Οταν πτωχεύουν οι εταιρείες, ενώ πλουτίζουν οι ιδιοκτήτες

Τα τελευταία χρόνια έχει «κολλήσει» στις Βρυξέλλες το νομικό πλαίσιο εναρμόνισης των πτωχευτικών δικαίων της Ενωσης. Αν και υπήρχε μία σχετική πρόβλεψη από παλαιότερη νομοθετική ρύθμιση, κρίθηκε απαραίτητη η επικαιροποίηση του νομικού πλαισίου καθώς το 25% των περιπτώσεων πτώχευσης στην ΕΕ αποτελούν διασυνοριακές υποθέσεις.

Η πρόταση νόμου της Επιτροπής έχει στο πνεύμα της τη λογική αντίληψη ότι σε συνθήκες προοδευτικής οικονομικής ενοποίησης της ΕΕ, η αλληλεξάρτηση που προκύπτει μεταξύ των επιχειρηματικών δικτύων απαιτεί την απλούστευση των διαδικασιών. Επομένως προβλέπει ρυθμίσεις που μειώνουν τη γραφειοκρατία, τις νομικές αποκλίσεις και το κόστος της διαδικασίας που είναι ιδιαίτερα μεγάλο για να το αντέξει μία επιχείρηση, κυρίως αν είναι μικρομεσαία.

Γιατί όμως κόλλησε το νομοσχέδιο και δεν προχωρά; Διότι είναι πολύ δύσκολο να ενοποιήσεις αποκλίνουσες νομικές παραδόσεις, όπως αυτές των κρατών-μελών της Ενωσης. Σε κάποιες χώρες η πτώχευση αποτελεί ουσιαστικά τον οικονομικό θάνατο του επιχειρηματία που δεν τα κατάφερε, ενώ για άλλες η επιχειρηματική αποτυχία είναι μέρος της ζωής και σε καμία περίπτωση δεν οδηγεί σε «οικονομικό θάνατο». Πώς όμως μπορούμε να συνταιριάξουμε αυτή την απόκλιση; Το νέο ρυθμιστικό πλαίσιο πρέπει να εξισορροπεί την ανάγκη οικονομικής συνέχειας χωρίς να «ποινικοποιεί» την επαγγελματική αποτυχία, ενώ από την άλλη να υπάρχουν ασφαλείς κανόνες προστασίας της αγοράς από απατεώνες, απερίσκεπτους τυχοδιώκτες και επιχειρηματίες που επιλέγουν να χρεοκοπήσουν στρατηγικά.

Αυτό είναι το πιο δύσκολο σημείο προς επίλυση, καθώς η πτώχευση από τη φύση της είναι μία οικονομική πράξη. Μία στρατηγική κίνηση που κάποιος θα πρέπει να επιλέξει γιατί είναι οικονομικά μη βιώσιμη η παράταση της ζωής της επιχείρησης. Πώς μπορούμε λοιπόν να διαχειριστούμε το πρόβλημα σε ευρωπαϊκό επίπεδο;

Λίγο ώς πολύ σε όλη την Ευρώπη, προκειμένου μία επιχείρηση να μπορεί να αιτηθεί για πτώχευση πρέπει να ξεκινήσει μία διαδικασία για την οποία θα πρέπει να συμφωνήσουν αυτοί στους οποίους χρωστάει. Πρέπει να συναινέσουν στην πτώχευση οι τρεις πρώτοι, ή οι πέντε πρώτοι ή περισσότεροι από αυτούς που χρωστά μία επιχείρηση. Αυτοί που η επιχείρηση τους οφείλει τα περισσότερα θα πληρωθούν πρώτοι από τη διαδικασία ρευστοποίησης, μετά οι επόμενοι κοκ. Η διαδικασία όμως διαφέρει από χώρα σε χώρα. Επίσης οι συνέπειες για τον επιχειρηματία διαφέρουν από χώρα σε χώρα.

Το νέο νομικό πλαίσιο έχει σκοπό να εναρμονίσει τις διαδικασίες. Αλλά πρέπει να εναρμονίσει και τις συνέπειες στη μελλοντική οικονομική ζωή του επιχειρηματία. Δεν μπορεί ένας στρατηγικός απατεώνας να πτωχεύει σε ένα κράτος – μέλος αλλά να είναι ελεύθερος να επιχειρεί σε ένα άλλο. Επίσης δεν μπορεί ένας τίμιος και εργατικός άνθρωπος που δεν τα κατάφερε και απέτυχε, να αποτρέπεται από το να ξαναπροσπαθήσει ξανά στη χώρα του ή σε κάποιο άλλο κράτος – μέλος.

Ο φάκελος της εναρμόνισης του πτωχευτικού δικαίου στην Ενωση είναι δύσκολο να ολοκληρωθεί αλλά πρέπει να ολοκληρωθεί άμεσα. Ειδικά για την Ελλάδα θα επιταχύνει διαδικασίες και θα τονώσει την επιχειρηματικότητα καθώς η επαγγελματική αποτυχία δεν θα σημαίνει και οικονομικός θάνατος, θα διευκολύνει τους νέους ανθρώπους να ανοίξουν startups, αλλά την ίδια στιγμή θα πρέπει να μπλοκάρει τους στρατηγικούς απατεώνες, όχι μόνο από το να εξαπατούν στη χώρα τους, αλλά και από το να έχουν την ευκαιρία να εξαπατήσουν σε άλλα κράτη – μέλη.

Η δικαστική κρίση για αυτά τα θέματα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα και είναι απαραίτητη η σύμπραξη των δικαστικών αρχών των κρατών – μελών της ΕΕ που πραγματεύονται τέτοιες υποθέσεις. Να υιοθετηθούν τυποποιημένες καλές πρακτικές έρευνας, να ανταλλάσσονται απόψεις και να υπάρχει μηχανισμός συνδρομής για γρήγορη και καλή ολοκλήρωση των διαδικασιών πτώχευσης προκειμένου όχι μόνο να κλείνουν οι υποθέσεις με ταχύτητα και με όσο το δυνατόν μικρότερο κόστος αλλά και για να χτιστεί μέσα από τη διαδικασία σε πανευρωπαϊκό επίπεδο ικανότητα και εμπειρία δράσης.

Μπαίνουμε αυτή την πενταετία σε μία περίοδο που θα επιτευχθεί ή όχι η οικονομική ολοκλήρωση της Ενωσης. Η στάση της Ενωσης απέναντι στην οικονομική αποτυχία (σε κάθε επίπεδο) είναι οργανικό κομμάτι σε όποιο βήμα κάνουμε προς τα μπροστά. Το πτωχευτικό δίκαιο της Ενωσης θα είναι ένα από τα crash tests σε αυτήν την πορεία ώστε να μπορεί να υπάρξει πρόσβαση στη δεύτερη ευκαιρία, να απελευθερωθούν οι δημιουργικές δυνάμεις, να διαφυλαχτούν οι θέσεις εργασίας και τα δικαιώματα των εργαζομένων των επιχειρήσεων που πτώχευσαν και να αντιμετωπιστούν οι στρεβλώσεις στην ευρωπαϊκή οικονομία. Αυτή την ατζέντα πρέπει να την προωθήσουμε ευρωπαϊκά, καθώς τα αυτονόητα στην Ελλάδα δεν φαίνεται ικανός να τα υλοποιήσει ο ΣΥΡΙΖΑ ούτε κατ’ ελάχιστο.

Η Εύα Καϊλή είναι ευρωβουλευτής