Η «Φόνισσα» αλλιώς

Ο ακούραστος μελετητής των νεοελληνικών γραμμάτων Κώστας Σταμάτης, που έχει εντρυφήσει στην κειμενικότητα πάνω στα είδη του γραπτού λόγου, παρέδωσε πρόσφατα τη θεμελιακή «Φόνισσα» του Παπαδιαμάντη (εκδ. Πατάκη, σελ. 334). Η έκδοση στηρίζεται στην πρώτη δημοσίευση του έργου στο αθηναϊκό φιλολογικό και καλλιτεχνικό περιοδικό «Παναθήναια», το οποίο κυκλοφορούσε σε δεκαπενθήμερα τεύχη από το 1900 έως και το 1913. Αξίζει να σημειώσουμε ότι μέχρι και σήμερα οι μελετητές δεν γνωρίζουν ακριβώς πότε ο Παπαδιαμάντης άρχισε να τη γράφει.

Μπροστά μας λοιπόν έχουμε τη συγκεντρωτική έκδοση του μεγάλου έργου όπως ακριβώς θα την έπαιρνε στα χέρια του ο Παπαδιαμάντης. Ενα ντοκουμέντο λόγου και πνεύματος του μεγάλου Σκιαθίτη. Οπως επισημαίνεται, οι πολλές εκδόσεις του παπαδιαμαντικού έργου με φωτεινή εξαίρεση εκείνη του Ν.Δ. Τριανταφυλλόπουλου, συμβάλλουν στη διατήρηση του μεγάλου μας στοχαστή στην επικαιρότητα, αλλά ουσιαστικά δεν έχουν να προσφέρουν και πολλά πράγματα. Εδώ, το βιβλίο που επιμελήθηκε ο Κώστας Σταμάτης προτείνει να ανακαλύψουμε εκ νέου και σε βάθος την «ακατάτακτη» νουβέλα του Παπαδιαμάντη, διατρέχοντας παράλληλα τη λογοτεχνική παράδοση του τόπου.

Ενα έργο που διαθέτει την εκφραστική πολυδυναμία των μέσων του Παπαδιαμάντη με τους αλληγορικούς συμβολισμούς, τις μετωνυμίες, αλλά και παράλληλα μ’ έναν γυμνό ρεαλισμό, που δείχνει εμφατικά την τραγικότητα της ύπαρξης σε όλο της το μέγεθος. Η ισχυρή δραματουργία της «Φόνισσας», σε συνδυασμό με την απαραίτητη συμμετοχή του αναγνώστη, ισχυροποιούν τη διαχρονική εμβέλεια του έργου. Το παρόν βιβλίο είναι μια πλούσια έκδοση, απ’ όλες τις απόψεις. Εκτεταμένο και σε βάθος ιστορικό και φιλολογικό υλικό, εμπεριστατωμένη ενημέρωση και σχολιασμός γύρω από τη συλλογιστική του Παπαδιαμάντη, ουσιαστικές σημειώσεις για την κατανόηση του έργου του σκιαθίτη συγγραφέα, αλλά και ανάλυση της γλώσσας του. Ενα βιβλίο που ανοίγει ξανά την όρεξη για τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη και τη νεοελληνική γραμματεία.