τα πρωτοκλασάτα στελέχη και όσοι ένιωθαν εκείνη τη στιγμή «ιδιοκτήτες του λαού». Ο Γιάνης Βαρουφάκης εμβαπτιζόταν στον καινούριο ναρκισσισμό, ο Πάνος Καμμένος έπαιρνε συμπληρώματα αγανάκτησης και η Ζωή Κωνσταντοπούλου ένιωθε συνώνυμη της ανατροπής. Στο γλέντι που στήνεται το βράδυ της 3ης Ιουλίου στο Σύνταγμα η τότε πρόεδρος της Βουλής τραγουδάει μαζί με το πλήθος το «Ερωτικό» του Θάνου Μικρούτσικου. Απο κάτω η πλατεία ανταμώνει με τον παλιό της εαυτό. Αυτή τη φορά έχει αυτοσχέδια τατουάζ με τη λέξη ΟΧΙ στις παλάμες και πορτοκαλί αυτοκόλλητα στο πρόσωπο.

ΤΟ HANGOVER. Δύο ημέρες μετά φτάνουν τα συγχαρητήρια τηλεγραφήματα των Φιντέλ Κάστρο και Νικολά Μαδούρο. Και στις 6 Ιουλίου ξεκινά το δυσάρεστο hangover. Ο Αλέξης Τσίπρας κάνει λόγο για δημοψήφισμα «χωρίς νικητές και ηττημένους» και ξεκαθαρίζει ότι το αποτέλεσμα «δεν αποτελεί εντολή ρήξης με την Ευρώπη». Αντί του Γιάνη Βαρουφάκη στέλνει στο Eurogroup τον νέο υπουργό Οικονομικών Ευκλείδη Τσακαλώτο. Από τις 13 Ιουλίου και μετά ο ίδιος και ο συμπολιτευόμενος Τύπος διαφημίζουν με όρους του θείου δράματος τη 17ωρη διαπραγμάτευση στη Σύνοδο Κορυφής, η οποία καταλήγει σε δάνειο 86 δισ. ευρώ για την Ελλάδα μέσω του αντίστοιχου τρίτου Μνημονίου.

Αυτό πάντως που σήμερα ονομάζεται από τον Πρωθυπουργό «αφέλεια» τον Ιούνιο του 2018 είχε πάρει τα χαρακτηριστικά mea culpa σε συνέντευξή του στη γερμανική εφημερίδα «Die Welt». Αλλά τότε πλησίαζε η Ιθάκη και οι επικοινωνιακές ανάγκες ήταν διαφορετικές. «Η κατάσταση (σ.σ.: το 2015) ήταν πολύ δύσκολη. Εκ των υστέρων και με τη γνώση που έχουμε τώρα, μπορούμε φυσικά να αξιολογήσουμε διαφορετικά τα πράγματα. Αλλά πρέπει να αποφασίζουμε, όταν τα έχουμε μπροστά μας».

Σε κάθε περίπτωση, το δημοψήφισμα του 2015 επέφερε τις πρώτες ρωγμές στο πολιτικό κεφάλαιο του Αλέξη Τσίπρα. Οι εικόνες των ταλαιπωρημένων συνταξιούχων μπροστά στα ΑΤΜ και η ασφυξία των capital controls έδειξαν αμυδρά τον δρόμο χωρίς επιστροφή. Η επίκληση της αφέλειας είχε και μια άλλη διάσταση. Εκανε σλόγκαν το «παλέψαμε μαζί με τον λαό, αλλά δεν τα καταφέραμε». Λάθος μήνυμα: οι νεοέλληνες δύσκολα επιλέγουν τον δρόμο της συν-ευθύνης, όταν μπορούν απλώς να διακηρύξουν ότι ξεγελάστηκαν. Ισως, όμως, η βαρύτερη παρενέργεια να περιγράφηκε από τον Γιώργο Κυρίτση, ο οποίος έγραψε την επαύριο: «Η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ διεξάγει έναν ακήρυκτο ταξικό πόλεμο υπέρ των χαμηλότερων στρωμάτων και εις βάρος των ευπορότερων… Γι’ αυτό ακριβώς ψηφίστηκε τον Σεπτέμβριο, για να μετακυλήσει όσο μπορεί τα βάρη στους μενουμευρωπαίους, και αυτό ακριβώς κάνει». Το τζίνι της νέας τοξικότητας είχε βγει από το λυχνάρι του δημοψηφίσματος.