Καταδικάζοντας το διαφορετικό

Η ανάγκη του ήταν να δει μια μορφή πάνω στη σκηνή. Να δώσει υπόσταση σε κάτι που είχε εμπνευστεί. Από εκεί ξεκίνησε ο Αργύρης Πανταζάρας και σιγά σιγά έστησε το «Elephant song», τη νέα παράσταση που παρουσιάζει από τις 4 Μαΐου στο Θέατρο της Οδού Κυκλάδων. Βασισμένος στο έργο του Καναδού Νίκολας Μπίλον, φτιάχνει μια παράσταση που δημιουργεί συνθήκες κινηματογραφικής ταινίας και καλεί το κοινό να την ακολουθήσουν. Πρωταγωνιστές ο ίδιος, ο Μάξιμος Μουμούρης και η Ιρις Πανταζάρα.

«Είναι ένα έργο επηρεασμένο από τον κινηματογράφο και μου δίνει την ευκαιρία να πειραματιστώ πάνω στη σκηνή, σ’ έναν σκηνικό χώρο, σ’ ένα γραφείο να κάνουμε μια ψυχιατρική συνεδρία. Κάτι που μοιάζει περισσότερο με σκακιστικό παιχνίδι. Μια τρυφερή ιστορία κατά κάποιο τρόπο που καταλήγει σε μένα, στο να επιτρέψω στον θεατή να κάνει κοντινό στη σκηνή. Δηλαδή με κινηματογραφικά μέσα πια, να συστήσουμε ένα κινηματογραφικό στήσιμο στο θέατρο» σχολιάζει ο Πανταζάρας μιλώντας στο «Νσυν» και συνεχίζει: «Τα έργα είναι πολλές φορές αφορμή. Δεν το σκέφτομαι ρεπερτοριακά όσο με ποια ενέργεια θέλω να συντονιστώ και να συντονίσω το κοινό. Αυτή είναι η ενέργεια, είναι η ενέργεια του πώς αφουγκραζόμαστε αυτόν που έχουμε δίπλα ή μπροστά μας. Πώς αφουγκραζόμαστε και συναισθανόμαστε τον άνθρωπό μας πίσω από τις καταστάσεις, τις ιδιότητες, μέχρι και από τα λόγια του. Σίγουρα είναι μια έρευνα η οποία με οδηγεί στον Πίντερ, τον Ιψεν ή τη Σάρα Κέιν, αλλά ξεκάθαρα και έντιμα γι’ αυτόν τον λόγο ήθελα να ασχοληθώ με κάτι στο οποίο θα μπορέσω εγώ να χτίσω κάποιες βάσεις».

ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑ. Η ιστορία της παράστασης λοιπόν περιστρέφεται γύρω από μια ψυχιατρική συνεδρία, που συντελείται σε παρόντα χρόνο. Ωστόσο, οι ρόλοι τελικά αντιστρέφονται και ο ψυχαναλυτής γίνεται ψυχαναλυόμενος. «Είναι μια ανεπίσημη συνεδρία. Καταλήγει να είναι συνεδρία για τον θεατή, όχι για τη σκηνή. Ξεκίνησα από μια εικόνα που δύο άνθρωποι στέκονται τόσο κοντά. Ενας εξεταστής εξετάζει έναν γυμνό άνθρωπο. Και οι δύο κάθονται στην ίδια καρέκλα. Μόνο που ο ένας είναι εξεταστής και ο άλλος είναι το υποκείμενο. Ηθελα να δώσω λόγο και παλμό, ζωή σ’ αυτήν την εικόνα και σ’ αυτές τις σκέψεις. Ποιος εξετάζει ποιον τελικά;» αναφέρει ο Πανταζάρας.

Στην εξέλιξη του έργου, μπαίνουν συνεχώς νέες προβληματικές. Μεταξύ αυτών καταδεικνύεται η κατάσταση μιας κοινωνίας που καταδικάζει το διαφορετικό και δημιουργεί θύματα ψυχικής κακοποίησης και απόρριψης. «Αυτό μπαίνει πολύ φανερά και ξεκινάει απέξω για να έρθει στη σκηνή. Εχει να κάνει με το ότι στην πραγματικότητα δεν βλέπουμε, δεν ακούμε. Γι’ αυτό καταδικάζουμε το διαφορετικό. Κάτι δεν άκουσαν όταν ένας Βαγγέλης Γιακουμάκης έστελνε σήμα SOS και εξέπεμπε μια κραυγή βοήθειας. Κάτι δεν είδαν σ’ έναν Ζακ που ήταν αιμόφυρτος μέσα στα τζάμια. Κάτι δεν βλέπουμε και κάτι δεν ακούμε όταν δημιουργούμε εχθρό στα μάτια του διπλανού μας. Στην πραγματικότητα εμείς καταδικάζουμε το διαφορετικό ονομάζοντάς το διαφορετικό. Δεν είναι μόνο αυτές οι περιπτώσεις. Είναι όλες εκείνες που οδηγούν τους ανθρώπους σ’ ένα τέλος. Είτε προσωπικό δικό τους, αυτοχειρίας, είτε τους δολοφονούμε εμείς. Συντηρούμε μια κοινωνία η οποία δολοφονεί ό,τι δεν καταλαβαίνει, ό,τι δεν αναγνωρίζει. Ο,τι δεν μπορεί να ορίσει. Πάντα ήταν το ίδιο άγριο, αλλά υποτίθεται ότι όσο εξελίσσεται η τεχνολογία, η επιστήμη, πάντα περιμένουμε κάτι καλύτερο για την επόμενη ημέρα. Στην πραγματικότητα θα έπρεπε να είμαστε πιο ευσυγκίνητοι κι ευσυνείδητοι, αλλά στο τέλος καταλήγουμε πιο απαθείς» τονίζει ο δημιουργός.

Στο τέλος της παράστασης, οι τρεις χαρακτήρες ενώνονται και δημιουργούν μια ανορθόδοξη πυρηνική οικογένεια. Μπορεί άραγε να υπάρξει γονιός χωρίς παιδί; Παιδί χωρίς οικογένεια; «Ολο ξεκίνησε από το πώς ν’ ακούμε ένα παιδί, αλλά στην πορεία κατάλαβα ότι με τέτοια φροντίδα καταλήγει να είναι για το πώς συναισθανόμαστε και νιώθουμε τους γονείς. Είναι κάτι που δεν ξέρω καν αν έχουμε ασχοληθεί με φροντίδα προς τα πίσω. Συνήθως ασχολούμαστε με τρόμο και με πανικό για το μπροστά, αλλά κανείς δεν στέκεται με ψυχραιμία γυρνώντας το βλέμμα του προς τα πίσω, στις ρίζες. Και αυτό ως σκεπτικό με βοηθάει εμένα στο ότι ασχολούμαστε με το πρόβλημα και όχι με τη ρίζα του προβλήματος. Ασχολούμαστε με τη βία αλλά όχι με αυτό που γεννάει τη βία. Είναι μια προσπάθεια να βάλουμε έναν καινούργιο σπόρο στη νοοτροπία μας. Ενας σπόρος μέσω της τέχνης. Η τέχνη ως μέσο επανεξέτασης των πραγμάτων με σεβασμό και με ειλικρίνεια και διάλογο με το κοινό. Την κοινωνία δηλαδή» καταλήγει ο Πανταζάρας.