Ενας Αρχιεπίσκοπος διπλωμάτης

Σε τροχιά δυναμικής επανεκκίνησης μπαίνει η Αρχιεπισκοπή Αμερικής με την ενθρόνιση, σήμερα, στον καθεδρικό ναό της Αγίας Τριάδας Νέας Υόρκης, του Ελπιδοφόρου, του 7ου κατά σειρά Αρχιεπισκόπου που θα βρεθεί στο τιμόνι της σημαντικότερης επαρχίας του Οικουμενικού Πατριαρχείου.

Με όπλα τη μεγάλη εμπιστοσύνη που τρέφει στο πρόσωπό του σύσσωμη η Αγία και Ιερά Σύνοδος, το επικοινωνιακό χάρισμα αλλά και την κατάρτισή του, ο 52χρονος Ελπιδοφόρος – που αναλαμβάνει την πνευματική καθοδήγηση 1,5 εκατομμυρίου πιστών – θα κινηθεί από τις πρώτες κιόλα μέρες της αρχιεπισκοπικής του θητείας, όπως όλα δείχνουν, σε τέσσερις άξονες.

Πρώτη βασική του επιδίωξη θα είναι να «διορθώσει» και να βελτιώσει την εικόνα που εκπέμπει προς τα έξω, και όχι μόνο στο ορθόδοξο κοινό, η Αρχιεπισκοπή της Αμερικής. Ο ρόλος του Αρχιεπισκόπου Αμερικής είναι ιδιαίτερα αναβαθμισμένος. Αποτελεί σημαντικό βραχίονα της Ομογένειας, έχει επαφές με πολιτικούς παράγοντες, ακόμη και με τον πρόεδρο των ΗΠΑ. Βρίσκεται εξάλλου στην καρδιά των παγκόσμιων εξελίξεων και συνακόλουθα ό,τι κάνει ή ό,τι παραλείπει να κάνει δεν μένει στην αφάνεια. Για παράδειγμα, η παύση των εργασιών στο εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου στο Μανχάταν, στο Σημείο Μηδέν, στα τέλη του 2017, άνοιξε μία τεράστια «πληγή» στο προφίλ της Αρχιεπισκοπής Αμερικής. Πολλοί τότε, εντός κι εκτός της ορθόδοξης κοινότητας, είχαν απογοητευτεί όταν έμαθαν ότι σταματάνε οι εργασίες στον ναό που χτιζόταν με σχέδια του Σαντιάγο Καλατράβα. Τώρα όμως εξίσου πολλοί είναι αυτοί που αισιοδοξούν ότι ο Ελπιδοφόρος με τις αναμφισβήτητες οργανωτικές και διοικητικές ικανότητες θα μεριμνήσει για να επουλωθεί αυτή η πληγή.

Οδηγίες. Η ανασυγκρότηση της Θεολογικής Σχολής του Τιμίου Σταυρού της Βοστώνης είναι ένας ακόμη άξονας, σύμφωνα με πληροφορίες, στον οποίο ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής Ελπιδοφόρος θα δώσει μεγάλο βάρος. Αλλωστε αυτή ήταν μία από τις βασικές οδηγίες που έδωσε ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος στον Ελπιδοφόρο λίγες ώρες μετά την εκλογή του. Η Θεολογική Σχολή της Βοστώνης αντιμετώπιζε τα τελευταία χρόνια οικονομικές δυσκολίες, όμως προεξοφλείται πως ο Ελπιδοφόρος έχει το know-how – όπως θα έλεγαν και οι ομογενείς στην Αμερική – για να βάλει σε τάξη τα οικονομικά της και όχι μόνο. Η συστηματική δουλειά που είχε κάνει για το άνοιγμα της Θεολογική Σχολής της Χάλκης ως σχολάρχης και ηγούμενος της Μονής θα αποτελέσουν αναμφίβολα πολύ χρήσιμο οδηγό στη νέα του προσπάθεια για την «αναγέννηση» της Σχολής της Βοστώνης. Ο Ελπιδοφόρος «άνοιξε» τη Σχολή της Χάλκης στο ευρύ κοινό με συνέδρια και εκδηλώσεις και μπορεί να τα καταφέρει και στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Αλλωστε έχει διδάξει για ένα εξάμηνο στη Θεολογική Σχολή του Τιμίου Σταυρού και αυτή η εμπειρία του θα τον βοηθήσει.

Βασικό στοίχημα του νέου Αρχιεπισκόπου Αμερικής θα είναι επίσης να συσπειρώσει και πάλι την ορθόδοξη κοινότητα από την Ανατολική έως τη Δυτική Ακτή και να κερδίσει την εμπιστοσύνη της. Εργο δύσκολο. Πρόκειται για μία Αρχιεπισκοπή αχανή με 540 ενορίες, 800 κληρικούς και 1,5 εκατομμύριο πιστούς. Τα τελευταία χρόνια λόγω της αμφισβήτησης που υπήρχε στο πρόσωπο του προκατόχου του Αρχιεπισκόπου Δημητρίου, μεγάλη μερίδα είχε αρχίσει να αποστασιοποιείται από τους κόλπους της Αρχιεπισκοπής. Ανθρωποι πάντως που γνωρίζουν τον Ελπιδοφόρο επισημαίνουν ότι ο νέος Αρχιεπίσκοπος Αμερικής διαθέτει ένα σημαντικό πλεονέκτημα σ’ αυτή την προσπάθεια που θα κάνει να φέρει πάλι κοντά στην Αρχιεπισκοπή τους πιστούς. Οπως λένε, ο Ελπιδοφόρος είναι ένας πολύ επικοινωνιακός ιεράρχης και ένας σύγχρονος κληρικός. Δεν είναι τυχαίο ότι λίγες ημέρες μετά την εκλογή του επέλεξε να απευθυνθεί για πρώτη φορά στους πιστούς της ελληνοαμερικανικής κοινότητας από το Ιντερνετ και μέσω του Facebook. Είναι ένα μέσο που το ξέρει αλλά επίσης γνωρίζει καλά ότι απευθύνεται σε ένα κοινό που μεγαλώνει στη χώρα της τεχνολογίας και της επικοινωνίας.

Βέβαιο θεωρείται επίσης πως ο Ελπιδοφόρος θα επικεντρωθεί και στις σχέσεις της Αρχιεπισκοπής Αμερικής και της Ορθόδοξης Κοινότητας με άλλα δόγματα και θρησκείες. Γνωρίζει ότι στην πλουραλιστική κοινωνία των ΗΠΑ υπάρχει πανσπερμία δογμάτων και θρησκειών και εκτιμάται πως θα επιδιώξει τη σύσφιγξη των σχέσεων της Αρχιεπισκοπής με άλλες κοινότητες. Αλλωστε έχει άριστη γνώση και εμπειρία σ’ αυτό το πεδίο. Στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης είναι καθηγητής στη «Συμβολική και τις Διορθόδοξες και Διαχριστιανικές Σχέσεις», ενώ έχει λάβει πολλές φορές μέρος σε επιτροπές Διαλόγου της Ορθόδοξης Εκκλησίας με άλλες Εκκλησίες. Μάλιστα, προ ημερών και προτού ακόμη φτάσει στην Αμερική στο πρώτο του μήνυμα μέσω του Διαδικτύου είχε προϊδεάσει για το πώς θα κινηθεί. Είχε πει πως στην ενθρόνισή του προσδοκά να «αγκαλιάσει» και τους «φίλους μας» από άλλες Εκκλησίες και δόγματα.

Iεράρχης – διπλωμάτης. Ουδείς αμφισβητεί τον ρόλο της εκκλησιαστικής διπλωματίας. Στην Αρχιεπισκοπή Αμερικής όμως ο ρόλος αυτός έχει ακόμη πιο ειδικό βάρος. Και ως θεσμός και λόγω της θέσεως – βρίσκεται στην καρδιά ενός από τα πιο σημαντικά κέντρα αποφάσεων του πλανήτη – ο εκάστοτε Αρχιεπίσκοπος Αμερικής έχει πάντα υψηλού επιπέδου επαφές. Ο νέος Αρχιεπίσκοπος Αμερικής πάντως έχει ήδη δώσει «εξετάσεις» και σ’ αυτό το πεδίο. Την περίοδο που ήταν ηγούμενος της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης και στην προσπάθεια που έκανε να διεθνοποιήσει το πρόβλημα και να πείσει την ηγεσία της Τουρκίας να ανοίξει την κλειστή, σήμερα, Σχολή είχε συχνά επαφές με διπλωμάτες και ξένους ηγέτες. Επιπλέον πριν αναχωρήσει για τη Νέα Υόρκη ο Ελπιδοφόρος βρέθηκε στην Αθήνα και είχε σειρά επαφών με την πολιτική και πολιτειακή ηγεσία της Ελλάδας.