Γελοίες αμετροέπειες

Είναι γεγονός ότι σε εποχές υποχώρησης των ιδεολογιών όπως η δική μας, θεριεύει το «εγώ» του κάθε ανθρώπου και όλοι θέλουν οτιδήποτε κάνουν να το πιστώνεται ο καθένας για λογαριασμό του, σαν να μην απηχεί μια γενικότερη προσπάθεια ή ένα γενικότερο πνεύμα ώστε οι ίδιοι να λογαριαζόμαστε απλά οι φορείς του. Δεν είναι κάτι κακό όταν όμως δεν καταντάει απωθητικό και συχνά αηδιαστικό. Σε συνέδρια, σε σεμινάρια, σε παρουσιάσεις βιβλίων, σε ραδιόφωνα και τηλεοράσεις, συγγραφείς, καλλιτέχνες, πανεπιστημιακοί, στοχαστές, όποιο και αν είναι το θέμα, τεχνηέντως το χρησιμοποιούν ώστε να μάθουμε πώς πρωτοήρθαν σε επαφή οι ίδιοι μαζί του, πώς το αντιμετώπισαν και ανέλαβαν μάλιστα το ρίσκο να εκφράσουν θέσεις ρηξικέλευθες και τολμηρές, αν και ποτέ δεν έγιναν ακουστές και ακόμα χειρότερα να παραγκωνιστούν από ανθρώπους με απόψεις επίπεδες και ρηχές.

Το ολότελα παράξενο και αδικαιολόγητο παραμένει πως μια τέτοιου είδους εγωπάθεια δεν αφορά μόνο σε «δημιουργούς» που τους αισθάνεσαι να στριμώχνονται προκειμένου να υπάρξουν και να σχηματίσουν μια καριέρα αλλά και σε δημιουργούς με έργο σημαντικό που έχει συντελεστεί και θα έπρεπε οποιαδήποτε σημασία και αν του δίνεται, λίγη, πολύ ή καθόλου, να τους έχει κάνει αν μη τι άλλο λιγότερο προπέτεις και αλαζόνες. Καθώς δεν μπορεί να μην αναρωτηθεί ένας σοβαρός άνθρωπος τι σημασία μπορεί να έχει ένα έργο όσο σπουδαίο και αν είναι ή όσο και αν έχει αγαπηθεί, όταν ο κόσμος ως σύνολο παραμένει στα χάλια που είχε όταν το έργο αυτό δεν είχε πραγματοποιηθεί.

Ή πόσο ανόητος μπορεί να είναι κανείς ώστε να λέει «το έργο μου άξιζε μεγαλύτερης προσοχής», χωρίς να αναρωτιέται πόσα πράγματα που δεν έγιναν ποτέ γνωστά θα άξιζαν πολύ περισσότερο σε σχέση με όσα έγιναν χωρίς η ανθρωπότητα να αισθάνεται πως κάτι έχει στερηθεί επειδή δεν τα γνώρισε. Ενώ θα έπρεπε να συνιστά ένα φαινόμενο άξιο για να συζητιέται σε συντροφιές φίλων, έχει πάρει τέτοιες διαστάσεις επιδημίας ώστε να ακούγεται σχεδόν ειδυλλιακή σήμερα η φράση του αλησμόνητου ηθοποιού και σκηνοθέτη Δημήτρη Μυράτ που είχε πει πριν από πολλές δεκαετίες για έναν συγγραφέα ότι «πέρασε ολόκληρη τη νύχτα μιλώντας σεμνά για τον εαυτό του».

Γιατί πώς αλλιώς παρά σαν επιδημία θα μπορούσε να χαρακτηρίσει κανείς το γεγονός ότι σε ένα αφιέρωμα ενός καθόλα αξιόλογου περιοδικού για έναν σημαντικό πεζογράφο, τα δεκαοκτώ κείμενα σε σχέση με τα είκοσι πέντε που το συγκροτούν, ξεκινάνε με έναν τρόπο σάμπως και ο τιμώμενος να ήρθε στη ζωή αυτή όχι για να κάνει όσα μας κληροδότησε, αλλά για να έχει γνωρίσει και να έχει εξ απορρήτων του τους συγγραφείς τους. Είχε γράψει κάποτε ο Ανδρέας Καραντώνης για μια πληθώρα βιβλιοκρισιών που εξαντλούνταν στο να τα βρίσκουν όλα θαυμαστά και σπουδαία, πως η κατάσταση είχε εξελιχθεί σε ένα «παίνα με να σε παινώ να περνάμε τον καιρό». Δυστυχώς ακόμα και αυτή η ελαφρώς γελοία υπόθεση θα γνώριζε μια περαιτέρω επιδείνωση στις μέρες μας ώστε σε επιμνημόσυνους λόγους και επιμνημόσυνα κείμενα αντί να πληροφορούμεθα για το ποιος υπήρξε ο μεταστάς, να μαθαίνουμε ασυγκρίτως περισσότερα για τον άνθρωπο που προφορικά ή γραπτά τον ξεπροβοδίζει.