Φρεσκάδα και κλισέ

Αεροδρόμιο, αίθουσα αναχωρήσεων: οκτώ άνθρωποι, σε ένα μεταβατικό στάδιο σύγχρονης μετανάστευσης, συναντιούνται, εν αναμονή της πτήσης τους για Λονδίνο. Ενα ζευγάρι ερωτευμένων νέων, που μετακομίζει για λόγους επαγγελματικούς, ένα ζευγάρι ομοφυλόφιλων με παρόμοιους στόχους, μια μάνα που συνοδεύει τη 18χρονη κόρη της στις σπουδές της, μια τραγουδίστρια χαμηλών καλλιτεχικών προδιαγραφών, κι ένας άντρας, ήδη εγκατεστημένος στη βρετανική πρωτεύουσα, που επιστρέφει, ευκαιρίας δοθείσης, στην πατρίδα. Με όνειρα και ελπίδες ετοιμάζονται για μια απλή μετάβαση.

Η καθυστέρηση στην πτήση θα δώσει χρόνο στον καθένα τους ώστε να βρεθούν ενώπιος ενωπίω: τα σχέδια θα αμφισβητηθούν, οι ισορροπίες θα αλλάξουν, οι σχέσεις θα δοκιμαστούν, οι προτεραιότητες θα ανατραπούν, ενώ για κάποιους η πτήση δεν θα πραγματοποιηθεί ποτέ.

Με τη μορφή μιούζικαλ, ο Μίνως Θεοχάρης σκηνοθετεί την «Απλή μετάβαση» των Θέμη Καραμουρατίδη (μουσική) και Γεράσιμου Ευαγγελάτου (κείμενο και στίχοι). Πάνω σε μια περιστρεφόμενη σκηνή, με βασικό σκηνικογραφικό στοιχείο τη βαλίτσα – σύμβολο του ταξιδιού, οι ήρωες τραγουδούν, χορεύουν και παίζουν. Αλλοτε σε ζευγάρια άλλοτε ομαδικά, με την πρόζα να εναλλάσσεται με τα μουσικά, εξελίσσονται οι μικρές τους ιστορίες, ενώ σαν ομπρέλα, από πάνω τους, κρέμεται η Ελλάδα, η πατρίδα, με τα δικά της σύμβολα.

Το θέαμα, ευφάνταστο και φρέσκο, ρέει μπροστά στα μάτια των θεατών, άλλοτε συγκινητικό και άλλοτε επικό. Θεματικά μοιρασμένο ανάμεσα στα προσωπικά ζητήματα που απασχολούν τους ήρωες και το κοινό για όλους θέμα της μετανάστευσης, η οκτάδα των καλλιτεχνών υπηρετεί το είδος με εξαιρετική συνέπεια και ενθουσιασμό.

Οσο σύγχρονη είναι η παράσταση, με τις μουσικές εναλλαγές να ακολουθούν την πλοκή, τόσο παλιό και γεμάτο κλισέ είναι το στόρι. Είναι σαφές ότι οι δημιουργοί, και κυρίως ο Γεράσιμος Ευαγγελάτος που υπογράφει το κείμενο, θέλησαν να σχολιάσουν τη δύσκολη σημερινή πραγματικότητα της χώρας. Εστίασαν στο brain drain, «φωτογράφισαν» το κοινωνικό πρόσωπο της Ελλάδας και παράλληλα μπόλιασαν την παράσταση με όλα τα κλισέ. Το έργο παραπέμπει σε σενάριο παλιάς ελληνικής ταινίας ή τηλεοπτικής σειράς του Γιάννη Δαλιανίδη: η εξέλιξη κάθε ζευγαριού είναι εξαρχής αναμενόμενη, ενώ ο θαυμασμός και η αγάπη για την αθάνατη Ελλάδα, τον ήλιο και τα αρχαία της έρχονται να συμπληρώσουν το παζλ.

Στο μιούζικαλ όμως δεν είναι η υπόθεση που μετράει, δεν είναι το «τι γίνεται», αλλά το «πώς γίνεται». Ο Μίνως Θεοχάρης έστησε την «Απλή μετάβαση» υπηρετώντας το είδος του μουσικού θεάτρου με γνώση, μέτρο και φαντασία: μικρές σκηνές, πρωτότυπα χορευτικά (από την Αμαλία Μπένετ) και πάνω απ’ όλα ένας ικανότατος θίασος, με πρώτο τον Κωνσταντίνο Ασπιώτη που λάμπει επί σκηνής. Η Μαρίζα Ρίζου, πέρα από τις ερμηνευτικές της ικανότητες, φανερώνει και μια υποκριτική φλέβα. Ο Κωνσταντίνος Γαβαλάς εντυπωσιάζει και με τη φωνή του. Η Μαρία Διακοπαναγιώτου κερδίζει με το ταμπεραμέντο της. Η Χαρά Κεφαλά επιβεβαιώνει την εμπειρία της στο μιούζικαλ και η Νάνσυ Σιδέρη τη νεανική της ορμή. Εξαιρετικά ενδιαφέρον το ζευγάρι Νίκος Λεκάκης – Φοίβος Ριμένας, με τον πρώτο να ξεδιπλώνει ολοκληρωμένα τον ήρωά του και τον δεύτερο να επιβεβαιώνει το διαρκώς εξελισσόμενο ταλέντο.

Τα εκκεντρικά της Ρούλας Πατεράκη

Στον υπό κατασκευή τερματικό σταθμό του Μετρό Πειραιά, η Ρούλα Πατεράκη παρουσιάζει απόψε το τρίτο και τελευταίο μέρος του «Πεθαίνω σαν χώρα» του Δημήτρη Δημητριάδη, με τον τίτλο «Η εκταφή». Προηγήθηκαν, στην Ιχθυόσκαλα Κερατσινίου και στην Κεντρική Σκηνή του Δημοτικού Θεάτρου Πειραιά (τον περασμένο Φεβρουάριο και Μάρτιο, αντιστοίχως) τα δύο πρώτα «Η εκδρομή» και «Η εκπνοή». Με παραπομπές σε ιστορικά γεγονότα ή πρόσωπα, η αποψινή παράσταση υπενθυμίζει την ημερομηνία εισβολής των γερμανικών στρατευμάτων στη Θεσσαλονίκη, το εμβληματικό έργο του έλληνα συγγραφέα επιστρέφει μέσα από τη ματιά της Ρούλας Πατεράκη, σαράντα χρόνια μετά τη δημοσίευσή του (1978).

Εκκεντρική και ιδιόρρυθμη, όπως εύκολα θα μπορούσε να χαρακτηρίσει κανείς τη θεσσαλονικιά δημιουργό, η Ρούλα Πατεράκη είναι μια ξεχωριστή περίπτωση στο ελληνικό θέατρο, πέρα από ταυτότητες και ετικέτες. Από το Θεατρικό Εργαστήρι που ίδρυσε στη γενέτειρά της και το οποίο αποτέλεσε αφετηρία για πολλούς νέους ηθοποιούς, ως την αφοσίωσή της σε έργα και συγγραφείς, η πορεία και οι επιλογές της εμπεριείχαν έμπνευση και έκπληξη. Από τη μια ο Μπέκετ, ο Ιψεν, ο Φασμπίντερ, ο Στρίντμπεργκ και πόσοι ακόμα. Από

την άλλη η συνεργασία της με την Αλίκη Βουγιουκλάκη («Ωραία μου Κυρία» και «Μελωδία της ευτυχίας», 1993-1995) και η φιλία που δημιουργήθηκε ανάμεσά τους, ή αργότερα η υποστήριξή της στον Σάκη Ρουβά.

Της αρέσει να προκαλεί και να επιβεβαιώνει την εκκεντρικότητά της, λένε κάποιοι. Ακόμα κι αν αυτό ισχύει, η Ρούλα Πατεράκη είναι πολλά ακόμα, αντιφατικά έστω. Αλλά η αντίφαση βρίσκεται στον πυρήνα της δημιουργίας και αποτελεί μοχλό και εφαλτήριο. Με μια πλούσια και πηγαία διάθεση που κρύβεται πίσω από μια εσκεμμένη ή μη νωχέλεια, με φωνή σιγανή και το χαρακτηριστικό ζευγάρι γάντια στα χέρια, μοιάζει σαν να μάχεται και να αντιμάχεται την πλήξη και την επανάληψη.

Από τις γυναίκες που γοήτευσαν με τη θεατρική τους παρουσία και τον Κουν και τον Μινωτή, η Ρούλα Πατεράκη έχει τη δύναμη να στήνει γύρω της κόσμους, οικείους και απόμακρους ταυτόχρονα. Κόσμους κρυμμένους πίσω από μια διάφανη κουρτίνα, που κινούνται ανάμεσα στον ρεαλισμό και το παράλογο.