«Η σύγχρονη κοινωνία “διδάσκει” τον ρατσισμό»

Είναι ένα ρέκβιεμ για τις πρώτες παρορμήσεις της αθωότητας. Και καταγγέλλει μια συντηρητική κοινωνία που καταστέλλει το ένστικτο και την επαφή με το σώμα. Η παράσταση «Το ξύπνημα της άνοιξης» ανεβαίνει από τις 8 Μαΐου στο Θέατρο του Νέου Κόσμου, φέρνοντας την ωμή και ανηλεή γραφή του Φρανκ Βέντεκιντ επί σκηνής. Ο Δημήτρης Καραντζάς, ύστερα από τους «Βρικόλακες» του Ιψεν και τον «Γυάλινο κόσμο» του Τενεσί Ουίλιαμς σκηνοθετεί μια σειρά από σύντομες, αποσπασματικές εικόνες όπου μια γενιά εφήβων έρχεται αντιμέτωπη με τη διερεύνηση της σεξουαλικότητας, τη φιλία, τον ρομαντισμό, τη βία, την αυτοκτονία, τον έρωτα. Οι πρωταγωνιστές Βαγγέλης Αμπατζής, Ασημίνα Αναστασοπούλου, Κορίνα – Αννα Γκουγκουλή, Γιώργος Δικαίος, Αναστάσης Λαουλάκος, Μάνος Πετράκης, Νάνσυ Σιδέρη και Μαρία Σκουλά ωθούνται εν τέλει στον αφανισμό μέσα από την πάλη τους να αναπνεύσουν σε μια ασφυκτική κοινωνία που προτείνει τη στέρηση της ανθρώπινης ιδιότητας. Ο σκηνοθέτης μιλάει στο «Νσυν» για την παράσταση, τους εφήβους και τους συσχετισμούς με τη σημερινή κοινωνία.

Πώς προέκυψε η ιδέα για την παράσταση;

Το έργο αυτό αποτελεί για μένα αναφορά ετών. Είναι ένα λυρικό αριστούργημα που συμπυκνώνει στην εντέλεια την αδυναμία συνύπαρξης της φύσης και του καταναγκασμού. Την αδυναμία διατήρησης ενός ενστίκτου, ζωικού και ορμητικού (φύσει υπαρκτό σε όλους μας) στην κοινωνία της απαγόρευσης και της αποτελεσματικότητας. Αυτή λοιπόν η θεματική που χρόνια με απασχολεί και θα με απασχολεί βρήκε τον κατάλληλο χρόνο / τρόπο, αλλά κυρίως το κατάλληλο ανθρώπινο δυναμικό για να γίνει. Είμαι ενθουσιασμένος τόσο με τους ηθοποιούς που συνεργάζομαι για πρώτη φορά όσο και με τους συντελεστές – που είμαστε χρόνια μαζί και κατά κάποιον τρόπο συνδιαμορφωνουμε την παράσταση.

Αυτή η συντηρητική κοινωνία του έργου, η οποία καταστέλλει το ένστικτο και την επαφή με το σώμα, έχει μεγάλες ομοιότητες με τη σημερινή δική μας;

Φυσικά! Η σημερινή κοινωνία καταστέλλει απροκάλυπτα οποιαδήποτε φυσική (σωματική και πνευματική) πτυχή. Μια κοινωνία που χρησιμοποιεί το σώμα μόνο ως μέσο παραγωγής, που «διδάσκει» και προωθεί τον ρατσισμό, τη διάκριση και την ενοχοποίηση, που συμφιλιώνεται με την απάθεια και ασχολείται μόνο με την οικονομική της ευμάρεια και τη διατήρηση / συντήρηση στα «παλαιά μεγαλεία», που υποδύεται την απελευθερωμένη και ζει όλη της τη ζωή με ανταλλαγή επεξεργασμένων φωτογραφιών, είναι βουτηγμένη στον θάνατο και προτείνει τον θάνατο. Θέλει μεγάλη δύναμη ένας νέος οργανισμός που έρχεται σ’ αυτό το πλαίσιο να καταφέρει να αντισταθεί σε μια κοινωνία που προσπαθεί σχεδόν να στραγγαλίσει τη φυσική ανθρώπινη περιπέτεια. Στην Αυστρία οι μετανάστες παρομοιάζονται σήμερα με λυσσασμένα σκυλιά και στην Ελλάδα ο Αμβρόσιος προτείνει να φτύνουν τους ομοφυλοφίλους, οι εγκληματικές οργανώσεις βρίσκονται στη Βουλή. Διεθνώς ο θρησκευτικός φανατισμός δημιουργεί εκατόμβες νεκρών και πολλά άλλα φρικώδη. Αυτή είναι η καθημερινότητα τη σύγχρονης προηγμένης εποχής μας .

Οταν οι έφηβοι που εξ ορισμού αναζητούν τη φιλία, τη σεξουαλικότητα, τον ρομαντισμό έως και τη βία, ωθούνται στον αφανισμό, πώς ζημιώνεται η κοινωνία;

Πολύ βαθιά. Αλλά δεν είμαι σίγουρος πως το καταλαβαίνει. Μια κοινωνία που αφανίζει δεν μπορεί να σταθεί στον τραυματισμό που έχει προκαλέσει. Κουκουλώνει το τραύμα και συνεχίζει με μεγαλύτερη ορμή και δύναμη. Η κοινωνία της δύναμης και της ισχύος δεν είναι θετική στη μετατόπιση, στην αλλαγή, οπότε και θα τη στραγγαλίσει – και το πιο οδυνηρό που κάνει είναι ότι σε μεταμορφώνει και πριν το πάρεις χαμπάρι έχεις γίνει αυτή.

Το ανθρώπινο σύμπτωμα στην παράσταση πώς πεθαίνει πριν καν γεννηθεί;

Αυτό στην ουσία αφορά στο έργο. Συναντάμε όλα τα πρόσωπα του έργου τη στιγμή που μπαίνουν στα 14. Τη στιγμή που οι γονείς αποφασίζουν να τους βάλουν πιο μακριά ρούχα για να κρύψουν τη σάρκα. Αλλά η σάρκα όταν πρωτοαναπτύσσεται δεν θα υπακούσει σε κανόνες. Είναι σαν να πας να εμποδίσεις ένα ποτάμι, έναν χείμαρρο, ένα ακόμα δηλαδή φυσικό φαινόμενο. Θα γκρεμίσει ό,τι βρει μπροστά του. Ετσι οι περισσότεροι βουτάνε με τεράστια ορμή στη λαχτάρα και στην επιθυμία του σώματος – στην επιθυμία για ζωή. Ομως όταν αυτό συμβαίνει σε μια κοινωνία συντηρητική και αδιάλλακτη θα τιμωρηθούν. Ετσι στο έργο ο Μόριτς αυτοκτονεί, η Βέντλα «δολοφονείται», ο Μελχιόρ μπαίνει στο αναμορφωτήριο, η Ιλζε ακολουθεί έναν δρόμο πορνείας, η Μάρθα παρακαλεί για ένα περίστροφο και ο Χανς και ο Ερνστ παλεύουν να αντισταθούν στον θάνατο επιλέγοντας τον μεταξύ τους έρωτα – την πιο αντιδραστική επαναστατική πράξη. Ολα αυτά συμβαίνουν σε χρονικό διάστημα ούτε 6 μηνών στο έργο – ακριβώς τη στιγμή που αναρωτιούνται καταλήγουν στην τιμωρία και στην απελπισία.

Το ωμό ύφος της γραφής του Βέντεκιντ «προσγειώνει» απότομα το κοινό στην πραγματικότητα;

Εύχομαι όχι. Εύχομαι να ξυπνήσει ένα αίσθημα κι ένα ένστικτο που υπάρχει σε όλους μας και να μη χρειαστεί αυτό να γίνει απότομα. Αν λειτουργήσει σαν σοκ κάτι θα έχει γίνει λάθος. Είναι υποκριτικό να σοκαριζόμαστε όταν βλέπουμε ένα γυμνό σώμα, μια ερωτική περίπτυξη, τον αυνανισμό, την αναζήτηση του σώματός μας. Είναι υποκριτικό να μη θυμόμαστε τις απορίες μας και το πόσο έχουμε εγκλωβιστεί.