Ο ΣΥΡΙΖΑ {LF}του ενός και {LF}ο Τσίπρας {LF}της διαφήμισης

Οι στάσεις των αστικών λεωφορείων της πρωτεύουσας είναι γεμάτες από την ίδια αφίσα. Το πολιτικό σλόγκαν, σε φόντο μωβ, λέει πως «ήρθε η ώρα των πολλών». Δίπλα, ένα μικρό πλαίσιο που θυμίζει το σήμα του ΣΥΡΙΖΑ φωνάζει πως «έχουμε τη δύναμη». Εμφαση στον πληθυντικό, όπως πάντα. Η εικόνα από κάτω, όμως, ελάχιστη σχέση έχει με τον πληθυντικό. Ενας χαμογελαστός Αλέξης Τσίπρας, φορώντας λευκό πουκάμισο και με υψωμένη την γροθιά, δέχεται λουλούδια κόκκινα, ροζ και λευκά – λουλούδια που δίνονται από γυναικείο χέρι, παρότι το κόμμα διατείνεται διαρκώς πως είναι ενάντια στα στερεότυπα των φύλων. Το φόντο είναι θολωμένο, γιατί κανένα άλλο πρόσωπο εκτός από το δικό του δεν έχει σημασία. Η αντίφαση δεν είναι τυχαία. Στην πραγματικότητα, κανείς δεν νοιάζεται για τους υπόλοιπους. Ο μόνος που έχει σημασία είναι ο Τσίπρας, που, όπως και άλλοι έλληνες ηγέτες που έμειναν στην ιστορία, θέλει να μείνει στην ιστορία με το μικρό του.

«Ο λαός είμαι εγώ»

Εδώ και καιρό έχει γίνει ξεκάθαρο πως οι «πολλοί», για τον ΣΥΡΙΖΑ, εκπροσωπούνται από τον Αλέξη Τσίπρα. Στην επίσημη πρώτη της «Προοδευτικής Συμμαχίας» στο Γαλάτσι το βίντεο που προβλήθηκε είχε ως πρώτο πλάνο τον Πρωθυπουργό και τα επιτεύγματά του. Τότε, στόχος ήταν να δείξει το ευρωπαϊκό, κεντροαριστερό του πρόσωπο. Ετσι τον έδειξαν να χαιρετάει τον Αντόνιο Κόστα, τον Μπαράκ Ομπάμα, τον Τζέρεμι Κόρμπιν και τον Ζόραν Ζάεφ. Οταν δεν χαιρετούσε, μιλούσαν γι’ αυτόν – πότε ο Ούντο Μπούλμαν, πότε ο Νικόλα Τζινγκαρέτι και πότε ο Πάπας. Στο σποτάκι που αποσύρθηκε λόγω Ιωάννη Μεταξά και τιτλοφορείται «Η δύναμη των Ελλήνων» (το οποίο μπορεί κανείς ακόμα να βρει στο επίσημο κανάλι του ΣΥΡΙΖΑ στο Διαδίκτυο, χωρίς τη μορφή του δικτάτορα), η εικόνα του Τσίπρα ακολουθεί αυτές των πιο σημαντικών προσωπικοτήτων που γέννησε η Ελλάδα: πολιτικούς, όπως ο Ιωάννης Καποδίστριας, ο Χαρίλαος Τρικούπης και ο Ελευθέριος Βενιζέλος, καλλιτέχνες όπως ο Σολωμός, ο Καβάφης και ο Κουν. Επιστήμονες, όπως ο Παπανικολάου, αντιστασιακούς, όπως ο Αρης Βελουχιώτης. Η καμπάνια ξεπερνάει την αριστερή ιστορία, την οποία προφανώς οικειοποιείται το κόμμα. Γεώργιος Παπανδρέου, Κωνσταντίνος Καραμανλής, Ανδρέας Παπανδρέου, Λεωνίδας Κύρκος – παρότι οι επικοινωνιολόγοι διακρίνουν ομοιότητες με τα αντίστοιχα σποτάκια του ΠΑΣΟΚ το 1993, φαίνεται πως ο ΣΥΡΙΖΑ δεν προσπαθεί μόνο να διεκδικήσει για τον εαυτό του την ιστορία της δημοκρατικής παράταξης, αλλά ολόκληρης της χώρας. Γιατί το σποτ δεν περιλαμβάνει μόνο πρόσωπα, αλλά και τις κυριότερες στιγμές της: την επανάσταση του 1821, την καταστροφή του 1922, το «Οχι», τον Εμφύλιο, την αντίσταση στη χούντα, οι οποίες ταυτίζονται με την εκλογή του ΣΥΡΙΖΑ και το δημοψήφισμα του 2015. Σε πρώτο πλάνο πάντα ο Αλέξης Τσίπρας. Παραφράζοντας τον Λουδοβίκο, «ο λαός είμαι εγώ».

Οι επικοινωνιολόγοι δίνουν μια πιο μεσσιανική διάσταση στην αντίφαση που παρουσιάζει το κυβερνών κόμμα, τονίζοντας πως πηγάζει από την «παραδοσιακή αντίληψη πως ένα πρόσωπο μπορεί να ενσαρκώσει “τον φίλο του λαού”». Με όρους χολιγουντιανής ταινίας, ο καλός πρωταγωνιστής, ο στερεοτυπικός ήρωας προσπαθεί να προστατεύσει τους πολίτες με κάθε προσωπικό κόστος. Με όρους αριστερής μυθοπλασίας, ο ήρωας, και παραποιώντας τα δεδομένα (δηλαδή ότι ο ΣΥΡΙΖΑ είναι ήδη στην κυβέρνηση), επιχειρεί να δώσει στον εαυτό του μια πολιτική ιερότητα, βασισμένος στην ιστορική νομοτέλεια που διεκδικεί η Αριστερά από την πολιτική αρχή της. Και το επιχειρεί κάνοντας τα πάντα για να ανταποκριθεί στον ρόλο του – γι’ αυτό ίσως ο Αλέξης Τσίπρας διατείνεται πως οι ιδέες του ΣΥΡΙΖΑ είναι πιο κοντά στον χριστιανισμό. Ο μεσσιανισμός, άλλωστε, είναι γνωστός για τη διαρκή άρνηση του παρόντος, για τη μετακίνηση των λύσεων στο μέλλον – στην περίπτωσή μας, μετά τις εκλογές. «Το έσχατο σκοτώνει το παρόν», εξηγούν. Γι’ αυτό και τώρα, μπροστά στη μεγάλη μάχη, όλα επιτρέπονται και όλα δικαιολογούνται. Στο όνομα του μέλλοντος που έρχεται.

«Ο ΣΥΡΙΖΑ είμαι εγώ»

Τα μηνύματα, όμως, δεν είναι μόνο προς τα έξω. Αρκετοί αναρωτιούνται τι θα συμβεί την επόμενη μέρα στο κόμμα, στην περίπτωση μιας βαριάς ήττας. Οι δελφίνοι που, αργά αλλά σταθερά, κάνουν την εμφάνισή τους. Ο Ευκλείδης Τσακαλώτος που, με τις εμφανίσεις του στη Βουλή, κάνει πολλούς να αναρωτιούνται πόσο διαφορετικός θα ήταν ο ΣΥΡΙΖΑ με εκείνον στο τιμόνι. Ο πειρασμός του ερωτήματος για την επόμενη μέρα του ΣΥΡΙΖΑ δεν ήταν ποτέ τόσο δυνατός όσο τώρα – η ισχύς και η ηλικία του Τσίπρα έδινε από μόνη της τις απαντήσεις.

Για το Μέγαρο Μαξίμου η απάντηση έχει ήδη δοθεί – και, κυρίως, δεν έχει αλλάξει. Η καμπάνια που ακολούθησε το κόμμα είναι μόνο το κερασάκι στην τούρτα. Επιβάλλοντας μια διαφημιστική εκστρατεία που στο επίκεντρο έχει τον ίδιο τον Πρωθυπουργό, προσδίδοντάς του αρχετυπικά στοιχεία ήρωα, γίνεται σαφής η κυριαρχία του Αλέξη Τσίπρα εντός του κόμματος. Τίποτα δεν θα αλλάξει αν δεν το πει αυτός – και όλα θα αλλάξουν αν δώσει το σύνθημα. Δεν έχει και τόση σημασία αν, τελικά, οι δημοσκοπήσεις επιβεβαιωθούν και ο ΣΥΡΙΖΑ χάσει τόσο τη μάχη των ευρωεκλογών όσο και αυτήν των εκλογών. Στην πραγματικότητα, ο Αλέξης Τσίπρας σημειολογικά αποτελεί ήδη το παρόν και το μέλλον του κόμματος. Οι εξελίξεις, είτε νικήσει είτε χάσει, δρομολογούνται μέσα από τον ίδιο – δεν υπάρχει τίποτα πέρα από αυτό.

Και βέβαια, η καμπάνια περιέχει ακόμα τη γιαγιά με τη σύνταξη και την ανυπακοή των νέων. Στην ουσία της, όμως, αποτελεί μια μάχη επιβίωσης – και το μεγαλύτερο όπλο του κόμματος δεν είναι ούτε οι συντάξεις που (δεν) έδωσε, ούτε η αντισυμβατικότητα που δεν συμβαδίζει με 4 χρόνια στην εξουσία. Το μόνο που διασώζει τον ΣΥΡΙΖΑ είναι η «καπατσοσύνη» του ηγέτη του. Και, εντελώς κυνικά, αυτή προσπαθεί να εκμεταλλευθεί, με σκοπό να διασώσει την κυβέρνηση. Οι ειδικοί λένε πως, τουλάχιστον επικοινωνιακά, ο ΣΥΡΙΖΑ θα πνιγεί μέσα στις αντιφάσεις του. Και πολιτικά, όμως, όταν ποντάρεις μόνο σε ένα άλογο, ρισκάρεις τον κίνδυνο να τραυματιστεί στην κούρσα.