Ο πρωτοπόρος του «μαύρου σινεμά»

Δεν θα πρέπει να προκαλεί εντύπωση που ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα προέβη σε δήλωση για τον σκηνοθέτη Τζον Σίνγκλετον με αφορμή τον θάνατό του σε ηλικία 51 ετών στις 29 Απριλίου. Ο πρώτος μαύρος πρόεδρος των ΗΠΑ έκανε δήλωση για τον πρώτο μαύρο αμερικανό σκηνοθέτη που προτάθηκε για Οσκαρ σκηνοθεσίας με τα «Παιδιά της γειτονιάς». «Ο Σίνγκλετον άνοιξε πόρτες στους έγχρωμους κινηματογραφιστές να πουν ιστορίες που ώς τότε δεν έχαιραν της σημασίας που τους άξιζε» είπε – πολύ σωστά – ο Ομπάμα.

Ολα ξεκίνησαν από τα «Παιδιά της γειτονιάς», λοιπόν, μια θαρραλέα βουτιά του Σίνγκλετον στα γκέτο των μαύρων του Νοτιοκεντρικού Λος Αντζελες, εκεί όπου η ζωή δεν έχει καμία σημασία και το έγκλημα είναι φρικτή καθημερινότητα. Χρησιμοποιώντας αρκετά αυτοβιογραφικά στοιχεία, καθότι μεγάλωσε σε μια περιοχή παρόμοια με αυτήν της ταινίας, ο Σίνγκλετον δίνει στον θεατή μια ξεκάθαρη εικόνα από τη σκοτεινή πλευρά της Πόλης των Αγγέλων. Παράλληλα, η ταινία έκανε για πρώτη φορά γνωστό τον Κούμπα Γκούντινγκ τζούνιορ και αποτέλεσε ένα αξιόλογο ντεμπούτο του ράπερ Ice Cube.

Αν και καμία από τις επόμενες ταινίες δεν άγγιξε σε αξία τα «Παιδιά της γειτονιάς», η ανάγκη του δημιουργού της να καταπιαστεί με τα προβλήματα και τις αγωνίες των ομόχρωμών του ήταν πάντα εμφανής. Στο «Ερωτας στους δρόμους της βίας» («Poetic justice»), ο διάσημος ράπερ Τουπάκ Σακούρ και η Τζάνετ Τζάκσον είναι το ζευγάρι των νέων μαύρων που προσπαθούν να αντλήσουν την ποίηση του έρωτα παγιδευμένοι σ’ ένα περιβάλλον εχθρικό και βίαιο. Στα «Μαθήματα ζωής» («Higher learning») η κάμερα του Σίνγκλετον μας οδηγεί μέσα στους πανεπιστημιακούς κύκλους, όπου το περιβάλλον φαίνεται να είναι εξίσου σκληρό και βίαιο με εκείνο των δρόμων του Λος Αντζελες. Γιος μεσίτη υποθηκών και στελέχους πωλήσεων φαρμακευτικής εταιρείας, ο Σίνγκλετον μεγάλωσε σε χωριστά σπίτια, καθότι οι γονείς του δεν ήταν παντρεμένοι. Ωστόσο, δεν έπαψε ποτέ να τους ευγνωμονεί επειδή δεν του επέτρεψαν να παρασυρθεί από την εγκληματικότητα του Λος Αντζελες. Οταν το 1986 τελείωσε το σχολείο, μπήκε σε ένα πρόγραμμα συγγραφής σεναρίου στο Πανεπιστήμιο USC και σύντομα κατάφερε να βρει εκπροσώπηση από ατζέντη. Κάπως έτσι το σενάριο των «Παιδιών της γειτονιάς» έφτασε στην Columbia Pictures, που το αγόρασε για 7 εκατ. δολάρια.

ΕΠΙΡΡΟΕΣ. Τόσο ο αμερικανικός κινηματογράφος όσο και ο ευρωπαϊκός άσκησαν μεγάλη επιρροή στον Σίνγκλετον. Aνάμεσα στις αγαπημένες ταινίες του ήταν ο «Κλέφτης ποδηλάτων» του Βιτόριο ντε Σίκα, τα «400 χτυπήματα» του Φρανσουά Τριφό αλλά και το «Οργισμένο είδωλο» του Μάρτιν Σκορσέζε. Επίσης ήταν μεγάλος φαν των γουέστερν, η αισθητική των οποίων διακρίνεται στις ταινίες του.

Το 1997 σκηνοθέτησε την ταινία «Rosewood», μια αναβίωση της ρατσιστικής επίθεσης εναντίον μιας κοινότητας μαύρων στον αμερικανικό Νότο εν έτει 1923, που έμεινε ιστορική. Περιέργως η ταινία δεν είχε επιτυχία, και μάλιστα δεν προβλήθηκε ποτέ στις ελληνικές αίθουσες. Αντιθέτως, το ριμέικ του «Shaft» που περιγράφει τη δράση ενός δυναμικού μαύρου ιδιωτικού ντετέκτιβ (ο οποίος εμφανίστηκε για πρώτη φορά το 1970 στο σινεμά) συνάντησε επιτυχία και ανήκει στις πολύ καλές στιγμές του ηθοποιού που τον υποδύθηκε, του Σάμιουελ Λ. Τζάκσον (σε έναν ρόλο που πρωτόπαιξε ο Ρίτσαρντ Ράουντρι).

Τελευταία ταινία του Σίνγκλετον είναι το «Abduction», μια καλοζυγισμένη περιπέτεια, στην οποία ένας νεαρός (Τέιλορ Λότνερ) αναζητεί την πραγματική ταυτότητά του. Αναφορές σε φυλετικά ζητήματα δεν υπήρχαν εκεί, όπως δεν υπήρχαν στους «Μαχητές των δρόμων 2», πρώτη συνέχεια ενός επιτυχημένου κινηματογραφικού franchise. Γιατί, πάνω απ’ όλα, ο Τζον Σίνγκλετον ήταν ένας πολύ καλός επαγγελματίας.