Το μίσος των ηγετών υποκινεί τη βία

Κατά εννέα βαθμίδες βελτιώθηκε η θέση της Ελλάδας στην ετήσια έκθεση των Δημοσιογράφων Χωρίς Σύνορα (RSF) για την ελευθερία του Τύπου. Η χώρα μας βρίσκεται στην 65η θέση, επί συνόλου 180 χωρών, ενώ το 2018 ήμασταν στην 74η και το 2017 στην 88η θέση. Χρησιμοποιώντας στην ανάλυσή της για την Ελλάδα τον τίτλο «Σημαντική πρόοδος», η έκθεση αναφέρει ως χαρακτηριστικό δείγμα της βελτίωσης της ελευθερίας στον Τύπο τη διευθέτηση του ζητήματος των τηλεοπτικών αδειών «ύστερα από μια μακρά διαδικασία αλλά και μια προηγηθείσα ανεπιτυχή προσπάθεια».

Στον αντίποδα, ωστόσο, η έκθεση κάνει λόγο για «δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι δημοσιογράφοι στο να κάνουν τη δουλειά τους» αναφέροντας τη «βομβιστική επίθεση στα κεντρικά γραφεία του τηλεοπτικού σταθμού Σκάι από τρομοκρατική ομάδα που δήλωσε ότι εναντιώνεται στην καπιταλιστική ατζέντα των δημοσιογράφων», αλλά και σημειώνοντας ότι «η παρενόχληση δημοσιογράφων από την Ακροδεξιά και την Αστυνομία συνεχίζεται».

Η προειδοποίηση της μη κυβερνητικής οργάνωσης Δημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορα για τη γενική, παγκόσμια εικόνα της ελευθερίας του Τύπου είναι ξεκάθαρη: «Το μίσος για τους δημοσιογράφους εκτραχύνεται στη βία», καθώς μόλις στο 24% των 180 χωρών που εξετάστηκαν χαρακτηρίζεται ως «καλή» ή «μάλλον καλή» η κατάσταση ως προς την ελευθερία του Τύπου, ενώ το 2018 το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 26%. Οπως αναφέρεται χαρακτηριστικά, «η εχθρότητα έναντι των δημοσιογράφων ή ακόμη και το μίσος που εκφράζεται από πολιτικούς ηγέτες κατέληξε να υποκινήσει το πέρασμα σε πράξεις πιο σοβαρές και πιο συχνές».

Οι RSF διαπιστώνουν έτσι ότι από την πλευρά των δημοσιογράφων υπάρχει «αύξηση των κινδύνων και, εξαιτίας αυτού, ένα χωρίς προηγούμενο επίπεδο φόβου σε ορισμένες τοποθεσίες», ενώ σημειώνουν ότι οι ασφυκτικές πιέσεις, οι απειλές κατά της ζωής και οι αυθαίρετες συλλήψεις αποτελούν όλο και περισσότερο «κινδύνους του επαγγέλματος».

Το πρώτο που σημειώνει η συνοδευτική αναφορά είναι ότι «ο αριθμός των χωρών που θεωρούνται ασφαλείς ώστε να μπορούν οι δημοσιογράφοι να δουλεύουν υπό καθεστώς απόλυτης ασφάλειας συνεχίζει να μειώνεται, ενώ τα αυταρχικά καθεστώτα συνεχίζουν να σφίγγουν τα δεσμά τους γύρω από τα ΜΜΕ».

Επίσης, ειδική αναφορά γίνεται στις «υποτιθέμενες καλύτερες περιοχές», όπως η ίδια η έκθεση χαρακτηρίζει τις ΗΠΑ που έχασε τρεις θέσεις και βρίσκεται πλέον στην 48η, καθώς και στην Ευρωπαϊκή Ενωση. «Ποτέ πριν οι αμερικανοί δημοσιογράφοι δεν δέχονταν τόσες απειλές κατά της ζωής τους» σημειώνεται, ενώ γίνεται αναφορά και στο γεγονός ότι ποτέ πριν δεν προσέφευγαν σε τέτοιο βαθμό «σε ιδιωτικές εταιρείες για να έχουν εγγυήσεις για την ασφάλειά τους». Είναι εξάλλου ακόμα νωπές οι μνήμες από την επίθεση στην εφημερίδα «Capital Gazette» στο Μέιν, τον περασμένο Ιούνιο, όπου τέσσερις δημοσιογράφοι και μία εργαζόμενη έπεσαν νεκροί ύστερα από επίθεση ενόπλου.

Ως προς την Ευρώπη, η έκθεση προειδοποιεί ότι οι δημοσιογράφοι «βρίσκονται σήμερα αντιμέτωποι με τις χειρότερες απειλές» και αναφέρεται στους φόνους στη Μάλτα, τη Σλοβακία και τη Βουλγαρία καθώς και σε λεκτικές και σωματικές επιθέσεις στη Σερβία και στο Μαυροβούνιο, όπως και στην αλόγιστη και χωρίς προηγούμενο βία που έλαβε χώρα κατά τη διάρκεια των κινητοποιήσεων των Κίτρινων Γιλέκων στη Γαλλία, τόσο από πλευράς αστυνομικών όσο και από πλευράς διαδηλωτών.

Μια τελική συγκεντρωτική ματιά δεν αφήνει δυστυχώς περιθώριο για ιδιαίτερη αισιοδοξία. Στο 37% των χωρών η κατάσταση κρίνεται προβληματική, στο 29% δύσκολη, στο 16% ικανοποιητική, στο 11% ιδιαιτέρως σοβαρή και μόλις στο 8% καλή.