Η γήρανση του πληθυσμού βόμβα για τα δημόσια Ταμεία

«Βόμβα» για το δημόσιο σύστημα αποτελεί το δημογραφικό, με τον μισό πληθυσμό της χώρας να συντηρείται από τον υπόλοιπο μισό. Μάλιστα, η αναλογία αυτή εμφανίζει αυξητικές τάσεις, προμηνύοντας επιδείνωση και εντονότερες πιέσεις στα ασφαλιστικά ταμεία.

Ειδικότερα, στη φετινή έκθεση που παρουσίασε το Ιδρυμα Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ) αναδεικνύεται το μεγάλο ζήτημα του δημογραφικού, καθώς διαχρονικά σημειώνεται μείωση των γεννήσεων (κατά 36.000 το 2017) και αύξηση του γηραιότερου πληθυσμού (άνω των 65 ετών).

Μοιραία, το 2017 το 21,9% του πληθυσμού ανήκει στην τρίτη ηλικία, ενώ εκτιμάται ότι το ίδιο ποσοστό έως το 2050  θα εκτιναχτεί στο 36,5%, συμπιέζοντας δυσανάλογα το δημόσιο σύστημα υγείας και τα ασφαλιστικά ταμεία.

Σημειώνεται δε, ότι με βάση εκτιμήσεις των Ηνωμένων Εθνών αναμένεται να υπάρξει για τη χώρα μας σημαντική επιδείνωση του δείκτη εξάρτησης ώς το 2050, ο οποίος εκτιμάται ότι θα ανέλθει στο 91%.

Η δημογραφική κρίση που αναμένεται να ενταθεί τα επόμενα χρόνια στην Ελλάδα, οφείλεται μεταξύ άλλων και στο γεγονός ότι στη χώρα μας παρατηρείται υψηλό προσδόκιμο ζωής (81,5 έτη, όταν ο μέσος όρος για τις χώρες της ΕΕ είναι τα 81 έτη).

Και παρότι, βάσει των παραπάνω, καταγράφεται αυξανόμενη ανάγκη για φαρμακευτική και υγειονομική περίθαλψη, κάτι που συνεπάγεται και αυξημένη ανάγκη για δημόσια χρηματοδότηση σε δαπάνες υγείας και φαρμακευτική κάλυψη, οι δείκτες δείχνουν μια κατηφορική πορεία.

Είναι ενδεικτικό ότι η δημόσια χρηματοδότηση για δαπάνες υγείας μειώθηκε κατά 38,2% την περίοδο 2010 – 2017 και διαμορφώθηκε στα 9,1 δισ. ευρώ το 2017 (5,1% του ΑΕΠ). Η «μαύρη τρύπα» που έχει δημιουργηθεί είχε ως αποτέλεσμα, όπως επισημαίνουν οι ερευνητές, τη μετατόπιση των δαπανών για την υγεία στον ιδιωτικό τομέα, όπου η ιδιωτική χρηματοδότηση έφτασε στο 39% το 2016 (όταν στις χώρες του Νότου το αντίστοιχο ποσοστό δεν ξεπερνούσε την ίδια χρονιά το 28%).

Στο δισεπίλυτο αυτό πρόβλημα έρχεται να προστεθεί και το υψηλό ποσοστό ανεργίας. Στην ίδια έκθεση με τίτλο «Η φαρμακευτική αγορά στην Ελλάδα: Γεγονότα και στοιχεία 2018», υπογραμμίζεται ότι «το ποσοστό ανεργίας στον γενικό πληθυσμό κλιμακώθηκε στο ιστορικά υψηλό επίπεδο 25% το 2013, με σταδιακή βελτίωση στο 21,5% το 2017 και περαιτέρω αποκλιμάκωση το 2018 στο 19,6%, παραμένοντας όμως σε υψηλά επίπεδα για ευρωπαϊκή χώρα».

Αξίζει να σημειωθεί ότι στις νότιες χώρες το ποσοστό ανεργίας υποχώρησε πέρυσι στο 11,9%. Εν τω μεταξύ, στο δυσοίωνο αυτό σκηνικό έρχεται να προστεθεί και το υψηλό ποσοστό μακροχρόνια ανέργων, καθώς υπολογίζεται ότι 747.000 άνθρωποι παραμένουν εκτός εργασίας για πάνω από 12 μήνες, με την ανεργία να πλήττει την πιο παραγωγική ηλικιακή κατηγορία.

Και ενώ παράλληλα καταγράφεται αύξηση των χρόνιων νοσημάτων, δεδομένου ότι ο πληθυσμός γερνάει, οι δαπάνες υγείας αποτελούν το 7,3% των συνολικών δαπανών των νοικοκυριών που διεξάγονται μέσα από τις συναλλαγές στην αγορά για το 2017 έναντι 6,5% το 2009.

Και παρότι σε απόλυτα μεγέθη η δαπάνη αυτή παρουσιάζει μείωση (το 2007 διαμορφώθηκε στα 103,3 ευρώ ανά μήνα, όταν το 2009 ήταν 134,3 ευρώ), οι επιστήμονες επιμένουν ότι «το ποσοστό των δαπανών αυτών είναι υψηλότερο από το 2009, φανερώνοντας τη μειωμένη αγοραστική αξία των νοικοκυριών, την αυξημένη συμμετοχή των ασθενών για δαπάνες υγείας και την ανελαστικότητα της δαπάνης για τις συγκεκριμένες κατηγορίες».

Ετσι, αναλυτικότερα από τα 103,3 ευρώ μηνιαίας δαπάνης των νοικοκυριών για την υγεία, το 34,2% αφορά στη φαρμακευτική περίθαλψη και το 31,5% στην κάλυψη νοσοκομειακών αναγκών.

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της μειωμένης συμβολής του δημόσιου τομέα στη φαρμακευτική δαπάνη με αποτέλεσμα το βάρος να μετακυλύεται στον ιδιωτικό τομέα, δημιουργώντας ένα στρεβλό σύστημα. Το 2018 η συμμετοχή των ασφαλισμένων στην εξωνοσοκομειακή φαρμακευτική δαπάνη έφτασε στα 625 εκατομμύρια ευρώ και της φαρμακοβιομηχανίας στα 990 εκατομμύρια ευρώ.