Βλακεία ζωής και σκηνής

«Τίποτα δεν μας δίνει τόσο την αίσθηση του απείρου όπως με την βλακεία»: Με αυτή την, γραμματικά λανθασμένη γραφή, όπως επισημαίνει στο σημείωμά του ο μεταφραστής Γιώργος Δεπάστας, ο Εντεν φον Χόρβατ «υποδεικνύει την έλλειψη επίγνωσης των ηρώων του για σκέψεις και την γλώσσα τους».

Ο συγγραφέας με όχημα τη βλακεία και ό,τι συνεπάγεται αυτή, γράφει για τους μικρούς ανθρώπους της εποχής που η άνοδος του ναζισμού προετοιμάζει τη νέα πραγματικότητα. Και πώς (δεν) αντιμετωπίζουν τα δεινά που έρχονται.

Γεννημένος στο Φιούμε της Ουγγαρίας, ο Εντεν φον Χόρβατ (Ödön von Horváth, 1901 – 1938) πέρασε τα εφηβικά του χρόνια ακολουθώντας τον διπλωμάτη πατέρα του σε διάφορες ευρωπαϊκές πόλεις (Βελιγράδι, Βουδαπέστη, Μόναχο, Πρέσμπουργκ). Εγκαταστάθηκε στο Βερολίνο το 1924, όπου και έγραψε τα περισσότερα έργα του («Μπελβεντέρε», «Καζιμίρ και Καρολίνα», «Ιστορίες από το Δάσος της Βιέννης», «Πίστη, αγάπη, ελπίδα», κ.ά.). Η άνοδος του Γ’ Ράιχ τον οδήγησε σε νέα ταξίδια: εγκατέλειψε το Βερολίνο (1935), γιατί ήταν πλέον ανεπιθύμητος, πήγε στη Βιέννη και μετά το 1938 στο Παρίσι, όπου και πέθανε.

Οι «Ιστορίες από το Δάσος της Βιέννης», με τον τίτλο που «δανείζεται» από το ομώνυμο βαλς του Γιόχαν Στράους, φέρνουν στη σκηνή μια οικογένεια και μια γειτονιά: στο επίκεντρο ένα νεαρό κορίτσι, η Μαριάνε, που προσπαθεί να ξεφύγει από τη μοίρα που έχουν αποφασίσει για εκείνη, αλλά που τελικά επιστρέφει εκεί από όπου ξεκίνησε. Με τους ήχους του Στράους να λειτουργούν ως νοσταλγία μιας άλλης ζωής, το έργο κρύβει κάτω από την ιστορία του τις χαμένες ελπίδες ενός ολόκληρου κόσμου.

Η Μαριάννα Κάλμπαρη ανέλαβε να σκηνοθετήσει το έργο του Χόρβατ, αφήνοντας πίσω την περιπέτεια της παράστασης στο Υπόγειο του Τέχνης (αποχώρηση του αρχικού σκηνοθέτη Νίκου Μαστοράκη, αλλαγές στον θίασο). Επιασε το νήμα από την αρχή, κι ας είχε λίγο χρόνο στη διάθεσή της. Αντιμετώπισε τις «Ιστορίες…» με αμεσότητα, αποφεύγοντας κάθε σκηνοθετική επίδειξη.

Με μια λιτότητα στο σκηνικό (ξύλινοι πάγκοι μετακινούνται επί σκηνής), επικεντρώθηκε στον θίασο, δίνοντας στους ηθοποιούς χώρο για να ξεδιπλώσουν τις ερμηνείες τους. Ξεχωρίζουν, ανάμεσα σε ένα σύνολο καλών ερμηνειών, η Κωνσταντίνα Τάκαλου (Μαριάνε), η Κατερίνα Λυπηρίδου, ο Νίκος Χατζόπουλος, ο Θόδωρος Γράμψας.

Το έργο, εξαιρετικά καλογραμμένο και με την αρωγή της υποδειγματικής μετάφρασης του Γιώργου Δεπάστα, που ενσωματώσει τα γλωσσικά λάθη με μαεστρία, χωρίζεται σε μικρές σκηνές. Καθώς η μία διαδέχεται την άλλη, διαμορφώνεται ένας ολόκληρος κόσμος που, αδύναμος να αντιμετωπίσει το κακό που έρχεται, αναλώνεται στα μικρά του προβλήματα. Πίσω από τη διάφανη, πλαστική κουρτίνα, το πιάνο και ο Στράους με τις μελωδίες του (παίζει η Μαρίνα Χρονοπούλου) δημιουργούν μια ενδιαφέρουσα αντίφαση: το γελοίο των ανθρώπων με το μεγαλείο των ήχων.

«Δεν γράφω ποτέ αρνητικά για κάποιο πράγμα, απλώς το δείχνω» λέει ο Χόρβατ. Κι αυτό είναι που κάνει και η παράσταση της Μαριάννας Κάλμπαρη: η εικόνα της αυστριακής ζωής του Μεσοπολέμου, μέσα από τους μικροαστούς Βιεννέζους, στέκει απέναντί μας, χωρίς φτιασίδια, ξεγυμνωμένη, σχεδόν κυνική, έστω κι αν κάπου χάνεται η ένταση των καταστάσεων και των συναισθημάτων.

Το πρόσωπο της Τρίτης

Οι επιλογές του Αγγελου Παπαδημητρίου

Ο Αγγελος Παπαδημητρίου μπήκε πρώτος στην αίθουσα του Κλειστού Γυμναστηρίου στο Μετς και ανέβηκε τα σκαλιά για να τον υποδεχτεί ο υποψήφιος δήμαρχος Αθηναίων, Κώστας Μπακογιάννης. Και επισήμως υποψήφιος δημοτικός σύμβουλος από τις 17 Μαρτίου, ο δημιουργικός και ευφάνταστος καλλιτέχνης πρόσθεσε άλλη μία ιδιότητα στην ταυτότητά του.

«Είπα να βοηθήσω και είπα ναι στην πρόταση», έγραψε στο Facebook για την απόφασή του να κατέβει στις εκλογές της 26ης Μαΐου. Ωστόσο ο 66χρονος Αθηναίος δυσκολεύτηκε, όπως επίσης έγραψε, να συντάξει επίσημο βιογραφικό όταν του ζητήθηκε από τον συνδυασμό.

«Καλλιτέχνης. Νόμιζα ότι τα χωράει όλα…».

Ηθοποιός στο θέατρο, τον κινηματογράφο, παλιότερα και στην τηλεόραση, ο Αγγελος Παπαδημητρίου χορεύει, τραγουδάει, είναι εικαστικός, φτιάχνει σκηνικά και κάνει πολλά ακόμα. Πέρυσι κυκλοφόρησε το βιβλίο του «Λάικ» μέσα στο οποίο κατέγραψε την εμπειρία του από το Facebook, καθότι συστηματικός πλέον χρήστης του, με πλούσιο διαδικτυακό παρών. Γιατί πιστεύει ότι «το Facebook είναι το τελευταίο πεδίο τέχνης» και ότι έτσι «κάνεις τέχνη με φτηνά μέσα».

Με έμφυτο χιούμορ και μπόλικο αυτοσαρκασμό, θα μπορούσε να πει κανείς ότι είναι μια κατηγορία μόνος του – ανένταχτος…

Με σπουδές στη σχολή Βακαλό – έχει εκπροσωπήσει στο παρελθόν τη χώρα μας στην Μπιενάλε Βενετίας, και τη δραματική του Πέλου Κατσέλη, πάτησε για πρώτη φορά το πόδι του στο σανίδι σε ηλικία σαράντα χρόνων. Εχει συνεργαστεί με τον Γιάννη Χουβαρδά, τον Μιχαήλ Μαρμαρινό, τον Νίκο Καραθάνο, τον οποίο θεωρεί δάσκαλό του, με τη Σοφία Σπυράτου στον «Αττίκ», την Αντζελα Μπρούσκου, ενώ αυτή την εποχή παίζει στον «Οθέλλο» του Σαίξπηρ που σκηνοθετεί ο Χάρης Φραγκούλης στο Θέατρο Τέχνης.

Ανθρωπος που απολαμβάνει να αλλάζει, να μεταμορφώνεται, να μεταμφιέζεται μέσα κι έξω από ρόλους, ο Αγγελος Παπαδημητρίου κερδίζει με την ιδιόρρυθμη προσωπικότητά του και τον αυθορμητισμό του. Κάπως έτσι έκανε και αυτή την καινούργια του επιλογή και αποφάσισε να διεκδικήσει μια θέση στα του Dήμου Αθηναίων. Αλλωστε η σχέση τέχνης και πολιτικής ήταν ανέκαθεν συνδεδεμένη. Και ο Αγγελος Παπαδημητρίου έχει μάθει και να εκτίθεται και να μη φοβάται την έκθεση. Δεν είναι και λίγο αυτό…