Από τη Θάτσερ στο Brexit: {LF}μια τρέλα 40 ετών

«Θα ήθελα να ηγούμαι του Συντηρητικού Κόμματος, θα ήθελα να είμαι πρωθυπουργός», εκμυστηρεύθηκε ένα απογοητευμένο μέλος των Τόρις τη Δευτέρα. Ο ένας μετά τον άλλο οι υποψήφιοι για τη διαδοχή της Τερίζα Μέι καταψηφίζονται και αποχωρούν με τον Μπόρις Τζόνσον να προελαύνει. Τα λόγια αυτά όμως δεν ανήκουν σε κάποιον απογοητευμένο υποψήφιο, αλλά στον Μάικλ Χέζελταϊν που μίλησε στο εξαιρετικό ντοκιμαντέρ του BBC: «Θάτσερ: Μια πολύ βρετανική επανάσταση». Και πρόσθεσε και κάτι άλλο που αφορά άμεσα τα άλυτα προβλήματα τα οποία αντιμετωπίζουν σήμερα οι Τόρις. Εάν είχε γίνει πρωθυπουργός, είπε ο Χέζελταϊν, «θα είχαμε μια άλλη χώρα». Εχει δίκιο. Και αυτό είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα του Συντηρητικού Κόμματος.

Το μέγεθος της κρίσης που αντιμετωπίζει το Συντηρητικό Κόμμα δεν είναι καινούργιο, όμως ποτέ δεν ήταν τόσο σοβαρό. Εχουν περάσει 40 χρόνια από τότε που η Μάργκαρετ Θάτσερ εγκαταστάθηκε στην Ντάουνινγκ Στριτ και σχεδόν 29 από τότε που ο Χεζελτάιν έχασε από τον Τζον Μέιτζορ στον αγώνα για τη διαδοχή της το 1990. Για πολλούς, αυτά τα γεγονότα φαντάζουν ως αρχαία ιστορία. Ομως η εποχή της Θάτσερ συνεχίζει να επιβαρύνει το σύγχρονο κόμμα των Τόρις με πολλούς, καταστροφικούς τρόπους – αρκετούς από αυτούς ανέδειξε και το ντοκιμαντέρ του BBC. Ο πρωθυπουργικός Γολγοθάς της Τερίζα Μέι δεν μπορεί να γίνει κατανοητός χωρίς αυτούς. Ούτε οι δύσκολες επιλογές που θα αντιμετωπίσει ο διάδοχός της.

Το Brexit είναι το τίμημα που πληρώνει το κόμμα για την ανεξέλεγκτη άνθηση των δηλητηριωδών πολιτικών σπόρων που μπήκαν στο χώμα την εποχή της Θάτσερ. Η πρώτη γυναίκα πρωθυπουργός της Βρετανίας παρέλαβε από τον Εντουαρντ Χιθ ένα κόμμα άκρως φιλοευρωπαϊκό που υποστήριζε επενδύσεις για θέσεις εργασίας, ήθελε αυξήσεις στον προϋπολογισμό για τις κοινωνικές υπηρεσίες και πίστευε στην περιφερειακή πολιτική – όλα θέματα που υποστήριζε ο Χέζελταϊν. Παρέδωσε στον Τζον Μέιτζορ ένα κόμμα που γινόταν όλο και πιο αντιευρωπαϊκό, αδιάφορο στην περιφερειακή πολιτική που είχε ως δόγμα τις φορολογικές ελαφρύνσεις εις βάρος των δημοσίων δαπανών.

Αποτέλεσμα – ακόμα και τρεις δεκαετίες μετά – είναι ένα κόμμα που με το ζόρι μπορεί να διεξαγάγει μια συζήτηση για οτιδήποτε, όπως απέδειξε το debate των υποψηφίων για την ηγεσία αυτή την εβδομάδα. Κυρίως για τις δημόσιες δαπάνες και τον ρόλο της κυβέρνησης. Η Μέι προσπάθησε κάποιες φορές να σπάσει αυτό το καλούπι – ήταν από τις καλύτερες προσπάθειές της – αλλά δεν κατόρθωσε ποτέ να πείσει το κόμμα.

Σε δημοσκόπηση αυτής της εβδομάδας τα μέλη των Τόρις απάντησαν ποιον θεωρούν καλύτερο ηγέτη στην ιστορία του κόμματός τους. Η Θάτσερ με 93% ήρθε δεύτερη, πίσω από τον «ιερό» Τσόρτσιλ. Τελευταίος στην εκτίμησή τους ήρθε ο Χιθ με 23%. Αυτό αποτελεί μια τεράστια αλλαγή νοοτροπίας που δύσκολα μπορεί να ανατραπεί, ακόμα και εάν το κόμμα πεισθεί να προσπαθήσει.