Ανήσυχοι νεκροί {LF}(κι ό,τι λείπει, λείπει)

Το βράδυ της 14ης Ιουλίου του 2016, βράδυ εθνικής γιορτής στη Γαλλία, η 31χρονη Ολφά Μπεν Σουαγιά Καλφαλά είχε πάει τον τετράχρονο γιο της, τον Κιλιάν, να δει το εντυπωσιακό σόου με τα πυροτεχνήματα στην promenade des Anglais της Νίκαιας. Διαρκεί είκοσι λεπτά αυτό το σόου, από τις 10 έως τις 10.20 μ.μ. Προσελκύει παραδοσιακά κάπου 30.000 ανθρώπους. Πόσοι να είχαν φύγει μέχρι τις 10.32, όταν ξεκίνησε τη δολοφονική του πορεία το φορτηγό των 19 τόνων, με οδηγό έναν Γαλλοτυνήσιο που καμία σημασία δεν έχει το όνομά του;

Με το που έμαθε τα νέα, ο σύζυγος της Ολφά, και πατέρας του Κιλιάν, ο 39χρονος Ταχάρ Μεζρί, έσπευσε σαν τρελός επιτόπου. Τη σύντροφό του την είδε να πεθαίνει μπροστά του, πεσμένη στο έδαφος. Το παιδί του, ωστόσο, παρέμενε άφαντο. Δύο ημέρες το έψαχνε, γυρνώντας στους δρόμους, τηλεφωνώντας σε αστυνομικά κέντρα και νοσοκομεία, απευθύνοντας εκκλήσεις από την τηλεόραση, από το Facebook, με κάθε τρόπο που μπορούσε. Το πρόσωπό του ήταν πια γνώριμο στους Γάλλους και η κάμερα απαθανάτισε για πάντα τις κραυγές του όταν, το πρωί της 16ης Ιουλίου, Σάββατο πρωί, μπροστά στο νοσοκομείο Pasteur, έμαθε πως είχε χαθεί και ο γιος του.

Την περασμένη Τετάρτη, σχεδόν τρία χρόνια μετά την τραγωδία, ο Ταχάρ Μεζρί έφυγε από τη ζωή, σε ηλικία 42 χρόνων. Τα ακριβή αίτια του θανάτου του διερευνώνται, αλλά το ενδεχόμενο της αυτοκτονίας έχει αποκλειστεί. Οσοι τον γνώριζαν λένε πως απλώς δεν άντεξε τον χαμό του παιδιού του. Είχε βρει μία νέα σύντροφο, τη Ρασέλ, είχε προσπαθήσει να ξαναφτιάξει τη ζωή του, αλλά απλώς δεν μπορούσε. «Δεν ήταν καλά. Εκανα τα πάντα για να απαλύνω τον πόνο του. Δεν τα κατάφερα…» δήλωσε η ίδια η Ρασέλ στην εφημερίδα «Nice Matin». «Αρχικά, είχε αφεθεί απόλυτα. Ηταν δύσκολο να τον σηκώσω. Μετά, αγαπηθήκαμε. Αυτό το τελευταίο διάστημα τον ένιωσα κουρασμένο. Την περασμένη εβδομάδα μού είπε “Ρασέλ, είδα ένα όνειρο. Μου τηλεφώνησε η Ολφά. Λέει πως ο Κιλιάν κλαίει για τον μπαμπά του, πως δεν μπορεί να τον συγκρατήσει πλέον. Πως πρέπει να πάω”».

Μπορεί να πεθάνει κανείς από στενοχώρια; αναρωτιόταν τις προάλλες η «Parisien». Το πένθος, λένε οι έρευνες, κάνει τον άνθρωπο εξαιρετικά εύθραυστο, τόσο σωματικά όσο και ψυχολογικά. Ενας άνθρωπος έχει 21 φορές περισσότερες πιθανότητες να υποστεί έμφραγμα μέσα στο πρώτο 24ωρο από την απώλεια ενός αγαπημένου του. Ενας χήρος ή μία χήρα έχει διπλάσιες πιθανότητες να πεθάνει μέσα στους 24 μήνες που ακολουθούν την απώλεια. Ο χαμός ενός παιδιού πολλαπλασιάζει επί τέσσερα τον κίνδυνο θανάτου μέσα στην πρώτη διετία, και παρότι ο κίνδυνος μειώνεται με τον χρόνο, παραμένει υπαρκτός για περίπου δύο δεκαετίες. «Μιλάμε σήμερα για τον Ταχάρ. Αλλά πόσων ανθρώπων τινάχθηκε η ζωή στον αέρα, πόσοι δεν ζουν πλέον ύστερα από αυτές τις επιθέσεις;» αναρωτήθηκε ένας οικείος του.

Μία μεγάλη έρευνα της γαλλικής Εθνικής Υπηρεσίας Δημόσιας Υγείας γύρω από τις τρομοκρατικές επιθέσεις που πραγματοποιήθηκαν το 2015 στη Γαλλία, από το «Charlie Hebdo» έως το Bataclan, έδειξε πως 18% των ανθρώπων που εκτέθηκαν σε αυτές (τραυματίες, αυτόπτες μάρτυρες, οικείοι θυμάτων, διασώστες…) υπέφεραν έξι ή και 18 μήνες μετά από μετατραυματικό σοκ, το 20% εμφάνιζε καταθλιπτικά ή αγχωτικά επεισόδια και το 40% παρουσίαζε κακή ψυχική υγεία. Στηλίτευε μάλιστα (η έρευνα δημοσιεύτηκε πέρυσι) την έλλειψη ευρείας ψυχολογικής παρακολούθησης και αξίωνε ψυχολογική υποστήριξη για όλους.

Μία πυρκαγιά δεν είναι, βέβαια, τρομοκρατική επίθεση, αλλά κάπως έτσι βίωσαν την πυρκαγιά στο Μάτι και τον Νέο Βουτζά, στις 23 Ιουλίου του 2018, όλοι οι άμεσα εμπλεκόμενοι, έτσι όπως ενέσκηψε ξαφνικά, έτσι όπως αφέθηκαν αβοήθητοι να την αντιμετωπίσουν. Ετσι όπως αφήνονται, αβοήθητοι, να την αντιμετωπίσουν. Το πιστοποιεί και το Παρατηρητήριο για το Μάτι (matiobserver.gr): σχεδόν έναν χρόνο μετά, 1.500 κατεστραμμένα, «κόκκινα» σπίτια και 1.289 «κίτρινα», με μεγάλες ζημιές σπίτια παραμένουν λίγο – πολύ ως είχαν, οι αδειοδοτήσεις οικιών που έχουν δοθεί παραμένουν ελάχιστες, τα αμάζευτα κλαδιά και οι κορμοί δημιουργούν όγκους από εύφλεκτες «βόμβες», οι επιχειρηματίες που δεν καταστράφηκαν ολοσχερώς αντιμετωπίζουν πτώση 90% στον τζίρο, κανείς δεν έχει λάβει άλλη στήριξη πέρα από το έκτακτο οικονομικό βοήθημα, 8.000 για τους επιχειρηματίες, 5.000 ευρώ για τους απλούς πολίτες.

Αραγε πόσοι από τους επιζώντες της πυρκαγιάς στο Μάτι και τον Νέο Βουτζά υποφέρουν σήμερα από μετατραυματικό σοκ, εμφανίζουν καταθλιπτικά ή αγχωτικά επεισόδια, παρουσιάζουν κακή ψυχική υγεία; Πόσων ανθρώπων τινάχθηκε η ζωή στον αέρα, πόσοι δεν ζουν πλέον έπειτα από αυτή την τραγωδία; Και τι υποστήριξη λαμβάνουν από την πολιτεία; Από τα τρία αυτά ερωτήματα, το μόνο εύκολο να απαντηθεί είναι το τελευταίο.