«Ηταν σαν μια Γιουροβίζιον της Πολιτικής»

Νωρίς το πρωί της Πέμπτης, το κτίριο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου δεν θύμιζε σε τίποτα όσα είχαν συμβεί το προηγούμενο βράδυ στο ντιμπέιτ των έξι υποψηφίων για την προεδρία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ενα – δύο μόνο ξεχασμένα πλαστικά ποτήρια σε άσχετα σημεία και η ησυχία που είχε επιστρέψει και πάλι στους διαδρόμους του κτιρίου, δημιουργούσε τη χαρακτηριστική ατμόσφαιρα ενός χώρου που λίγες ώρες πριν έχει φιλοξενήσει ένα μεγάλο πάρτι. Το σχόλιο ενός γαλλόφωνου δημοσιογράφου, αποτυπώνει σε μεγάλο βαθμό το κλίμα που επικρατούσε στις Βρυξέλλες αυτές τις μέρες. «Σαν να ήμασταν στη Γιουροβίζιον της Πολιτικής».

Kαι η αλήθεια είναι ότι το ντιμπέιτ αυτό ήταν μια μεγάλη ευρωπαϊκή γιορτή που προκάλεσε έντονα το δημόσιο ενδιαφέρον. Οι διάδρομοι και οι αίθουσες του κτιρίου είχαν κατακλειστεί από δημοσιογράφους και τεχνικούς πενήντα δύο τηλεοπτικών δικτύων και εκατό περίπου έντυπων και ηλεκτρονικών μέσων. Λίγο πριν από την έναρξη της διαδικασίας, έξω από το «Ημικύκλιο», όπως ονομάζεται η αίθουσα της ολομέλειας, σχηματίστηκε μια μεγάλη ουρά από δημοσιογράφους και επισκέπτες που ήθελαν να παρακολουθήσουν το ντιμπέιτ από κοντά. Οι κλητήρες του Ευρωκοινοβουλίου, ντυμένοι με τα χαρακτηριστικά μαύρα φράκα τους, φρόντιζαν για την τήρηση της τάξης. Παρατηρούσα τις μεγάλες επάργυρες αλυσίδες που φορούσαν και θέλησα να μάθω την ιστορία τους. Οπως είχε την ευγένεια να μου εξηγήσει μία κλητήρας, εμπνευστής της χρήσης της αλυσίδας αυτής ήταν η Σιμόν Βέιλ, κορυφαία γαλλίδα πολιτικός και πρώτη πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (1979 – 1993). Σκοπός της ήταν η συμβολική σύνδεση της σύγχρονης ενωμένης Ευρώπης με το Συνέδριο της Βιέννης (1814 – 1815) που αποτέλεσε το πρώτο υπερεθνικό ευρωπαϊκό σώμα με αποφάσεις δεσμευτικές για τα έθνη και που σύμφωνα με την παράδοση, κατά τη διάρκεια της πρώτης συνεδρίασης, ο Ναπολέων κλείδωσε τις πόρτες της αίθουσας με αλυσίδες.

Το ντιμπέιτ το παρακολούθησαν εκατοντάδες χιλιάδες τηλεθεατές και μέσα από τους δέκτες τους είχαν την ευκαιρία να δουν τους υποψήφιους, μπροστά στις κάμερες, να θέτουν τα επιχειρήματά τους σχετικά με τα βασικότερα ευρωπαϊκά ζητήματα. Υπήρξαν όμως και στιγμές που οι κάμερες δεν ήταν δυνατόν να «συλλάβουν». Για παράδειγμα, η κατά κοινή ομολογία, εξαιρετική παρουσία της Μάργκρετ Βεστάγκερ ήταν έκδηλη μέσα στην αίθουσα από τον τρόπο που μαγνήτιζε όσους παρακολουθούσαν τη διαδικασία από κοντά. Κάθε φορά που έπαιρνε τον λόγο, από τις πρώτες της λέξεις, οι περισσότεροι, με μια ασυναίσθητη συντονισμένη κίνηση σήκωναν το κεφάλι λίγο ψηλότερα σαν να ήθελαν να ακούσουν και να δουν με ακόμα μεγαλύτερη προσοχή, όσα θα πει η δανή υποψήφια. Δεν μπορούσες επίσης να μην παρατηρήσεις ότι η Βεστάγκερ ήταν η μόνη, είτε βρισκόταν εντός είτε εκτός τηλεοπτικού πλάνου, που κατά τη διάρκεια των τοποθετήσεων των συνυποψηφίων της είχε το βλέμμα της στραμμένο συνεχώς πάνω τους. Αντιθέτως, η Σκα Κέλερ κυρίως, αλλά και ο Νίκο Κιου προτιμούσαν να διαβάζουν τις σημειώσεις τους, προετοιμάζοντας ίσως την επόμενη δική τους τοποθέτηση.

Το ντιμπέιτ έκλεισε με τις ξεχωριστές δηλώσεις των έξι υποψηφίων. Στο σημείο που θα γίνονταν, πλησίασα μια ομάδα νεαρών αγoριών και κοριτσιών, που φορούσαν μπλουζάκια υποστήριξης του Βέμπερ. Εδειχναν μουδιασμένοι. Προσπάθησα να αποσπάσω κάποιο προσωπικό τους σχόλιό σχετικά με τη φανερά θαμπή εμφάνιση του αγαπημένου τους υποψηφίου, ρωτώντας τους γενικώς για το πώς τους φάνηκε η όλη διαδικασία. Απέδειξαν όμως ότι έχουν ήδη φυτευτεί μέσα τους τα αντανακλαστικά που είναι απαραίτητο να έχει κανείς αν θέλει να ασχοληθεί με την πολιτική. Οταν ένας από αυτούς ξεκίνησε διστακτικά να μου απαντάει, τον κύκλωσαν δύο άλλοι και, διακόπτοντάς τον, φώναξαν σε μία κοπέλα να έρθει αμέσως προς το μέρος μας. Η απάντησή της μου δημιούργησε τη βεβαιότητα ότι ήταν η υπεύθυνος για τον Τύπο. «Είμαστε πολύ ικανοποιημένοι και ενωμένοι θα συνεχίσουμε σε αυτήν την πρόκληση» μου είπε απνευστί και όλοι μαζί αποχώρησαν.

Πρώτος στο βήμα, ξεκίνησε τις δηλώσεις του ο Μάνφρεντ Βέμπερ. Δευτερόλεπτα μετά, συνοδευόμενος από τους συνεργάτες του, εμφανίζεται με γρήγορο βήμα ο Φρανς Τίμερμανς. Οι υπεύθυνοι του Κοινοβουλίου τού ζητούν χαμηλόφωνα να περιμένει. Φανερά δυσαρεστημένος, αρχίζει να διαμαρτύρεται χαμηλόφωνα και με έντονες κινήσεις των χεριών του άρχισε να δείχνει εναλλάξ προς το μέρος του Βέμπερ και το δικό του. Ο Βέμπερ τελειώνει τις δηλώσεις του και αποχωρεί. Ο Τίμερμανς παραμένει σκυθρωπός, ένα βήμα όμως ακριβώς πριν σταθεί μπροστά στις κάμερες, φοράει το χαμόγελό του και αστειεύεται στους δημοσιογράφους. «Tι έγινε; Δεν σας έφτασε το ντιμπέιτ;». Η πολιτική και οι κάμερες είναι ένα.