Οι εξαγωγές βοήθησαν {LF}την Ιρλανδία {LF}να ανακάμψει γρήγορα

Εχει δίκιο λοιπόν ο ταξιτζής μας, ο Ζιντού; Αυτό είναι το «βρώμικο» μυστικό της Ιρλανδίας; Για να πάρουμε μια πρώτη απάντηση, απευθυνθήκαμε στον Νταν Ο’Μπράιεν, έναν από τους πιο γνωστούς και πιο περιζήτητους ιρλανδούς οικονομολόγους, ο οποίος έχει ζήσει σε επτά ευρωπαϊκές χώρες. Αφού πέρασε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εργάστηκε για 12 χρόνια στο Economist Intelligence Unit στο Λονδίνο και τη Γενεύη. Σήμερα είναι συνεργάτης της «Irish Independent» και της «Sunday Independent».

Το Ινστιτούτο Διεθνών και Ευρωπαϊκών Υποθέσεων (IIEA) του Δουβλίνου, όπου ο δρ Ο’Μπράιεν εργάζεται ως επικεφαλής οικονομολόγος, βρίσκεται σε έναν δρόμο με πολύ ωραία κτίρια, τη North Great George’s Street, απέναντι από το Κέντρο Τζέιμς Τζόις. Αφού επισκεφθήκαμε λοιπόν αυτό το όμορφο μουσείο, που στεγάζεται σε ένα αρχοντικό γεωργιανής αρχιτεκτονικής του 1784 και φιλοξενεί μεταξύ άλλων τις βιογραφίες των υπαρκτών ανθρώπων στους οποίους βάσισε ο Τζόις τους χαρακτήρες του, φτάσαμε στο Ινστιτούτο. Μπαίνοντας, πέσαμε πάνω σε ένα τραπέζι με ενημερωτικά φυλλάδια. Πρώτο πρώτο, το «Ζήτημα του Μακεδονικού». Ενα δισέλιδο πολύ κατατοπιστικό φυλλάδιο για την «πιο συμβολική διαμάχη του τοξικού μείγματος ιστορίας και εθνικισμού στα Δυτικά Βαλκάνια».

Αλλά δεν μιλήσαμε γι’ αυτό βέβαια με τον Νταν Ο’Μπράιεν. Του μεταφέραμε την παρατήρηση του Ζιντού, στην ελληνική της εκδοχή.

Πριν από λίγο καιρό ο Κυριάκος Μητσοτάκης είπε πως η Ελλάδα πρέπει να ακολουθήσει τα βήματα της Ιρλανδίας. Την επόμενη μέρα ένας αρθρογράφος σχολίασε πως αυτό δεν είναι εφικτό, αλλά ούτε και επιθυμητό, γιατί η επιτυχία της Ιρλανδίας οφείλεται μόνο στη χαμηλή φορολογία. Ποιος έχει δίκιο;

«Tη δεκαετία του ’50 όλη η Ευρώπη βρισκόταν σε ρυθμούς ανάκαμψης, με εξαίρεση την Ιρλανδία. Οι άνθρωποι μετανάστευαν κατά χιλιάδες, η οικονομία βρισκόταν σε βαθιά κρίση και ο κόσμος άρχισε να αναρωτιέται μήπως η ανεξαρτησία που είχαμε κατακτήσει σαράντα χρόνια νωρίτερα ήταν λάθος. Εκείνη την εποχή οι περισσότερες χώρες της Ευρώπης ήθελαν να ελέγξουν τα μέσα παραγωγής και προτιμούσαν οι εταιρείες τους να έχουν εθνικό χαρακτήρα, να είναι ντόπιες. Στην Ιρλανδία όμως τα πράγματα πήγαιναν τόσο άσχημα, ώστε σκέφτηκαν να κάνουν κάτι για να προσελκύσουν το ενδιαφέρον ξένων εταιρειών, να φέρουν ξένες εταιρείες που με έδρα την Ιρλανδία θα στόχευαν στην ευρωπαϊκή αγορά. Οταν πια γίναμε μέλος της ΕΕ, αυτή η προοπτική έγινε ακόμα πιο ελκυστική για τις ξένες εταιρείες. Ενα κομμάτι του ελκυστικού αυτού πακέτου είχε να κάνει με τη χαμηλή φορολογία επί των κερδών και αυτό είχε τεράστια επιτυχία. Ετσι προσελκύσαμε εταιρείες τεχνολογίας , φαρμακευτικές εταιρείες, εταιρείες χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών κ.λ.π.»

Aρχικά, η χαμηλή αυτή φορολογία αφορούσε μόνο τις ξένες εταιρείες. Αργότερα, όμως, τη δεκαετία του 1990, το μέτρο επεκτάθηκε και στις εγχώριες εταιρείες, καθώς οι ευρωπαϊκοί κανόνες δεν επέτρεπαν διαφοροποιήσεις. «Σίγουρα λοιπόν η χαμηλή φορολογία, μία από τις χαμηλότερες της ΕΕ, λειτούργησε ως πόλος έλξης για τις πολυεθνικές», παραδέχεται ο Νταν Ο’Μπράιεν. «Και είναι αλήθεια ότι η Γερμανία και η Γαλλία απεχθάνονται αυτόν τον χαμηλό φόρο επί των κερδών. Οταν η τρόικα ήρθε να βοηθήσει την Ιρλανδία, μάλιστα, ο γάλλος πρόεδρος έθεσε ως όρο να αυξηθεί η φορολογία για να πάρει η Ιρλανδία το δάνειο. Αυτό δεν συνέβη και συνεχίζει να αποτελεί μήλον της Εριδος».

Κατά σύμπτωση, εκείνο το πρωί είχαμε διαβάσει σε μια ιρλανδική εφημερίδα ότι ο αριθμός των αστέγων στη χώρα πέρασε για πρώτη φορά το όριο των 10.000. Μήπως, λοιπόν, ολόκληρο το «ιρλανδικό θαύμα» είναι μύθος;

«Τα τελευταία δέκα ή, για να είμαι ακριβής, τα τελευταία είκοσι χρόνια, η Ιρλανδία είχε μία οικονομία που θυμίζει το τρενάκι του τρόμου στο λούνα παρκ» απαντά ο επικεφαλής οικονομολόγος του ΙΙΕΑ. «Φρενήρης ανάπτυξη για περίπου δέκα χρόνια μέχρι το 2007, και μετά μία πολύ βαθιά ύφεση, όχι τόσο βαθιά όσο της Ελλάδας, αλλά πολύ μεγάλη (παρόμοια σε διάρκεια με της Ελλάδας), κι ύστερα μια ισχυρή ανάκαμψη, σε αντίθεση με την Ελλάδα φυσικά. Κάποιοι αποκάλεσαν αυτή την ανάκαμψη “θαύμα”. Η ανεργία έχει σχεδόν εξαφανιστεί, δημιουργήθηκαν πολλές νέες θέσεις εργασίας. Αλλά έχετε δίκιο, το “θαύμα” είναι μια  πολύ δυνατή λέξη και εδώ έχουμε ακόμα αρκετά προβλήματα, όπως είναι το ζήτημα των αστέγων».

O Νταν Ο’Μπράιεν έθεσε κι ένα άλλο ζήτημα που έπαιξε θεμελιώδη ρόλο και στην ανάκαμψη της Πορτογαλίας: τον ρόλο των εξαγωγών. «Η διαφορά ανάμεσα στις οικονομίες της Ιρλανδίας και της Ελλάδας, που έκανε την Ιρλανδία να ανακάμψει τόσο γρήγορα και να βγει από τη βαθιά ύφεση, είναι πως έχει εξαγωγικό χαρακτήρα και πως οι εξαγωγές της αποτελούν ένα μεγάλο ποσοστό επί του ΑΕΠ της, περισσότερο από το 100%. Μέσα στην κρίση, μάλιστα, οι εξαγωγές συνέχισαν να αυξάνονται και αυτό αποτέλεσε την ατμομηχανή της οικονομίας που άρχισε να ανακάμπτει. Η ελληνική οικονομία, αντίθετα, είναι εσωστρεφής και οι εξαγωγές της φτάνουν περίπου το 20% – 25% του ΑΕΠ» (είναι πλέον λίγο πάνω από 30%).