Το ειδικό βάρος της «σαχλοκουβέντας»

Είναι ένα από τα πιο δυσνόητα έργα του Μπέκετ. Παρουσιάζει τον άνθρωπο μεταξύ φθοράς και αφθαρσίας, κάπου μεταξύ ζωής και θανάτου. Η ιστορία του αρχίζει να ξετυλίγεται με την αντιφατική Γουίνι που βρίσκεται μισοθαμμένη σε μια βραχώδη έρημη γη, η οποία θυμίζει τύμβο. Ζει στο καθεστώς της συνεχούς ομιλίας που της έχουν επιβάλει ένα κουδούνι και η ακίνητη σιωπή του άνδρα της Γουίλι. Πού και πού βγαίνουν στην επιφάνεια ψήγματα αναμνήσεων της παλιάς εποχής τους. Αλλά κυρίως εμφανίζονται ως δύο πρώην άνθρωποι που έχουν γίνει υπολείμματα της ύπαρξής τους.

Είναι οι πρωταγωνιστές της παράστασης «Ευτυχισμένες μέρες» που ανεβαίνει στο θέατρο Skrow κάθε Δευτέρα και Τρίτη. Ο Θανάσης Δόβρης, μετά την επιτυχία του «Γκιακ», επιστρέφει στη σκηνή του θεάτρου για να σκηνοθετήσει αυτή τη φορά το έργο του Σάμιουελ Μπέκετ σε καινούργια μετάφραση του Μάνου Λαμπράκη και έχοντας ως κεντρικά πρόσωπα τους Μαρία Παρασύρη και Κώστα Κουτσολέλο.

«Ο ίδιος ο φυσικός σκηνικός χώρος στο Skrow έδωσε την ιδέα για τις “Ευτυχισμένες μέρες”. Αυτός ο βράχος βγαλμένος μέσα από τη γη μαζί με το υποκριτικό πολυεργαλείο της Μαρίας Παρασύρη ήταν καταλυτικά σημεία για την απόφασή μου να μετακινήσω το σκηνικό τοπίο του Μπέκετ σε μια παρόμοια, μεταφυσική, έρημη γη. Η παράστασή μας είναι ένα καλλιτεχνικό και οικονομικό – μεγάλο – ρίσκο σε ένα μικρό θέατρο χωρίς ηθοποιούς σταρ και χωρίς τη φροντίδα κάποιου δημόσιου φορέα. Μια παράσταση δηλαδή τελείως εκτεθειμένη στις ορέξεις των θεατών της» τονίζει ο σκηνοθέτης μιλώντας στο «Νσυν».

Σχεδόν έξι δεκαετίες μετά την πρώτη παρουσίασή του, το κείμενο αντιμετωπίζεται από τον Δόβρη στη σωστή διάστασή του, δηλαδή ως ένα έργο εύθραυστων προεκτάσεων και συμβολισμών. «Εκκίνηση της σκηνικής αντίληψης της παράστασής μας υπήρξε η διατύπωση του μεγάλου θεωρητικού Jan Kott ότι η Γουίνι είναι ένας σύγχρονος Προμηθέας. Ο μεγαλύτερος συμβολισμός ωστόσο προέρχεται, νομίζω, από το ειδικό σημειολογικό βάρος που έχει αυτός ο άχρονος βράχος της υπομονής που έχει εγκλωβίσει την μπεκετική αντιηρωίδα. Ως αέναα επαναλαμβανόμενος χρόνος και ιδίως η μεταφυσική σιωπή που εγκολπώνεται» τονίζει ο δημιουργός.

Ο μνημονικός λόγος της Γουίνι και η ενασχόλησή της με τα αντικείμενα και τις λέξεις κόντρα στη μεταφυσική σιωπή του Γουίλι επιβεβαιώνουν σε κάθε πράξη τής παράστασης το «να μιλάς για να μιλάς είναι μια λύτρωση» που διακήρυσσε ο Νοβάλις, ο ιρλανδός συγγραφέας, ποιητής και φιλόσοφος που επηρέασε τον γερμανικό ρομαντισμό και την ύστερη ρομαντική σκέψη. «Η φράση του Νοβάλις σηματοδοτεί το ειδικό βάρος εκείνης της γλωσσικής κοινοτοπίας που θα ονόμαζε ο Μπέκετ “σαχλοκουβέντα” στον σύγχρονο κόσμο. Εκείνου του λόγου που δεν αποζητά διάδραση ή ανταπόκριση. Πώς είναι να μιλάει κανείς συνέχεια στον εαυτό του… Δεν υπερθεματίζει με αυτόν τον τρόπο τον σουρεαλισμό, αλλά αντίθετα κριτικάρει χιουμοριστικά τον ουμανισμό» προσθέτει ο σκηνοθέτης.

Ολη η συμπεριφορά των ηρώων του έργου «Ευτυχισμένες μέρες» είναι δείγματα τραγικά και συγχρόνως κωμικά της ανθρώπινης ύπαρξης. Αλλωστε, ο Μπέκετ εδώ έστησε μια ιλαροτραγωδία ή τραγική φάρσα. «Το ίδιο το κείμενο ενέχει στοιχεία ιλαροτραγωδίας. Οι κωμικές του ιδιότητες φέρουν στοιχεία τραγικά και η τραγικότητα του ουσιοοντολογικού εγκλωβισμού των αντιηρώων του παράλληλα έχει στοιχεία κωμικά. Το χιούμορ του κειμένου είναι πικρό. Η ασχήμια και η απανθρωπιά του μπεκετικού κόσμου διέπονται από αυτές τις λεπτές, εκλεπτυσμένες αρχές της ιλαροτραγωδίας, όπως σας είπα» καταλήγει ο σκηνοθέτης.