Τα σενάρια και το θέατρο του παραλόγου

Θα μπορούσε να έχει εξελιχθεί πιο παράλογα η υπόθεση του Brexit; Μια πρωθυπουργός ταπεινωμένη μέσα σε χαοτικές σκηνές στο Κοινοβούλιο, στο οποίο τέσσερις υπουργοί αγνόησαν την κυβερνητική γραμμή σε μια ψηφοφορία που η πρωθυπουργός ήθελε να χάσει. Το πλήρες χάος είναι αυτό της πορείας προς το Brexit, αναγκάζοντας τη Σαμπίνε Βέγιαντ που συμμετέχει στη διαπραγματευτική ομάδα της ΕΕ να πει ότι «το βρετανικό Κοινοβούλιο έχει πάρει διαζύγιο από την πραγματικότητα». Η Τερίζα Μέι αποφάσισε να φέρει για τρίτη φορά προς ψήφιση στο βρετανικό Κοινοβούλιο τη συμφωνία του Λονδίνου με τις Βρυξέλλες για το Brexit. Εάν εγκριθεί, θα ζητήσει μια μικρή τρίμηνη τεχνική παράταση. Εάν απορριφθεί, «θα πάμε σε μια μεγαλύτερη παράταση και θα πρέπει να πάρουμε μέρος στις ευρωεκλογές». Τα σενάρια είναι πολλά.

Τι θα κάνει η Ευρωπαϊκή Ενωση;

Οποιοδήποτε αίτημα από το Λονδίνο για την αναβολή του Brexit εξαρτάται από την ομόφωνη έγκριση των άλλων 27 χωρών – μελών της ΕΕ. Η ΕΕ προφανώς και θα συμφωνήσει να δώσει στο Λονδίνο περισσότερο χρόνο, αν και θα ζητήσει από την κυβέρνηση Μέι να περιγράψει με λεπτομέρειες πώς σχεδιάζει να χρησιμοποιήσει αυτό το χρονικό διάστημα.

Οι δύο πλευρές θα διαπραγματευθούν τη διάρκεια της καθυστέρησης. Η Μέι έχει προτείνει μια «μικρή» καθυστέρηση – σύμφωνα με την οποία η Βρετανία θα φύγει από την ΕΕ γύρω στον Ιούνιο – ώστε να μη χρειασθεί να πάρει μέρος στις ευρωεκλογές που θα γίνουν στις 26 Μαΐου. Ολα θα εξαρτηθούν από την ψηφοφορία της ερχόμενης εβδομάδας, οπότε (για τρίτη φορά) οι βρετανοί βουλευτές θα κληθούν να πουν τη γνώμη τους για τη συμφωνία Λονδίνου – Βρυξελλών. Ομως δεν είναι λίγοι οι βρετανοί αλλά και οι ευρωπαίοι αξιωματούχοι που θεωρούν ότι για να βρεθούν μόνιμες και βιώσιμες λύσεις σε θέματα όπως το καθεστώς που θα διέπει τα σύνορα του Ηνωμένου Βασιλείου με την Ιρλανδία χρειάζεται αρκετός χρόνος. Αρα τίποτα δεν εξασφαλίζει ότι την Τρίτη θα υπάρχει ένα αποτέλεσμα που θα λύνει τα προβλήματα με μια μικρή παράταση.

Τι θα κάνει η Βρετανία τον επιπλέον χρόνο εάν
η συμφωνία δεν περάσει την επόμενη εβδομάδα;

Η βρετανική κυβέρνηση θα έχει αρκετές επιλογές εάν η ΕΕ παραχωρήσει περισσότερο χρόνο για να συνταχθεί ένα νέο σχέδιο για το Brexit. Κατ’ αρχάς υπάρχει η ψηφοφορία της συμφωνίας (για τρίτη φορά) την επόμενη εβδομάδα. Εάν απορριφθεί, ανοίγουν άλλοι δρόμοι. Θα μπορούσε:

Α.  Να αλλάξει την παρούσα συμφωνία ώστε να την αποδεχθεί πιο εύκολα η Βουλή των Κοινοτήτων. Αυτό μοιάζει με τη στρατηγική που ακολούθησε η Τερίζα Μέι αφότου η Βουλή απέρριψε τη συμφωνία απόσυρσης τον Ιανουάριο. Ενα τέτοιο σχέδιο θα προέβλεπε επιπλέον διαπραγματεύσεις με την Ευρωπαϊκή Ενωση ώστε να τροποποιηθεί το αμφιλεγόμενο ιρλανδικό backstop. Ομως την πρώτη φορά που η Μέι ακολούθησε αυτή τη στρατηγική απέτυχε επειδή οι Βρυξέλλες αρνήθηκαν κατηγορηματικά να αλλάξουν σημαντικά τη συμφωνία σχετικά με τα σύνορα της Ιρλανδίας.

Β.  Να διαπραγματευθεί μια νέα συμφωνία. Η βρετανική κυβέρνηση μπορεί να ζητήσει ένα πιο ήπιο Brexit, συμπεριλαμβανομένης και μιας επιλογής, για παράδειγμα, παραμονής στην τελωνειακή ένωση. Παρότι αυτή η στρατηγική θα μπορούσε να εξασφαλίσει υποστήριξη από πολλούς βουλευτές του Εργατικού Κόμματος, ίσως να ενοχλούσε μεγάλο αριθμό βουλευτών του Συντηρητικού Κόμματος.

Γ.  Να προκηρύξει πρόωρες εκλογές. Εάν η παρούσα Βουλή των Κοινοτήτων δεν μπορέσει να βρει μια πλειοψηφία για να εγκρίνει οποιουδήποτε τύπου συμφωνία για το Brexit, τότε μια λύση μπορεί να είναι οι πρόωρες εκλογές ώστε να αναδειχθεί μια νέα Βουλή. Αυτό θα επέτρεπε στα κόμματα να επικεντρώσουν την προεκλογική εκστρατεία στη δική τους εκδοχή για το Brexit και να αποκτήσουν τη λαϊκή νομιμότητα για να την προωθήσουν. Ομως δεν υπάρχουν εγγυήσεις πως μια νέα Βουλή θα είναι λιγότερο διασπασμένη από την τωρινή.

Δ.  Να διεξαγάγει δεύτερο δημοψήφισμα. Υπάρχουν τρεις τρόποι με τους οποίους θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί άλλο ένα δημοψήφισμα:

1. Η Τερίζα Μέι θα μπορούσε να αλλάξει τη γνώμη της και να ζητήσει εκείνη τη διεξαγωγή του.

2.  Εναλλακτικά, η Βουλή θα μπορούσε, παρά την αντίθεση της κυβέρνησης, να ζητήσει δημοψήφισμα.

3. Πιθανότατα, μια νίκη του Εργατικού Κόμματος σε πρόωρες εκλογές θα ευνοούσε περισσότερο από τις άλλες εκδοχές τη διεξαγωγή δεύτερου δημοψηφίσματος. Αρχικά, μια κυβέρνηση με επικεφαλής τους Εργατικούς θα ζητήσει να διαπραγματευθεί τους δικούς της όρους για το Brexit με τις Βρυξέλλες, όμως εάν οι διαπραγματεύσεις δεν κατορθώσουν να οδηγήσουν σε συμφωνία, μπορεί να ζητήσει τη γνώμη των ψηφοφόρων σε δημοψήφισμα.