«Μόλυβος, τόπος για πολιτιστικό τουρισμό»

Ενα παράδειγμα νέας γενιάς με ιδέες και όνειρα. Με αναμνήσεις προσωπικές, οικογενειακές που αγκαλιάζουν έναν τόπο με φυσική ομορφιά για να τον προσφέρουν με προσεκτική αντιμετώπιση και μελετημένο σκεπτικό σε ξένους επισκέπτες. Ολα τα συστατικά του ζητούμενου σύγχρονου ηθικού βίου συγκεντρώνονται στο πορτφόλιο του Δημήτρη Τρύφωνος. Νέου επιχειρηματία, υποστηρικτή των startups επιχειρήσεων και συνιδρυτή του Φεστιβάλ Μουσικής στον Μόλυβο της Λέσβου.

Ο θαλερός κήπος με τα αγάλματα του Νομισματικού Μουσείου ως υπόδειγμα του αρχιτεκτονικού κύρους του Τσίλλερ ταίριαζε στη συνάντηση για καφέ. Καμιά φορά αυτές οι υπενθυμίσεις αίγλης που αναδύονται από το παρελθόν ως ενθύμια μιας ιστορικής συγκυρίας, αφού ο ένοικος για τον οποίο προοριζόταν αρχικά το Ιλίου Μέλαθρον ήταν ο Ερρίκος Σλήμαν, συμβάλλουν στην κατανόηση εγχειρημάτων και επιθυμίας όπως αυτά του Δημήτρη Τρύφωνος. Να δώσει δηλαδή στην προγονική γη του, σε ένα νησί του Αιγαίου, αξία ιδανικού πολιτισμικού σημείου.

«Η οικογένειά μου έχει καταβολές από τη Μυτιλήνη. Ο προπάππος μου ήταν από το Αϊβαλί. Οταν έφτασε με τους διωγμούς στη Λέσβο, ξεκίνησε ένα ελαιοτριβείο στον Μόλυβο, ρίζωσε στο νησί, πήγε καλά με το εμπόριο του λαδιού. Ασχολήθηκε με τα κοινά, πολιτεύτηκε με τους Φιλελεύθερους, μας άφησε ένα ξενοδοχείο οικογενειακό στον Μόλυβο. Οι αναμνήσεις των παιδικών μου χρόνων λοιπόν δεν είχαν να κάνουν μόνο με τις καλοκαιρινές διακοπές στη Μυτιλήνη, με τη γιαγιά στο πατρικό σπίτι να κάνει κουμάντο. Υπήρχε και ο Μόλυβος, με το ελαιοτριβείο και το ξενοδοχείο. Από τα τέλη του ’80 ήρθε το ξενοδοχείο στη ζωή της οικογένειας. Την εποχή δηλαδή που η αγροτική οικονομία του Μολύβου και όλου του νησιού αποκτούσε σύνδεση με τον τουρισμό.

Πάντα ο Μόλυβος είχε, θα λέγαμε, προδιάθεση για τον τουρισμό. Ηδη από τη δεκαετία του ’60, χάρη στο κοινωνικό πείραμα του κοινωνιολόγου Μιχάλη Γούτου. Είχε σπουδάσει στο εξωτερικό, αλλά επέστρεψε στη Λέσβο ζώντας τη μεταπολεμική πραγματικότητα. Αυτό το χάσμα μεταξύ προόδου, διαδικασίας εκσυγχρονισμού και προβληματικής σχέσης με την παράδοση. Οταν επέστρεψε στον Μόλυβο, είχε ένα όραμα: να γίνει ο Μόλυβος τόπος συνάντησης ιδιαίτερων, πνευματικών ανθρώπων».

Ο Δημήτρης Τρύφων μιλά για τη διάλεξη τον Οκτώβριο του 1959, που ο κοινωνιολόγος έδωσε στην ιστορική Λέσχη Μηθύμνης με τίτλο «Κοινωνικός τουρισμός και Μήθυμνα». Φαίνεται ότι το πρωτοποριακό σχέδιο οικονομικής και κοινωνικής αναδιοργάνωσης που παρουσίασε τότε ο Γούτος άγγιξε τον απόγονο της οικογένειας που έχει παράδοση στην ενασχόληση με τα κοινά. Αφού ο προπάππος Θεόδωρος Τρύφων εξελέγη και βουλευτής Λέσβου το 1936 με το Κόμμα των Φιλελευθέρων του Ελευθέριου Βενιζέλου.

«Ηδη λοιπόν από το τέλος της δεκαετίας του ’50 ο Γούτος άρχισε να καλεί συγγραφείς, διανοουμένους, καλλιτέχνες από το εξωτερικό για να κάνουν διακοπές. Με το αφήγημα από την πλευρά του ότι ο Μόλυβος ήταν παρθένος τόπος, καλούσε φίλους και γνωστούς για “επιστροφή στις ρίζες”. Για μια γνωριμία τους με μια κοινωνία ψαράδων, αγροτών, απλών και αυθεντικών ανθρώπων. Και για τον σχηματισμό ενός ενδιάμεσου χώρου, όπου η τέχνη και ο πολιτισμός θα καλύψουν την απόσταση που χωρίζει την όμορφη ύπαιθρο από την προοδευμένη πόλη. Με τη συναίνεση των κατοίκων, συνέστησαν την Εταιρεία Κοινωνικής Ανάπτυξης. Μια εταιρεία λαϊκής βάσης, με μετόχους τους κατοίκους του Μολύβου και άλλους Λέσβιους. Στα σχέδιά του ήταν η ανέγερση ενός ξενοδοχείου και η παραχώρηση ενός οικοπέδου με κτίσμα στη Σχολή Καλών Τεχνών. Και έτσι άνοιξε και ο Σταθμός της Σχολής Καλών Τεχνών, με φοιτητές να έρχονται στον Μόλυβο για να παραγάγουν καλλιτεχνικό έργο. Το ξενοδοχείο Τα Δελφίνια, μάλιστα, έγινε πάνω σε σχέδια του Δημήτρη Πικιώνη και η ανέγερσή του, το 1961, βοήθησε στην ηλεκτροδότηση και την ύδρευση της περιοχής, καθώς και να αποκατασταθεί η οδική σύνδεση της Μήθυμνας με το κέντρο του νησιού και την πρωτεύουσα».

Το 2015, σε έναν από τους διαδικτυακούς τόπους εναλλακτικού τουρισμού, η φωτογραφία από ένα σοκάκι του Μολύβου, σκιασμένο από τα ανθισμένα μπλε κλαδιά δέντρων τζακαράντα, συγκέντρωσε τα θαυμαστικά των επισκεπτών της ιστοσελίδας και αναδείχτηκε στην πρώτη θέση. Ο Δημήτρης Τρύφων εκείνη τη χρονιά είχε συνιδρύσει το πρώτο Φεστιβάλ Μουσικής στο βυζαντινό κάστρο του Μολύβου με τις φίλες του Δανάη και Κυβέλη Ντόρκεν (διεθνώς καταξιωμένες σήμερα πιανίστριες). Οι ίδιες αναλαμβάνουν και το φετινό καλλιτεχνικό πρόγραμμα. Από το Βερολίνο με αγάπη, από όπου είναι εγκατεστημένες, επικοινώνησαν στον Τρύφωνα ονόματα νέων μουσικών και έργα προς εκτέλεση.

«Το φεστιβάλ απλώνεται σε πολλά σημεία στον Μόλυβο. Αρχικά στο κάστρο, αλλά και στα σοκάκια, στις παραλίες, στην αγορά και στο λιμάνι. Καλούμε σολίστες μουσικούς. Και τα σχήματα – όπου χρειάζεται για να εκτελεστεί ένα έργο – δημιουργούνται επί τόπου. Βέβαια η προεργασία γίνεται από τη Δανάη και την Κυβέλη στο Βερολίνο, που είναι η “καρδιά” της κλασικής μουσικής.

Αν μιλήσουμε για το παρόν, ο Μόλυβος δεν έχει το momentum ώστε να προσελκύσει ως προορισμός νέους επενδυτές. Και λόγω του Προσφυγικού αλλά και επειδή δεν έγινε ομαδική προσπάθεια ανάπτυξης της περιοχής τουριστικά. Η προσπάθειά μας, που είναι μεμονωμένη, εστιάζεται σε αυτό. Πιστεύουμε ότι ο Μόλυβος έχει νόημα να αναπτυχθεί και έτσι ξεκινήσαμε το φεστιβάλ. Ως αναπτυξιακή πολιτική, με σκοπό ο Μόλυβος να θεωρηθεί τόπος για πολιτισμικό τουρισμό. Δεν θα έχει τη διασκέδαση ως στοιχείο ταυτότητας. Υπάρχουν άλλα νησιά γι’ αυτό.

Εκμεταλλευόμαστε λοιπόν τους αρχαιολογικούς χώρους του νησιού και τους φέρνουμε στην τωρινή ζωή μέσα από τις μουσικές εκδηλώσεις που συμβαίνουν και εκτός κάστρου. Οπως μέσα στο χωριό, στα σοκάκια. Εχει ενδιαφέρον αυτό το άκουσμα ήχων κλασικής μουσικής. Ταιριάζει στον Μόλυβο, του οποίου η ατμόσφαιρα είναι επιβλητική. Η Δανάη και η Κυβέλη ανέλαβαν την καλλιτεχνική διεύθυνση κι εγώ κάνω παραγωγή και fundraising. Στην Ελλάδα είναι το πιο δύσκολο, γιατί είναι ακριβή παραγωγή καλού επιπέδου. Ερχονται μουσικοί με βιολιά Stradivarii, δεν μπορείς να νοικιάζεις μουσικά όργανα για να τα συνοδεύσουν. Θέλουμε να φέρουμε στον Μόλυβο τη μουσική έτσι όπως παίζεται στις αίθουσες μουσικής στις μεγάλες ευρωπαϊκές διοργανώσεις, οπότε αυτό έχει κόστος και αυτό είναι και το σημείο διαφοροποίησής μας από άλλα φεστιβάλ».

Ο πρακτικός νους της διεθνούς μουσικής διοργάνωσης δείχνει εξοικείωση με αριθμούς, στατιστικά στοιχεία, δείκτες και διαγράμματα. Για τον Δημήτρη Τρύφωνα σημασία έχουν τα αποτελέσματα με ανοδική πορεία. «Ενας σημαντικός για εμάς αριθμός είναι το ποσοστό του κοινού που έρχεται από το εξωτερικό, συνήθως από βορειοευρωπαϊκές χώρες. Η ηλικία τους είναι κυρίως από 50 ετών και άνω. Το προφίλ τους είναι άνθρωποι οι οποίοι αναζητούν να εξερευνήσουν έναν νέο τόπο, τους αρέσει η μεσογειακή διατροφή, μπορούν να κάνουν hike, να κολυμπήσουν στη θάλασσα. Δημογραφικά στοχεύουμε στους 60+ που ταξιδεύουν για πολιτισμικό τουρισμό και έχουν εισόδημα να ξοδέψουν. Δεν λέω η Λέσβος να γίνει χωριό για ηλικιωμένους. Από την πλευρά μας εμείς οι millennials θέλουμε να κάνουμε και κάτι διαφορετικό. Οπότε οι τρεις μας ως ιδρυτική ομάδα του φεστιβάλ φέρνουμε στον Μόλυβο τους φίλους μας, τη γενιά των εικοσάρηδων. Κατορθώσαμε λοιπόν να κάνουμε τον Μόλυβο στον κοινωνικό μας κύκλο έναν από τους ετήσιους καλοκαιρινούς τους προορισμούς».

Η δική του γενιά παρακολουθεί με παράδοξη προθυμία ιδέες, σκέψεις και έργα της κλασικής παιδείας. Αλλωστε η φετινή θεματική του φεστιβάλ αφορά τον Διά-Λόγο. «Δηλαδή εκείνη ακριβώς τη διαδικασία που έθεσε τα θεμέλια της δημοκρατίας, ενθαρρύνοντας τις συζητήσεις, την ανταλλαγή επιχειρημάτων» προσθέτει. «Προσπαθούμε να έχουμε έννοιες που, αν και ελληνικές, είναι κατανοητές στο διεθνές κοινό. Οι συναυλίες τιτλοφορούνται Θέση, Αντίθεση, Διάλογος, Συμφιλίωση και Σύνθεση. Ιδιαίτερα η μουσική δωματίου θα καταδείξει πώς ο Διάλογος οργάνων και ρυθμών, η Θέση και η Αρση οδηγούν στη Σύνθεση και προκαλούν την Αρμονία.

Γεννηθήκαμε σε μια εποχή στην οποία δεν υπήρχε κατεύθυνση ως προς τις αξίες. Αμφισβητήθηκαν πολλά πράγματα από τις ενδιάμεσες γενιές, επομένως εμείς βρεθήκαμε μετέωροι. Σε ένα περιβάλλον δίχως βάσεις. Οπότε μέσα σε αυτήν τη συνθήκη αβεβαιότητας ανατρέξαμε στο κλασικό παρελθόν. Χωρίς να εξιδανικεύω, βλέπω ότι έχουμε ενδιαφέροντα ως γενιά. Οι συνομήλικοί μου ενδιαφέρονται για φιλοσοφία, κλασική μουσική, ακούνε τζαζ. Λόγω Ιντερνετ έχουμε τη δυνατότητα εξερεύνησης των πληροφοριών που παίρνουμε από πλήθος ερεθισμάτων».

Το ανάπτυγμα των σχέσεων μεταξύ καλλιτεχνών συνεχίζεται. Ο Δημήτρης Τρύφων πρόσθεσε μια νέα δράση στον Μόλυβο που αφορά τα εικαστικά. Η Στέγη Τρύφων – Tryfon Art Residency (TAR) – είναι ένας χώρος στο λιμάνι του Μολύβου που λειτουργεί ως εργαστήρι για εικαστικούς. «Μια δράση δεν φέρνει την άνοιξη. Υπήρχε ένας όμορφος χώρος στο λιμάνι, παλιά ήταν τα γραφεία του ελαιοτριβείου εκεί. Είναι ανοιχτός χώρος, κατάλληλος και για εκθέσεις, έφερα τη φίλη μου από το σχολείο, τη Βικτώρια Φασιανού, και ανέλαβε το πρόγραμμα φιλοξενίας νέων καλλιτεχνών από το εξωτερικό. Φιλοξενούνται για συγκεκριμένο διάστημα στο TAR προκειμένου να αλληλεπιδράσουν με το κοινωνικό και φυσικό περιβάλλον του νησιού και να δημιουργήσουν».

Το επόμενο βήμα η ομάδα των νέων οραματιστών δεν το γνωρίζει. «Χρειάζεται σκέψη. Πέρα από τον τουρισμό, τη ναυτιλία, την αγροτική οικονομία και τον φαρμακευτικό κλάδο, η Ελλάδα δεν έχει κάτι άλλο. Θα πρέπει κάποια στιγμή η δική μας η γενιά να συνομιλήσει με τις προηγούμενες και να το διερευνήσουμε. Αυτό άλλωστε δεν είναι ο διάλογος;».