Κι η πολιτεία μου πιο ξένη

«Από χτες το μεσημέρι εδώ. Γράφω μπροστά στο ανοιχτό παράθυρο, προχωρημένο απόγεμα», λέει στις Μέρες Γ’ από τον Πόρο ο Γιώργος Σεφέρης, την Μεγάλη Παρασκευή του 1940. «Τα μπρούντζινα όργανα έπαιζαν το Νεκρώσιμο Εμβατήριο του Chopin, που ερχόταν ως εδώ παραλλαγμένο από την απόσταση, το αεράκι και το τοπίο. Κηδεύουν το Χριστό σαν απόστρατο συνταγματάρχη. Αυτό μ’ ενόχλησε πολλές φορές. Αλλά χτες παραδέχτηκα πως δεν αξίζει και τόσο πολύ τον κόπο ν’ αντιδρά κανείς ολοένα στις αδέξιες χειρονομίες των ανθρώπων. Εκφράζονται όπως μπορούν.»

Εχουμε χάσει, είναι η αλήθεια, το ενδιαφέρον μας για τις μικρές προσθήκες που ανεπαισθήτως  εγκαθίστανται στη μαζική κουλτούρα. Δεν νοείται αυθαιρεσία σ’ αυτό το πράγμα. Ορεξη να ‘χει κανείς και μπορεί να προσθέσει ό,τι θέλει, ακόμη και σε πολύ αυστηρά συστήματα, όπως οι θρησκευτικές τελετουργίες, παραδείγματος χάριν. Το σκέφτηκα παρακολουθώντας από την τηλεόραση τον εσπερινό της Κυριακής των Βαΐων όπου, την ώρα που εψάλλετο ο Νυμφίος, το δυνατότερο σουξέ της μεγαλοβδομαδιάτικης υμνογραφίας, τα φώτα του ναού έσβησαν, κεράκια άναψαν και μέσα στην ψυχοβγαλτική αυτή αχλή λιτανεύτηκε όχι η εικόνα του Χριστού ως συνήθως αλλά ένα μονοδιάστατο ξύλινο ομοίωμά του, σε ανθρώπινη κλίμακα (ξόανο).  Το απέδωσα στην επιρροή της τηλεοπτικής κάμερας που έχει τον τρόπο της να περνάει το δικό της, υποβάλλοντας και όχι απαιτώντας, και τελικά ησύχασα. «Δεν αξίζει ν’ αντιδρά κανείς ολοένα». Σωστά.

Στα δικά μας τώρα, δεν θα έλεγα ποτέ ξόανο την τραγουδίστρια Πάολα, ούτε βέβαια τον Διονύση Σαββόπουλο Chopin κι ας θεωρώ ότι το «Δημοσθένους λέξις» είναι οι «Πολωνέζες» της γενιάς μου. Μέσα μου μπορώ να λέω ό,τι θέλω. Αν το πω όμως απέξω μου θα χρειαστεί να το δικαιολογήσω, γιατί και το κοινωνικό, έχει κι αυτό τα όριά του και τις προϋποθέσεις του, ή μάλλον θα έπρεπε να έχει. Σα να μην τραγούδησε ποτέ σ’ αυτή τη χώρα η Βίκυ Μοσχολιού, σα να χάθηκαν μαζί μ’ εκείνη το ισοκράτημα και ο αυτοέλεγχος του ήχου και να μείναμε μόνοι με τις ξέσαλες τσαλκάντζες, παραλλαγμένες κι αυτές «από την απόσταση, το αεράκι και το τοπίο». Καλή Ανάσταση!