Τυμβωρυχία {CR}και προπαγάνδα

«Ο Αλέξης Τσίπρας αντιγράφει τον Ανδρέα Παπανδρέου». Η φράση έχει ειπωθεί και έχει γραφτεί τόσες φορές που δεν έχει πια ούτε πλάκα. Κι όμως, αυτό δεν την περιορίζει ούτε τη φέρνει απέναντι στην πραγματικότητα. Οντως, ο Αλέξης Τσίπρας αντιγράφει τον Ανδρέα Παπανδρέου. Οχι μόνο το ύφος, τον τρόπο, τα σύμβολα και τις λέξεις του -αυτό ήταν αρκετό στην αρχή. Τώρα που ο ΣΥΡΙΖΑ αποχαιρετά την εξουσία το copy-paste δεν είναι πια μέθοδος προσέλκυσης πράσινων ψηφοφόρων, αλλά κάτι πολύ περισσότερο. Είναι η μοναδική σανίδα σωτηρίας που έχει απομείνει στον απερχόμενο Πρωθυπουργό. Η καπηλεία της σοσιαλδημοκρατικής παράδοσης, η τυμβωρυχία της πιο σημαντικής φιγούρας της δημοκρατικής παράταξης είναι το πρώτο βήμα για τη διαχείριση της ήττας που έρχεται.

ΟΧΗΜΑ ΕΠΙΒΙΩΣΗΣ. Ο ΣΥΡΙΖΑ είναι ίσως το πιο ιδιότυπο κόμμα στον πολιτικό χάρτη. Η ηγετική ομάδα προέρχεται από το ΚΚΕ, όμως κυβέρνησε ακολουθώντας σκληρά συντηρητική πολιτική. Σήμερα, ο πρόεδρός του προτιμά να ξεχνά τις καταβολές του και να παραβλέπει τις αποφάσεις που πήρε τα τελευταία τέσσερα χρόνια. Το νέο αφήγημα τον θέλει να στρίβει κεντροαριστερά. Και κάθε κεντροαριστερός που σέβεται τον εαυτό του έχει τουλάχιστον ένα τουίτ για τον Ανδρέα στην επέτειο του θανάτου του. Ο Παπανδρέου εκπροσωπεί την πόρτα που δεν έχει ακόμα ανοίξει, το ΠΑΣΟΚ που δεν έχει καταφέρει ακόμα να κερδίσει. Μαζί, όμως, συμβολίζει τη μετεξέλιξη του ΣΥΡΙΖΑ σε ένα κόμμα που θα κάθεται στο σοβαρό, σοσιαλδημοκρατικό ευρωπαϊκό τραπέζι, που την επόμενη μέρα της βαριάς ήττας δεν θα επιστρέψει στις ρίζες του 3%. Που δεν θα χρειαστεί να αλλάξει αρχηγό. Αυτό είναι ο Ανδρέας για τον Τσίπρα – το όχημα για την επιβίωσή του.

ΟΙ ΔΥΟ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΕΣ. Τα πάντα έχουν ένα όριο. «Ο λαός δεν ξεχνά τι σημαίνει Δεξιά»: δεν υπάρχει φράση βαθύτερα χαραγμένη στον νου του μέσου πασόκου. Ο λαός, όμως, δεν φαίνεται να ξεχνά τι έγινε από το 2015 και έπειτα. Και η συριζαϊκή κληρονομιά, όπως διαμηνύουν οργίλοι από τη Χαριλάου Τρικούπη, δεν έχει καμία σχέση με την παπανδρεϊκή: Ο Ανδρέας δημιούργησε το κοινωνικό κράτος, συγκρότησε τη μεσαία τάξη, στήριξε την ανεξαρτησία των θεσμών και χειρίστηκε τα εξωτερικά ζητήματα με σοβαρότητα. Ο ΣΥΡΙΖΑ κατέστρεψε το κράτος πρόνοιας, διέλυσε τη μεσαία τάξη, επιχείρησε να χειραγωγήσει τη Δικαιοσύνη και τα ΜΜΕ, χρησιμοποίησε τη Συμφωνία των Πρεσπών για μικροκομματικό όφελος και συγκάλεσε ΚΥΣΕΑ για επικοινωνιακούς λόγους. Το κυριότερο; Ο Ανδρέας είχε στο κέντρο της πολιτικής του στην ενότητα – ο Αλέξης Τσίπρας πολιτεύτηκε επενδύοντας στον διχασμό. Υπάρχουν, όντως, σημεία στα οποία ο Τσίπρας θυμίζει Παπανδρέου. Για την ακρίβεια, θυμίζει τις χειρότερες, λαϊκίστικες στιγμές του ιδρυτή του ΠΑΣΟΚ, τις τάσεις τις οποίες και το ίδιο το ΠΑΣΟΚ έχει αποκηρύξει ήδη από την εποχή του Κώστα Σημίτη.

ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ. Υπό άλλες συνθήκες, η πορεία του ΣΥΡΙΖΑ θα μπορούσε όντως να είναι μια ιστορία πολιτικής ενηλικίωσης, το Bildungsroman μιας Αριστεράς που ανέβηκε στην εξουσία χωρίς να ξέρει τι την περιμένει και έμαθε τι σημαίνει υπευθυνότητα στην πράξη, όσο βρισκόταν στο τιμόνι της χώρας. Ομως, αλλαγές τέτοιου είδους δεν έρχονται λίγες εβδομάδες πριν από τις εκλογές – και σίγουρα, δεν έρχονται αν πρώτα δεν υπάρξει η ανάλογη αυτοκριτική, η αλλαγή της νοοτροπίας. Στη Φλώρινα, ο Τσίπρας έλεγε στο ακροατήριό του πως «ο λύκος δεν αλλάζει χούι», θέλοντας να χτυπήσει τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Η ρήση, όμως, μπορεί να μην ισχύει μόνο για την επάρατο Δεξιά που διατείνεται πως πολεμά, αλλά και για τον ίδιο. Ο λύκος δεν αλλάζει χούι – και ό,τι κεντροαριστερή προβιά κι αν βάλει, κανείς πια δεν πιστεύει τις μεταμορφώσεις του.