Ο «δικός τους δρόμος» για 50 χρόνια

Οι Αγγλοι έχουν φλέγμα. Και είναι σημαντική η συνεισφορά τους, μείγμα χολής, ειρωνείας και παραδοχής, στην αποτίμηση των πολιτιστικών προϊόντων και του γενικευμένου θαυμασμού. Τελευταίο παράδειγμα, το τραγούδι «My way» που συμπλήρωσε πενήντα χρόνια. Και για το οποίο η βρετανική εφημερίδα «Guardian» επισημαίνει ότι «βασίστηκε σε ένα γαλλικό ποπ τραγούδι που δεν τα κατάφερε ποτέ να γίνει Νο 1 και παρ’ όλα αυτά, χάρη στη συμβολή του κρούνερ Φρανκ Σινάτρα, καθιερώθηκε από τραγούδι αποχαιρετισμού σε κηδείες έως δείκτης ικανότητας των φωνητικών χορδών σε διαγωνισμούς των καραόκε μπαρ να ακούγεται παντού. Και πάντα».

Το χρονικό της επιτυχίας του «My way» ως λατρευτικού τραγουδιού της ποπ κουλτούρας ξεκίνησε στα τέλη του ’60, όταν ένας νεαρός τραγουδοποιός που λεγόταν Ντέιβιντ Μπάουι ρωτήθηκε από τον μάνατζέρ του αν μπορούσε να μεταγράψει στα αγγλικά το τραγούδι «Comme d’ habitude» («Ως συνήθως») του Κλοντ Φρανσουά. Ο Μπάουι σε συνέντευξή του το 1999 θυμήθηκε ότι ο μάλλον αδέξιος τίτλος του «Even a fool learns to love» («Ακόμη και ένας βλάκας μαθαίνει να αγαπά») έκανε τον μάνατζερ να το απορρίψει. Και να το πασάρει στον Πολ Ανκα, ο οποίος ήταν εύστοχος με το απλό «My way».

Το τραγούδι του Πολ Ανκα λοιπόν τραγούδησε ο Φρανκ Σινάτρα και πέρασε στη βρετανική λίστα των πενήντα πρώτων επιτυχιών, τον Απρίλιο του 1969. Και παρέμεινε στο τοπ 100 για 124 εβδομάδες, ενώ για 75 εβδομάδες από αυτό το διάστημα το «My way» ήταν μέσα στα 40 πιο δημοφιλή τραγούδια της εποχής του.

Ο Σινάτρα θα γινόταν 53 ετών, προσπαθώντας να βρεθεί πάνω στο κύμα της πολιτιστικής αλλαγής, κάνοντας στροφή προς την ποπ. Οι κινηματογραφικοί ρόλοι του απέφευγαν το ύφος του Ρατ – Πακ με το οποίο είχε καθιερωθεί παγκοσμίως. Εκείνη την άνοιξη βρισκόταν στο Μαϊάμι για τα γυρίσματα της ταινίας «Κυρία από τσιμέντο» και σε ένα δείπνο συνάντησε τον Πολ Ανκα. «Μικρέ, βαρέθηκα» του είπε. «Πάω να κάνω ένα ακόμα άλμπουμ και βγαίνω από εδώ». Ο Ανκα επέστρεψε αμέσως στη Νέα Υόρκη και δούλεψε όλη τη νύχτα πάνω στο τραγούδι, το οποίο ο ίδιος είχε ακούσει στο ραδιόφωνο κατά τη διάρκεια των διακοπών του στο Μουζέν, στον γαλλικό Νότο. Ο νεαρός Ανκα, που τη δεκαετία του ’50 ήταν δηλωμένος έφηβος θαυμαστής του Σινάτρα, δούλεψε πάνω σε ένα λαϊκό λυρικό μοτίβο για να δώσει στο γαλλικό ποπ τραγούδι το ύφος που θα αναδείκνυε την αξία του Σινάτρα.

Ο Σινάτρα πριν μπει για ηχογράφηση στο στούντιο δούλεψε την εκφορά του ώστε να έχει μέσα του τη διάθεση του τραγουδιού. Η ερμηνεία του ήταν εκπληκτική. Και όπως ο ίδιος έλεγε για τη μεγάλη του επιτυχία, «κάθε φορά που βγαίνω για να πω αυτό το τραγούδι, σφίγγω τα δόντια. Επειδή, ανεξάρτητα από το τι μπορεί να δείχνει η εικόνα, μισώ τον κομπασμό των άλλων. Μισώ τον στόμφο».

Η ερμηνεία του Σινάτρα ήταν αριστοτεχνικά υπνωτική. Η αργόσυρτη παράδοση του τραγουδιστή στην κλιμάκωση του ρεφρέν του έβγαινε υπερήφανη και όχι παράφορη. Με συνέπεια, όταν ο νεαρός Μπάουι άκουσε το τραγούδι στο ραδιόφωνο στη μεγαλειώδη ενορχήστρωση του Ντον Κόστα, να νιώσει απογοήτευση για τον εαυτό του.

«Για αντίποινα έγραψα το “Life on Mars”» είπε ο Μπάουι, προσθέτοντας ότι στο εσώφυλλο του άλμπουμ του «Hunky Dory» έγραφε στο σημείωμά του: «Εμπνευσμένο από τον Φράνκι».

Το «My way», παρά την επιτυχία του, δεν έφτασε ποτέ στο Νο 1. Ακόμα και όταν προστέθηκαν ερμηνείες και έγινε γυναικεία υπόθεση το 1970 με τη Σίρλεϊ Μπάσεϊ, η οποία τραγούδησε αλλάζοντας στον στίχο το «άνδρας» σε «γυναίκα», και την Αρίθα Φράνκλιν, που πρόσθεσε μια σόουλ ερωτική απόχρωση και μαλάκωσε την υπεροψία του στίχου, στρέφοντας το μικρόφωνο προς το κοινό της για το φινάλε του τραγουδιού.

Ακολούθησε το 1971 η πιο σβέλτη εκδοχή της Νίνα Σιμόν με έμφαση στην ερμηνεία των κρουστών. Αλλά και του Ελβις Πρίσλεϊ που κυκλοφόρησε το 1977 ως το πρώτο σινγκλ μετά τον θάνατό του. Μία άλλη σπαρακτική όσο και απελευθερωτική χροιά έδωσε ο Σιντ Βίσιους στην πανκ λάιβ ερμηνεία τού «My way» στη συναυλία των Sex Pistols, τον Απρίλιο του 1978, στο θέατρο Ολιμπιά στο Παρίσι. Ηταν το έναυσμα για να γίνει το τραγούδι αυτό ένα είδος «τελετής μύησης» διαφόρων μουσικών, όπως ο Ρόμπι Ουίλιαμς, η Εϊμι Γουάινχαουζ, ο Jay Z, ο Σέιν ΜακΓκάουαν. Καθένας και καθεμία έβαζαν τη δική τους ψυχή στο αξεπέραστο τραγούδι.