Το ελληνικό τραγούδι φώναξε «Αξιος εστί»

«Ας μου επιτραπεί να πω ότι δεν θεωρώ τη συναυλία στο Καλλιμάρμαρο σαν ένα ακόμα αφιέρωμα προς εμένα αλλά σαν ένα προσκλητήριο σε ό,τι πίστεψα περισσότερο στη ζωή μου. Στην Ενότητα των Ελλήνων. Αυτό είναι το μήνυμα που με έκανε να δεχθώ να ξανασηκωθώ από το βάρος των αμέτρητων χρόνων που μάταια θέλουν να με γονατίσουν. Μόνο και μόνο για να βοηθήσω με τις μικρές μου δυνάμεις να μπορέσει  η συναυλία αυτή να βροντοφωνάξει με βεβαιότητα: «Είσαι Ελληνας! Αυτό που ήσουν κάποτε θα γίνεις ξανά»!». Κάτω από αυτό τον τίτλο 26 καλλιτέχνες, με διαφορετικό σημείο εκκίνησης στην ελληνική δισκογραφία, στάθηκαν στη σκηνή του Καλλιμάρμαρου για χάρη του κορυφαίου μας μουσικοσυνθέτη Μίκη Θεοδωράκη ερμηνεύοντας ορισμένα από τα διαμάντια του τεράστιου έργου του.

Τα 36 τραγούδια και το τελευταίο ορχηστρικό θέμα του Ζορμπά, που ακούστηκαν από τη Λαϊκή Ορχήστρα – Μίκης Θεοδωράκης (σ.σ. στην οποία κρουστά παίζει ο εγγονός του συνθέτη, Στέφανος Θεοδωράκης- Παπαγγελίδης), δεν ήταν τίποτε άλλο από μια ακόμη υπενθύμιση για το πώς μπορεί να βρει χώρο και να στεγαστεί η κοινή μνήμη. Η ίδια που διαμορφώνει την αισθηματική αγωγή διαφορετικών γενεών όπως απέδειξε η χθεσινή ανθρωπογεωγραφία του κοινού που κάθισε στις κερκίδες του Καλλιμάρμαρου Σταδίου. Πάνω από 25.000 θεατές που τους διαπέρασαν τα ίδια ρίγη συγκίνησης: 70άρηδες και 20άρηδες που δεν έχουν το φορτίο της ιστορικής μνήμης αλλά έχουν μάθει να προσεγγίζουν την τέχνη με το βαθύ συναίσθημά τους. Βαθιά συγκινημένος στην πρώτη σειρά και ο Μίκης Θεοδωράκης, καθισμένος δίπλα στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Προκόπη Παυλόπουλο και την πρόεδρο του Σωματείου ΕΛΠΙΔΑ Μαριάννα Βαρδινογιάννη.

Η δόνηση των συμβολισμών άρχισε να λειτουργεί από τη στιγμή που ο Ιεροκλής Μιχαηλίδης απήγγειλε το ποίημα του Μιχάλη Κατσαρού, αγαπημένου φίλου του συνθέτη «Η διαθήκη μου» (σ.σ. από την ποιητική συλλογή «Κατά Σαδδουκαίων» του 1953, την οποία έχει μελοποιήσει ο σπουδαίος συνθέτης). «Και συ λοιπόν / στέκεσαι έτσι βουβός με τόσες παραιτήσεις / από φωνή / από τροφή / από άλογο / από σπίτι / στέκεις απαίσια βουβός σαν πεθαμένος: / Ελευθερία ανάπηρη πάλι σου τάζουν». Στην άλλη άκρη αυτής της θολής ελπίδας ήρθε μια άλλη στέρεη υπενθύμιση, από τη φωνή του Γρηγόρη Βαλτινού και του Αντώνη Καλογιάννη ερμηνεύοντας – από τα «Τραγούδια του Ανδρέα» – το «Είσαι Eλληνας».

ΤΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ. Στις εναρκτήριες στιγμές που θύμισαν μια από τις πιο ισχυρές φλέβες της καλλιτεχνικής δημιουργίας που έθρεψαν τη μεταπολιτευτική Ελλάδα ήταν η ερμηνεία του «Είμαστε δυο» από όλους τους συντελεστές που ανέβηκαν στη σκηνή, με τον Μίκη να τους χειροκροτεί θερμά. Ο Γιώργος Νταλάρας, κατόπιν παράκλησης του ίδιου του Μίκη Θεοδωράκη, ερμήνευσε, μέσα σε θερμά χειροκροτήματα, από την «Αρκαδία VI» «Στον Αγνωστο Ποιητή» (Διονύσιε Σολωμέ, σε κράζω! / Κρατούμενοι και κρατούντες / δέροντες και δερόμενοι / διατάσσοντες και διατάσσομενοι / τρομοκρατούντες
και τρομοκρατούμενοι / κατέχοντες και κατεχόμενοι / διηρημένοι Ελληνες), που ο Μίκης έγραψε στην εξορία στη Ζάτουνα.

Το μήνυμα της ενότητας, η αγωνία του Μίκη και τα τραγούδια στα οποία είχαν διαποτίσει αυτή του την έγνοια έφτιαξαν ένα σύμπαν για να στεγαστεί έστω για ένα βράδυ η ίδια ανάγκη σε 25.000 ανθρώπους. Τόσες ήταν και οι αναλαμπές όταν λίγο αργότερα άκουσαν πάλι από τη φωνή του σπουδαίου ερμηνευτή το «Εδώ το φως» (από τα «Δεκαοκτώ λιανοτράγουδα της πικρής πατρίδας» του Γιάννη Ρίτσου). Ο Μίκης κατέβασε την ποίηση στον λαό με δούρειο ίππο τη μουσική του και κανείς δεν ξεχνά ότι ήταν από τις μεγάλες κληρονομιές που δημιούργησε με την τέχνη του. Και χθες αυτό έγινε για άλλη μια φορά σαφές όταν οι φωνές ενώθηκαν με το «Βρέχει στη φτωχογειτονιά» (σε ποίηση Τάσου Λειβαδίτη, από τη «Συνοικία το όνειρο»).

ΦΟΡΤΙΣΜΕΝΕΣ ΣΤΙΓΜΕΣ. Η συγκίνηση και οι τρυφερές εικόνες που έμειναν ανεξίτηλες στη μνήμη όσων είχαν την ευκαιρία να δουν τη χθεσινή γιορτή του αιώνιου μαχητή Μίκη Θεοδωράκη, ήταν πολλές. Οπως εκείνη που με όλη την υγρασία της φωνής του ο Σταμάτης Κόκοτας ερμήνευσε το «Καημός» του Δημήτρη Χριστοδούλου  από την «Πολιτεία Α’». Τα κύματα από τα χέρια που πάλλονταν στην ίδια συχνότητα με τη μουσική της «Δραπετσώνας» την οποία ερμήνευσε ο Μανώλης Μητσιάς ή ο ενθουσιασμός από το «Θα σημάνουν οι καμπάνες» («Ρωμιοσύνη» του Γιάννη Ρίτσου) από τον Δημήτρη Μπάση ήταν μερικές στιγμές έντασης και εκτόνωσης χωρίς φυσικά να λείπει η φόρτιση. Αυτή που πέρασε και στα τελευταία διαζώματα όταν η Ελένη Βιτάλη με το πάθος και τη δωρικότητα της φωνής της άρχισε να τραγουδά με τον κόσμο σε ρόλο μιας «τεράστιας » δεύτερης φωνής  «Της αγάπης αίματα». Σπαρακτική και στο «Τη Ρωμιοσύνη μην την κλαις» έχοντας τη βοήθεια των υπόλοιπων συντελεστών.

Ηταν μια βραδιά ανταποδοτική: για τα δώρα του Μίκη προς το κοινό και την ευγνωμοσύνη που του ανταποδίδουν σε κάθε του κάλεσμα. Αλλωστε, όπως τόνισε ο Κώστας Γεωργουσόπουλος στο σημείωμά του, «είναι λίγες οι προσωπικότητες σε έναν λαό, που μπορούν να αποκληθούν συνείδησή του. Μια τέτοια προσωπικότητα είναι ο Μίκης Θεοδωράκης, όχι μόνο για τη γιγαντιαία μουσική του προσφορά, παρ’ όλο που κι αυτή, μόνη της, θα μπορούσε να ταυτιστεί με τη συνείδηση του έθνους, διότι κατόρθωσε, μέσα από την ελληνική αίσθηση του μέλους και του ρυθμού, να ταυτιστεί με τον σφυγμό της ιστορικής συνέχειας, αλλά, εκτός των άλλων, διότι βρήκε συνοδοιπόρους… από τον Σολωμό και τον Κάλβο, έως τον Βάρναλη και τον Σικελιανό, τον Ελύτη και τον Σεφέρη, τον Αναγνωστάκη, τον Λειβαδίτη, τον Κατσαρό, τον Ρίτσο, τον Ελευθερίου, τον Λευτέρη Παπαδόπουλο».