«Η Τερίζα Μέι κρύβεται μέσα στο Ουέστμινστερ»

Πόσο Ηνωμένο είναι το Βασίλειο της Ελισάβετ Β’ στον καιρό του Brexit; Η επικείμενη (;) έξοδος από την Ευρωπαϊκή Ενωση έχει προκαλέσει μία άνευ προηγουμένου κρίση στο πολιτικό σύστημα της Γηραιάς Αλβιώνας, θέτοντας εν αμφιβόλω ακόμη και την ίδια την ακεραιότητά της. Δεν είναι μόνον η Σκωτία που ζητά επιμόνως νέο δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία της. Είναι και η Βόρεια Ιρλανδία. Στη συνέντευξη που παραχώρησε στα «ΝΕΑ», η αρχηγός του Σιν Φέιν Μέρι Λου ΜακΝτόναλντ επιτίθεται στην Τερίζα Μέι για τους χειρισμούς της στο Brexit, προαναγγέλλει δημοψήφισμα για την επανένωση της Ιρλανδίας και εμφανίζεται βέβαιη ότι οι Βορειοϊρλανδοί θα επιλέξουν την απόσχισή τους από το Στέμμα.

Τη συνάντησα στη σικ συνοικία Σεντ Τζέιμσις του κεντρικού Λονδίνου, δυο βήματα από το ομώνυμο παλάτι και όχι πολύ μακριά από τη βρετανική Βουλή. Το πρώτο δεν θέλει ούτε να το ακούει, ενώ από τη δεύτερη δεν περνά ούτε απ’ έξω – πολλώ μάλλον δεν επιτρέπει στους επτά βουλευτές της να καταλάβουν τις έδρες τους στο Ουέστμινστερ, πιστή στην παράδοση του Σιν Φέιν εδώ και έναν αιώνα. «Είναι δύσκολο να πιστέψει κανείς ότι, περισσότερο από δύο δεκαετίες μετά την υπογραφή της συμφωνίας της Μεγάλης Παρασκευής, η εφαρμογή της θα απειλούνταν και η βρετανική κυβέρνηση θα επέτρεπε πράξεις που μας υπονομεύουν. Η ειρηνευτική διαδικασία και όλα όσα έχουμε χτίσει είναι εξαιρετικά πολύτιμα και δεν μπορεί να απειλούνται ή να υπονομεύονται από τις ενέργειες των Brexiteers Συντηρητικών» λέει στα «ΝΕΑ» η 50χρονη αρχηγός του αριστερού Σιν Φέιν (σημαίνει «Εμείς»), πάλαι ποτέ πολιτικής πτέρυγας του Ιρλανδικού Δημοκρατικού Στρατού (IRA).

Λόγω της οδυνηρής ιστορίας της, η Βόρεια Ιρλανδία είναι θέμα «ειδικού χειρισμού» για τη Βρετανία. Ακόμη και ο προσδιορισμός της είναι προβληματικός, με το βρετανικό κράτος να μην μπορεί να αποφασίσει πώς θα την αποκαλεί: χώρα; επαρχία; περιοχή; Το Brexit έχει κάνει την κατάσταση ακόμη πιο περίπλοκη. Το ενδεχόμενο εξόδου χωρίς συμφωνία προκαλεί φόβους για επαναφορά σκληρών συνόρων στο νησί, κάτι που θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο την ειρήνη. Οι τριακονταετείς πολύνεκρες συγκρούσεις (τα γνωστά Troubles) μεταξύ των Ρεπουμπλικανών-εθνικιστών, κατά κύριο λόγο καθολικών, που ζητούσαν επανένωση της Ιρλανδίας, και των Ενωτικών, κατά κύριο λόγο προτεσταντών, που ήθελαν να παραμείνουν ενωμένοι με τη Βρετανία, τερματίστηκαν με τη συμφωνία της Μεγάλης Παρασκευής το 1998. Τα σύνορα σήμερα είναι σχεδόν αόρατα, λόγω της συμμετοχής του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ιρλανδίας στην ενιαία αγορά. Ωστόσο, αυτό ενδέχεται να αλλάξει μετά το Brexit. «Τον Οκτώβριο του 2017, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο είπε ότι εάν επανενωθεί η Ιρλανδία, θα βρίσκεται ολόκληρη στην ΕΕ. Για πολλούς στη Βόρεια Ιρλανδία μια ενωμένη Ιρλανδία είναι ένας τρόπος να επιστρέψουν στην ΕΕ και να διασφαλίσουν ότι θα διατηρήσουν όλα τα δικαιώματά τους. Η κατάργηση των συνόρων θα δώσει λύση σε πολλά από τα μεγάλα διλήμματα που αντιμετωπίζουμε σήμερα» υποστηρίζει η ΜακΝτόναλντ. Δηλαδή, πρέπει να γίνει δημοψήφισμα για την επανένωση; «Ναι», απαντά εμφατικά. «Η πρόνοια για διεξαγωγή δημοψηφίσματος για μια ενωμένη Ιρλανδία περιλαμβάνεται στη συμφωνία της Μεγάλης Παρασκευής. Τα σύνορα στο νησί μας διχάζουν την πατρίδα μας και τον λαό μας. Ζήσαμε δεκαετίες συγκρούσεων. Δεδομένων των πολιτικών μεταβολών που έχουν επισυμβεί στην Ιρλανδία, των δημογραφικών αλλαγών, του γεγονότος ότι οι Ενωτικοί έχασαν την πλειοψηφία στις δύο τελευταίες εκλογές, αλλά και της απειλής του Brexit, πρέπει σαφώς να μιλάμε όχι για το αν θα γίνει δημοψήφισμα, αλλά για το πότε θα γίνει. Το δημοψήφισμα θα διεξαχθεί. Είναι, απλώς, θέμα τάιμινγκ». Πόσο σύντομα; Ακόμη και μέσα στα προσεχή χρόνια; «Ναι, οπωσδήποτε. Στο μεταξύ, πρέπει να προετοιμάσουμε το έδαφος για να αρχίσει διάλογος με όλα τα μέρη της κοινωνίας για τα ζητήματα που αφορούν τον ιρλανδικό λαό και στον Βορρά και στον Νότο».

Σύμφωνα με πρόσφατες δημοσκοπήσεις, το 86% των ερωτηθέντων στη Δημοκρατία της Ιρλανδίας προτιμά μια ενωμένη Ιρλανδία από το να προκύψουν σκληρά σύνορα, ενώ το 62% των Βορειοϊρλανδών θεωρεί ότι το Brexit καθιστά την επανένωση πιο πιθανή. Θα κερδίσει η επανένωση αν, τελικά, γίνει το δημοψήφισμα; «Ω, ναι», μου λέει η ΜακΝτόναλντ. «Οι δημοσκοπήσεις καταδεικνύουν ότι η υποστήριξη για την επανένωση αυξάνεται διαρκώς. Αλλά πρέπει ακόμη να κάνουμε πολλή δουλειά».

Πολλοί υποστηρίζουν ότι το Σιν Φέιν μπορεί να συμβάλει στην άρση του αδιεξόδου στο Brexit, επηρεάζοντας το αποτέλεσμα των ψηφοφοριών στο Ουέστμινστερ. Γιατί επιμένετε να μην καταλαμβάνετε τις έδρες σας; τη ρωτάω. «Αν η Βρετανία θέλει Brexit, ποιοι είμαστε για να τη σταματήσουμε; Εμείς δεν ανήκουμε στο Ουέστμινστερ, όπως εσείς ως Ελληνες δεν ανήκετε στη Βουλή της Ρώμης. Και, ασφαλώς, δεν θα δίναμε ποτέ όρκο υποταγής σε μια ξένη δύναμη».

Η Βόρεια Ιρλανδία έχει μείνει χωρίς τοπική κυβέρνηση από τον Ιανουάριο του 2017, λόγω διαφωνιών μεταξύ των κομμάτων που μοιράζονται την εξουσία, του DUP (Ενωτικοί) και του Σιν Φέιν (Ρεπουμπλικανοί). Σας κατηγορούν ότι με δική σας ευθύνη δεν αρχίζουν συνομιλίες για επαναλειτουργία της Εθνοσυνέλευσης, της λέω. «Οχι. Υπάρχουν πολλά εμπόδια, αλλά το μεγαλύτερο είναι ότι το DUP έχει αναπτύξει μια πολύ τοξική σχέση με την Τερίζα Μέι. Κρύβεται στο Ουέστμινστερ και δεν ενδιαφέρεται καθόλου για την αποκατάσταση των οργάνων μας. Οταν διαφανεί πραγματική προοπτική για βιώσιμο διαμοιρασμό της εξουσίας, θα είμαστε εκεί. Αλλά δεν πρόκειται να μετάσχουμε σε συνομιλίες που δεν καταλήγουν πουθενά».