Τι έμαθε η Γεννηματά από τον Σάντσεθ;

^«Τα γεγονότα, καλέ μου Σάντσο, είναι οι εχθροί της αλήθειας», λέει ο Δον Κιχώτης. Γεγονός πρώτο: ο Πέδρο Σάντσεθ κέρδισε τις ισπανικές εκλογές. Γεγονός δεύτερο: ο Αλέξης Τσίπρας τον συνεχάρη σαν η νίκη να ήταν δική του. Η αλήθεια: το ισπανικό Σοσιαλιστικό Κόμμα ελάχιστη σχέση έχει με τον ΣΥΡΙΖΑ. Για την ακρίβεια, οι πολιτικές του συγγένειες στεγάζονται αλλού, σε έναν κεντροαριστερό φορέα που είναι μεν πολύ καινούργιος, αλλά αποτελεί κομμάτι μιας πολύ παλιάς πολιτικής ιστορίας. Αυτής που, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, διαμόρφωσε την Ελλάδα.

Το PSOE και το ΠΑΣΟΚ έζησαν σχεδόν παράλληλα τις συνέπειες που είχε η οικονομική κρίση σε ένα σοσιαλιστικό κόμμα. Η επιλογή της λιτότητας θεωρήθηκε αναγκαία, αλλά δεν άρεσε στο πολιτικό τους ακροατήριο. Παρότι οι Ισπανοί δεν έζησαν στον ίδιο βαθμό το λεγόμενο pasokification, είδαν τις δυνάμεις τους να χάνονται από αριστερά – εκείνη την εποχή, ο Αλέξης Τσίπρας σφιχταγκαλιαζόταν με τον Πάμπλο Ινγκλέσιας στην πλατεία Συντάγματος. Το 2015 ήταν, όντως, μια καλή για τους μεσογειακούς λαϊκιστές και κακή για εκείνους που ονομάστηκαν το «παλιό πολιτικό σύστημα». Στις εκλογές που έλαβαν χώρα, το PSOE κέρδισε μόλις 90 έδρες, νιώθοντας την καυτή ανάσα των Podemos, που βρέθηκαν από το πουθενά στην τρίτη θέση με 71. Στην Ελλάδα, η δύναμη του ΠΑΣΟΚ μειώθηκε δραματικά και μετατράπηκε σε πηγή πολιτικής αποδοκιμασίας. Ηταν φανερό πως, τόσο στην Ισπανία όσο και στην Ελλάδα, οι αλλαγές ήταν επιβεβλημένες. Εκεί, βρέθηκε (μετά κόπου) ο νέος ηγέτης. Εδώ, εκτός από την ηγεσία άλλαξε και το ίδιο το κόμμα.

Τι έμαθε η Γεννηματά από τον Σάντσεθ; Καταρχήν πως, επιλέγοντας την πολιτική της αυτονομία, η ελληνική Κεντροαριστερά δεν είναι καταδικασμένη να αποτύχει. Αντιθέτως, είναι μια συνταγή που μπορεί τελικά, να έχει αποτέλεσμα. Το PSOE ανέβηκε σύντομα ξανά στην εξουσία -χωρίς κανείς να μπορεί να πει με βεβαιότητα αν για αυτό ευθύνεται η ικανότητα των στελεχών του ή η ανικανότητα των πολιτικών του αντιπάλων. Ο Σάντσεθ, πάντως, χειρίστηκε καλά τη θέση του τόσο ως αξιωματική αντιπολίτευση όσο και ως κυβέρνηση μειοψηφίας. Εστριψε το τιμόνι του κόμματος τόσο όσο να το επανεκκινήσει. «Καθάρισε» το κόμμα του από τη φθορά της εξουσίας. Κυρίως, όμως, εμφανίστηκε ως μια δύναμη πολιτικής σταθερότητας την ώρα που στα δεξιά του βυθίζονταν στα σκάνδαλα και στα αριστερά του τσακώνονταν για το ηθικό πλεονέκτημα μιας βίλας. Και στην Ελλάδα, η Φώφη Γεννηματά έκανε κάτι παρόμοιο: από τη μία, ανασύνταξε την παράταξη, επιλέγοντας τη διεύρυνση. Από την άλλη, κρατά αποστάσεις από τον ΣΥΡΙΖΑ και από τη ΝΔ, μιλώντας για ένα προοδευτικό πλαίσιο διακυβέρνησης. Για τον ισπανό πρωθυπουργό, η τακτική που ακολούθησε είχε αποτέλεσμα. Μοιάζει λες και οι Ισπανοί, μετά τους πειραματισμούς με τους Podemos, έδωσαν στους Σοσιαλιστές μια δεύτερη ευκαιρία. Στην Ελλάδα η αποκατάσταση θέλει περισσότερο χρόνο. Τα αντανακλαστικά, ωστόσο, εκείνων που αρνούνται να συνταχθούν με την «κεντροαριστερή στροφή» του ΣΥΡΙΖΑ δείχνουν πως η δημοκρατική παράταξη μπορεί να διεκδικήσει κι αυτή μια ακόμη ευκαιρία – αν όχι να συμμετάσχει σε ένα μετεκλογικό κυβερνητικό σχήμα, να παίξει κάποιον ρυθμιστικό ρόλο την επομένη των εκλογών.

Οι συμμαχίες. «Τα γεγονότα, καλέ μου Σάντσο, είναι οι εχθροί της αλήθειας». Και πάλι, ο Θερβάντες πέτυχε διάνα. Η βασική ερώτηση είναι μία και αφορά τους Podemos: αν ο Σάντσεθ επιδιώκει να συνεργαστεί μαζί τους, γιατί το Κίνημα Αλλαγής αρνείται τη συνεργασία με τον ΣΥΡΙΖΑ; Οι Σοσιαλιστές, λόγω ποσοστού, χρειάζονται συμμάχους – και εκεί οι επιλογές είναι περιορισμένες. Το Λαϊκό Κόμμα βρίσκεται σε πολιτική περιδίνηση. Οι Ciudadanos, παρότι μπορεί τελικά να αποτελέσουν μια επιλογή, δεν έχουν  την αποδοχή των ψηφοφόρων. Οι Podemos είναι η μοναδική λύση που ικανοποιεί τους πάντες, ενώ δεν έχουν να επιδείξουν ούτε καλό ούτε κακό κυβερνητικό έργο. Παραμένει, όμως, μια λύση ανάγκης, γι’ αυτό και ο Σάντσεθ θέλει να κυβερνήσει μόνος του, αρνούμενος (τουλάχιστον προς ώρας) να παραχωρήσει υπουργεία. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία πως αν τελικά υπάρξει συνεργασία, τον ρόλο του καβαλάρη θα τον έχουν οι Σοσιαλιστές. Ακριβώς το αντίθετο, δηλαδή, από αυτό που προτείνει προεκλογικά στην Ελλάδα ο Αλέξης Τσίπρας – να γίνει το Κίνημα Αλλαγής το άλογο που θα τον σώσει από την πολιτική ήττα.

Με βάση το παράδειγμα του Σάντσεθ, η Φώφη Γεννηματά πρέπει να έχει την πρωτοβουλία κινήσεων σε όποια συνεργασία επιλέξει να κάνει – η ελληνική πραγματικότητα, άλλωστε, επιβάλλει τη συμμετοχή του πρώτου κόμματος στον σχηματισμό κυβέρνησης. Παράλληλα, όμως, ο τρόπος του Σάντσεθ υπενθυμίζει ότι δεν ταυτίζεται όλος ο ΣΥΡΙΖΑ με τις επιλογές του Αλέξη Τσίπρα. Και, ίσως, μετά το αποτέλεσμα της κάλπης, που όλα δείχνουν πως θα είναι αρνητικό για το κυβερνών κόμμα, η συζήτηση γίνει πια με άλλους όρους.