Η Ιερή Σκάλα ξανά στους πιστούς της

Εκατομμύρια πιστοί ανέβηκαν γονατιστοί τα 28 μαρμάρινα σκαλοπάτια της για να ζητήσουν βοήθεια ή συγχώρεση. Στην κορυφή της βρίσκονται τα Αγια των Αγίων, όπως ονομάζεται το παρεκκλήσι στο οποίο οδηγεί, γεμάτο από ιερά λείψανα. Ο θόλος που την περιβάλλει είναι διακοσμημένος με εξαιρετικές τοιχογραφίες του 16ου αι. που καλύπτουν επιφάνεια 5.180 τ.μ. Βαθιά «πληγωμένη» από τη χρήση, πριν από 300 χρόνια, καλύφθηκε με ξύλο και χρειάστηκε το Ιδρυμα Γκέτι (το οποίο βρίσκεται σε «εμπόλεμη» κατάσταση με το ιταλικό κράτος καθώς το τελευταίο διεκδικεί αρχαιότητες που θεωρούνται προϊόντα παράνομης διακίνησης και τα οποία ανήκουν στις συλλογές του αμερικανικού ιδρύματος) να διαθέσει περισσότερα από 346.000 ευρώ (δηλαδή τη μερίδα του λέοντος του συνολικού κόστους) εις ένδειξη καλής θέλησης για τη συντήρηση και την εκ νέου αποκάλυψή τους, η οποία έγινε προ ημερών.

Είναι όμως η Ιερή Σκάλα, όπως ονομάζονται τα 28 αυτά μαρμάρινα σκαλοπάτια που βρίσκονται απέναντι από τον καθεδρικό ναό της Ρώμης, τη βασιλική του Αγίου Ιωάννη του Λατερανού, εκείνα τα οποία ανέβηκε ο Χριστός για να φτάσει στο Πραιτώριο να δικαστεί ενώπιον του Πόντιου Πιλάτου; Εκείνα που απέσπασε η μητέρα του Μεγάλου Κωνσταντίνου, Ελένη, από την Ιερουσαλήμ, μαζί με τα καρφιά της Σταύρωσης και τμήματος του Σταυρού τον 4ο αιώνα, πάνω στα οποία τρεις σταυροί – δύο από πορφυρίτη και ένας από χαλκό – κάλυπταν τις σταγόνες αίματος του Ιησού;

Το Βατικανό μπορεί να επιδιώκει να διατηρήσει τον μύθο αναλλοίωτο κι ας ήταν αυτό που αλλοίωσε σοβαρότατα την Ιερή Σκάλα, σε βαθμό που τα σκαλιά στο κέντρο να έχουν αποκτήσει καμπύλες καθώς έχουν χάσει υλικό αρκετών εκατοστών. Οι επιστήμονες ωστόσο διατηρούν σοβαρές αμφιβολίες κατά πόσον το συγκεκριμένο μνημείο συνδέεται με το Θείο Δράμα.

«Από επιστημονικής πλευράς θεωρώ μηδενικές τις πιθανότητες η συγκεκριμένη κλίμακα να προέρχεται από το Πραιτώριο της Ιερουσαλήμ, διότι ισοπεδώθηκε όπως και ολόκληρη η πόλη από τους Ρωμαίους το 70 μ.Χ., πολύ πριν από την επίσκεψη της Ελένης στους Αγιους  Τόπους», υποστηρίζει η Τζούντι  Μάγκνες, αρχαιολόγος και καθηγητής Θεολογίας στο Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνα στο Τσάπελ Χιλ. Επιπλέον αναλύσεις από οικοδομήματα της εποχής της βασιλείας του Ηρώδη δείχνουν ότι «χρησιμοποιούνταν τοπικά υλικά τα οποία καλύπτονταν με κονίαμα για να δίνουν την εντύπωση του μαρμάρου. Ακόμη και το μαυσωλείο του ίδιου του Ηρώδη ήταν καμωμένο από λευκή πέτρα και όχι από μάρμαρο. Αντιθέτως το υλικό της Ιερής Σκάλας είναι μάρμαρο από την περιοχή του Αιγαίου Πελάγους», συνεχίζει η αρχαιολόγος.

«Δεν αποκλείεται τα σκαλοπάτια αυτά να αποτελούν αντίγραφο των αυθεντικών καθώς υπάρχουν στη Ρώμη παραδείγματα όπου έγινε προσπάθεια στοιχεία από την Ιερουσαλήμ να ενταχθούν σε κτίρια που υπήρχαν στην αιώνια πόλη. Κατά τη γνώμη μου πρόκειται για μια τέτοια περίπτωση», υποστηρίζει η καθηγήτρια Μεσαιωνικής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, Τζούλια Σμιθ.

Αυθεντική ή όχι η Ιερή Σκάλα δεν φαίνεται πως είναι ένα ζήτημα που απασχόλησε τους πιστούς ανά τους αιώνες, αν κρίνει κάποιος από τα πολλά μικροσκοπικά σημειώματα και τα νομίσματα που βρέθηκαν στις σχισμές της ξύλινης επένδυσης που τοποθετήθηκε το 1723 για την προστασία του μαρμάρου, αλλά και τα γκραφίτι των πιστών, άλλοτε με τάματα κι άλλοτε με ευχαριστήρια μηνύματα για τη θεϊκή παρέμβαση. Και όπως όλα δείχνουν ούτε τους σύγχρονους επισκέπτες, οι οποίοι συρρέουν για να ανέβουν την Ιερή Σκάλα και να θαυμάσουν τις εξαιρετικές και φρεσκοσυντηρημένες τοιχογραφίες έως τις 9 Ιουνίου που θα είναι προσβάσιμη για το κοινό.