Οι έντονες διαχωριστικές γραμμές στον πολιτικό {LF}χάρτη της Ευρώπης

Οταν ο Ματέο Σαλβίνι επισκέφθηκε την ιταλική παραλιακή πόλη Πέζαρο για προεκλογική συγκέντρωση στις τοπικές εκλογές τον Μάιο του 2015, του είχαν πετάξει αβγά και ντομάτες. Σήμερα, 4 χρόνια αργότερα πολλά έχουν αλλάξει. Η υποδοχή που επιφύλαξαν οι κάτοικοι στον επικεφαλής της ακροδεξιάς Λέγκας και υπουργό Εσωτερικών ήταν θερμή. Κι εκείνος μίλησε για «Ιταλούς που είναι περήφανοι για το ότι είναι Ιταλοί».

Πρόκειται για ένα μήνυμα που ακούγεται όχι μόνο στην Ιταλία αλλά σε όλη τη γηραιά ήπειρο. Η Λέγκα στις δημοσκοπήσεις έρχεται πρώτο κόμμα με 30,9% σε σύγκριση με 6,4% στις ευρωεκλογές του 2014. Στη Βρετανία δημοσκόπηση του Observer δίνει στο κόμμα Brexit του Νάιτζελ Φάρατζ 34%, σε σύγκριση 13% για τους Εργατικούς και μόλις 11% για το κυβερνών Συντηρητικό Κόμμα. Σε άλλες χώρες της Ευρώπης, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν πως τα ευρωσκεπτικιστικά κόμματα μπορούν να γίνουν η δεύτερη μεγαλύτερη ομάδα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καταλαμβάνοντας το 35% των 751 εδρών του. Εκπρόσωποι τριών εξ αυτών, της Εναλλακτικής για τη Γερμανία, του κόμμα του Δανέζικου Λαού και το εθνικιστικό κόμμα των Φινλανδών, μαζί με τον Σαλβίνι και τη Μαρίν Λεπέν σκοπεύουν να δημιουργήσουν την αντιμεταναστευτική Ευρωπαϊκή Συμμαχία Λαών και Κρατών, ως πολιτική ομάδα στο Ευρωκοινοβούλιο.

Οι πολιτικοί παρατηρητές αμφιβάλλουν εάν τα πολλά ευρωσκεπτικιστικά κόμματα που μοιράζονται τους κοινούς στόχους της επιστροφής της λήψης αποφάσεων στα κράτη – μέλη και στην περαιτέρω μείωση της μετανάστευσης, αλλά συχνά έχουν ριζικά διαφορετικές οικονομικές και κοινωνικές πολιτικές, καθώς και διαμετρικά αντίθετες απόψεις για τη Ρωσία, μπορούν να επιτύχουν στον σχηματισμό και τη διατήρηση μιας πολιτικής ομάδας με συνοχή.

Ούτε είναι ξεκάθαρο ποια πολιτική ομάδα θα επιλέξουν δύο από τα ισχυρότερα εθνικιστικά κόμματα της Ευρώπης – το κυβερνών κόμμα Νόμου και Δικαιοσύνης της Πολωνίας, μέλος του δεξιού μπλοκ των ευρωπαίων Συντηρητικών και Ρεφορμιστών και το κυβερνών Fidesz της Ουγγαρίας που έχει προσωρινά τεθεί εκτός του κεντροδεξιού Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος. Αντίθετα με τη Βρετανία, οι περισσότεροι λαϊκιστές στην Ευρώπη δεν επιθυμούν πια την έξοδο της χώρας τους από την ΕΕ – το χάος του Brexit φρόντισε γι’ αυτό. Το 2016 τουλάχιστον 15 κόμματα ζητούσαν τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος για τη συμμετοχή της χώρας τους στην ΕΕ. Σήμερα, καθώς η άποψη που έχουν οι πολίτες για την ΕΕ βρίσκεται σε υψηλά ποσοστά, τα κόμματα αυτά ζητούν μια διαφορετική ΕΕ που ασχολείται κυρίως με θέματα ασφάλειας, μετανάστευσης και οικονομίας όπου τα κράτη θα έρχονται πρώτα.

Ομως σε ένα πολυδιασπασμένο Ευρωκοινοβούλιο, με τις μεγάλες ομάδες του ΕΛΚ και των Σοσιαλιστών να χάνουν πιθανώς αρκετές έδρες και τον επί πολλά χρόνια κυρίαρχο «μεγάλο συνασπισμό» τους να μη συγκεντρώνει την κοινοβουλευτική πλειοψηφία για πρώτη φορά, είναι ορατή η ευκαιρία των επικριτών της ΕΕ να διαμορφώσουν το μέλλον της. Πλέον, το Ευρωκοινοβούλιο έχει σημαντικές εξουσίες στη νομοθετική διαδικασία της ΕΕ: η Κομισιόν προτείνει ντιρεκτίβες και κανονισμούς, αλλά είναι οι ευρωβουλευτές και το συμβούλιο υπουργών των 28 που κάνουν τροποποιήσεις και εγκρίνουν ή απορρίπτουν.

Στο νέο Κοινοβούλιο «οι πλειοψηφίες θα είναι πιο δύσκολο να δημιουργηθούν», παρατηρεί ο Σάιμον Χιξ, πολιτικό επιστήμονας στο LSE. «Ως εκ τούτου, οι λαϊκιστές, ευρωσκεπτικιστές ευρωβουλευτές θα μπορούν να διαμορφώνουν την πολιτική ατζέντα. Είναι επίσης πιθανόν να κερδίσουν θέσεις-κλειδιά για τη διαμόρφωση των αποφάσεων, όπως πρόεδροι σε επιτροπές».

Ο Τζον Χένλεϊ, η Κιμ Ουίλσερ και η Αντζελα Τζουφρίντα είναι οι ανταποκριτές της «Guardian» στο Παρίσι και στη Ρώμη